Viêm Phù Nề Môn Vị Dạ Dày: Triệu Chứng Và Hướng Điều Trị

Viêm phù nề môn vị dạ dày là bệnh lý tiêu hóa thường gặp, xuất hiện do nhiều nguyên nhân. Nếu không sớm phát hiện và can thiệp đúng cách thì rất dễ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Sử dụng thuốc kết hợp chăm sóc tại tốt là giải pháp điều trị chính cho bệnh lý này.

Viêm phù nề môn vị dạ dày dưới góc nhìn y học

Môn vị dạ dày là bộ phần nằm ở cuối dạ dày – vị trí tiếp nối với hành tá tràng. Môn vị đóng vai trò như một chiếc van cơ bắp. Nó giúp giữ thức ăn trong dạ dày cho tới khi thức ăn sẵn sàng để di chuyển xuống tá tràng và tiếp tục quá trình tiêu hóa.

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, môn vị được xem là “cửa ngõ” quan trọng của Tỳ Vị. Tình trạng viêm phù nề môn vị thường do ngoại tà xâm nhập (như hàn tà, thấp nhiệt) hoặc do nội thương (ăn uống thất điều, tình chí uất ức) gây nên. Khi khí cơ tại Trung tiêu bị đình trệ, huyết dịch không lưu thông được dẫn đến tình trạng ứ huyết, phù nề và xung huyết tại niêm mạc.

Bệnh có thể gây tổn thương nặng nề và tạo ra nhiều vết loét tại môn vị dạ dày. Viêm phù nề môn vị dạ dày có thể bắt gặp ở mọi đối tượng, nhưng phổ biến nhất là ở những người từ 40 tuổi trở lên do lúc này chính khí bắt đầu suy giảm, chức năng vận hóa của Tỳ Vị không còn vượng như trước.

Dấu hiệu nhận biết theo biện chứng luận trị

Dưới đây là một số triệu chứng cũng như dấu hiệu nhận biết viêm phù nề môn vị dạ dày, được lý giải qua sự kết hợp giữa sinh lý học hiện đại và lý luận Đông y:

• Đau bụng (Vị quản thống): Cơn đau thường xuất hiện ở quanh rốn hoặc vùng thượng vị. Đông y chia làm nhiều thể: đau âm ỉ do hư hàn, đau dữ dội cự án do thực nhiệt hoặc đau như châm chích do huyết ứ. Khi bụng đói hay ăn quá no thì tần suất đau có thể tăng lên do sự xáo trộn âm dương khí huyết tại đây.
• Rối loạn tiêu hóa: Môn vị bị tổn thương khiến chức năng sơ tiết của Can và vận hóa của Tỳ bị rối loạn. Người bệnh rất dễ bị đầy hơi, chướng bụng, táo bón hay cả tiêu chảy do “Tỳ hư sinh thấp”.
• Ợ hơi, ợ chua (Phản vị): Viêm nhiễm tại môn vị khiến dạ dày tăng tiết acid (theo Tây y) hoặc do “Vị khí nghịch lên” (theo Đông y). Thức ăn tồn đọng không xuống được tá tràng sẽ lên men, sinh khí, dẫn đến ợ hơi nhiều và chua.
• Buồn nôn và nôn ói: Đây là biểu hiện của tình trạng “khí nghịch”, khi môn vị phù nề gây cản trở đường xuống của thức ăn.
• Phân có màu đen: Môn vị dạ dày bị xung huyết và chảy máu (huyết ứ hóa nhiệt). Máu từ vết viêm loét bám vào thức ăn là biểu hiện của tình trạng huyết không quy kinh.
• Sút cân: Do Tỳ Vị không thể hấp thu tinh hoa từ đồ ăn thức uống để nuôi dưỡng cơ thể, dẫn đến khí huyết lưỡng hư, người gầy sút, mệt mỏi.

Nguyên nhân gây viêm phù nề môn vị dạ dày

Bệnh viêm phù nề môn vị dạ dày có thể do sự cộng hưởng nhiều yếu tố từ môi trường bên ngoài và thói quen sinh hoạt bên trong:

1. Nhiễm vi khuẩn Helicobacter Pylori (HP)

Vi khuẩn Helicobacter Pylori (HP) dưới góc nhìn y học hiện đại là tác nhân gây tổn thương niêm mạc trực tiếp. Theo Đông y, đây có thể coi là một loại “độc tà” xâm nhập vào cơ thể khi chính khí suy yếu, gây ra tình trạng thấp nhiệt khu trú tại Vị, làm xói mòn lớp màng bảo vệ và gây viêm loét.

Đọc ngay: Điều trị vi khuẩn HP bao lâu thì khỏi? Cần lưu ý gì?

2. Uống rượu bia thường xuyên

Rượu bia mang tính “đại nhiệt”, khi đi vào cơ thể sẽ thiêu đốt tân dịch, làm cho Vị hỏa vượng lên. Điều này không chỉ bào mòn niêm mạc môn vị mà còn làm cho khí huyết bị nghịch loạn, gây nên các vết sưng nề và xung huyết nghiêm trọng.

3. Lạm dụng thuốc Tây y (NSAIDs)

Việc sử dụng quá mức các loại thuốc chống viêm không steroid làm ức chế các hoạt chất bảo vệ tự nhiên của dạ dày. Điều này tương ứng với việc làm suy giảm “Vị khí”, khiến niêm mạc môn vị mất đi khả năng tự bảo vệ trước sự tấn công của acid dịch vị.

4. Tình chí uất kết (Stress)

Đây là nguyên nhân rất quan trọng trong Đông y. “Can khí uất kết” lâu ngày sẽ “phạm Vị”, khiến khí tại môn vị không thông, từ đó sinh ra đau đớn và phù nề. Những áp lực, căng thẳng trong cuộc sống hiện đại chính là tác nhân hàng đầu gây ra thể bệnh này.

Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời

Viêm môn vị dạ dày có kèm theo dấu hiệu phù nề chứng tỏ bệnh đã bắt đầu lấn sâu vào các lớp mô. Nếu để tình trạng “huyết ứ, nhiệt kết” kéo dài, người bệnh có thể đối mặt với:

• Hẹp môn vị: Do sẹo xơ hoặc phù nề quá mức làm tắc nghẽn đường lưu thông của thức ăn.
• Chảy máu tiêu hóa: Vết loét ăn sâu vào mạch máu.
• Thủng dạ dày: Biến chứng cấp cứu cực kỳ nguy hiểm.
• Ung thư dạ dày: Hệ quả của viêm nhiễm mạn tính kéo dài.

Đừng bỏ lỡ: Dấu hiệu ung thư dạ dày giai đoạn đầu giúp nhận biết sớm

Hướng điều trị viêm phù nề môn vị dạ dày

1. Phác đồ điều trị Y học hiện đại

Trước khi điều trị, việc chẩn đoán xác định là vô cùng cần thiết qua các kỹ thuật: Nội soi để quan sát tổn thương, Chụp X-quang với thuốc cản quang để xem xét hình thái môn vị, và các xét nghiệm tìm vi khuẩn HP (PCR, test urease).

Các nhóm thuốc Tây y thường dùng bao gồm: Kháng sinh diệt HP, Thuốc kháng acid (chứa nhôm, magie), Thuốc ức chế bơm proton (PPI) và Thuốc ức chế thụ cảm histamin H2 để làm lành vết loét nhanh chóng.

2. Giải pháp Đông y và các bài thuốc Nam dược

Đông y tập trung vào nguyên lý “Bình hòa” – tức là vừa tấn công tà khí (viêm nhiễm), vừa bồi bổ chính khí. Các giải pháp tự nhiên mang lại hiệu quả bền vững và an toàn cho niêm mạc:

• Nghệ vàng (Khương hoàng): Chứa Curcumin giúp chống viêm, kháng khuẩn HP và thúc đẩy tái tạo niêm mạc. Nên dùng kết hợp với mật ong vào buổi sáng để bao phủ và bảo vệ môn vị.
• Gừng tươi (Sinh khương): Giúp làm ấm Tỳ Vị, tán hàn, chỉ nôn, cực kỳ hiệu quả với các trường hợp đầy bụng, buồn nôn do phù nề môn vị.
• Trà Hoa cúc: Giúp thanh nhiệt, giải độc và an thần, hỗ trợ làm dịu những kích ứng tại dạ dày.

3. Can thiệp ngoại khoa

Chỉ được chỉ định khi điều trị nội khoa không còn tác dụng hoặc đã xuất hiện biến chứng như hẹp môn vị hoàn toàn, xuất huyết tiêu hóa nặng không cầm được máu.

Chế độ chăm sóc và dưỡng sinh cho người bệnh

Y học cổ truyền rất coi trọng việc “Chế độ ăn uống thay thế thuốc”. Để đẩy nhanh quá trình hồi phục, người bệnh cần tuân thủ:

• Thực phẩm nên dùng: Các loại rau xanh, ngũ cốc mềm dễ tiêu, thực phẩm có tính kiềm để trung hòa acid.
• Thực phẩm cần tránh: Đồ cay nóng (hành, tỏi, ớt), đồ chua (dưa muối), rượu bia và các chất kích thích làm tăng hỏa khí dạ dày.
• Thói quen ăn uống: Ăn chậm, nhai kỹ để giảm bớt gánh nặng cơ học cho môn vị. Chia nhỏ bữa ăn để tránh làm môn vị phải co bóp quá sức.
• Chế độ sinh hoạt: Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya (sau 23h là thời gian Can nghỉ ngơi), dành thời gian tập luyện nhẹ nhàng như đi bộ, yoga để điều hòa khí huyết.

Việc điều trị viêm phù nề môn vị dạ dày đòi hỏi sự kiên trì và phối hợp chặt chẽ giữa các phương pháp y khoa và lối sống lành mạnh. Hãy chủ động thăm khám ngay khi có những dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa của chính mình.

Có thể bạn quan tâm:

• Viêm xung huyết niêm mạc dạ dày nên ăn gì hỗ trợ chữa bệnh
• Đau dạ dày có uống nước cam được không? Chia sẻ từ chuyên gia