Cơ chế bệnh sinh viêm khớp dạng thấp: Hiểu để trị bệnh tận gốc

Tìm hiểu cơ chế bệnh sinh viêm khớp dạng thấp sẽ giúp hỗ trợ cho quá trình kiểm soát cũng như điều trị bệnh. Tốt nhất nên đến cơ sở y tế thăm khám để được bác sĩ chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị. Tránh để bệnh diễn tiến dai dẳng, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh nhiều biến chứng nguy hiểm.

Góc nhìn Y học cổ truyền về cơ chế bệnh sinh viêm khớp dạng thấp

Trong Đông y, viêm khớp dạng thấp không chỉ đơn thuần là sự tổn thương tại khớp mà được xếp vào phạm vi chứng Tý. “Tý” có nghĩa là tắc nghẽn, sự lưu thông của khí huyết bị cản trở dẫn đến đau nhức, sưng tấy và biến dạng.

Cơ chế bệnh sinh của căn bệnh này thường bắt nguồn từ sự phối hợp của hai yếu tố chính: ngoại tà xâm nhập và chính khí suy hư. Khi cơ thể mệt mỏi, tạng phủ suy yếu, đặc biệt là chức năng của Can và Thận bị suy giảm, hàng rào bảo vệ cơ thể (vệ khí) trở nên lỏng lẻo. Đây là cơ hội để các tác nhân bên ngoài như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (độ ẩm) và Nhiệt (nóng) thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc, cơ nhục và xương khớp.

Sự hình thành màng pannus và tình trạng hủy hoại xương sụn theo cách hiểu của y học hiện đại tương ứng với quá trình tích tụ đàm thấp và huyết ứ kéo dài trong Đông y. Khi khí huyết không thể lưu thông để nuôi dưỡng khớp, các độc tố tích tụ lại hóa nhiệt, thiêu đốt tân dịch, làm cho khớp bị xơ cứng, biến dạng, thậm chí là tàn phế.

“Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – Khí huyết có lưu thông thì không đau, đau nghĩa là khí huyết đang bị tắc nghẽn. Bản chất của việc điều trị chứng Tý chính là khai thông dòng chảy của sự sống bên trong cơ thể.

Diễn tiến của bệnh viêm khớp dạng thấp theo từng giai đoạn

Viêm khớp dạng thấp là bệnh lý có tiến triển mạn tính. Giai đoạn đầu của bệnh thường khó phát hiện bởi triệu chứng chưa rõ ràng, đồng thời dễ gây nhầm lẫn với các bệnh viêm khớp khác. Dưới đây là biểu hiện của bệnh qua từng giai đoạn nhìn từ góc độ lâm sàng và y lý:

1. Thời kỳ khởi phát: Khi tà khí bắt đầu xâm nhập

Số liệu thống kê cho thấy, khoảng 85% người bệnh gặp phải các triệu chứng ban đầu một cách từ từ. 15% còn lại, các triệu chứng của bệnh xuất hiện một cách đột ngột với dấu hiệu viêm khớp.

Ở thời kỳ khởi phát, tình trạng viêm thường chỉ xuất hiện ở một khớp, thường là các khớp nhỏ ở bàn tay hoặc khớp gối. Đây là lúc tà khí mới chỉ ở phần biểu (phía ngoài), chưa lấn sâu vào tạng phủ. Giai đoạn này có thể kéo dài từ vài tuần cho tới vài tháng trước khi chuyển sang giai đoạn nặng hơn.

Xem thêm: hạt dưới da trong viêm khớp dạng thấp – điều cần biết

2. Thời kỳ toàn phát: Sự đình trệ của khí huyết và đàm thấp

Trong giai đoạn toàn phát của viêm khớp dạng thấp, triệu chứng rõ ràng bao gồm viêm khớp ở vị trí như cổ tay, ngón tay, và đầu gối, thường xảy ra đối xứng hai bên cơ thể.

Người bệnh thường cảm thấy cứng khớp vào buổi sáng – một biểu hiện điển hình của tình trạng huyết ứ và thấp trệ sau một đêm nghỉ ngơi. Khớp viêm có thể sưng nhưng ít khi nóng đỏ, cho thấy tính “Thấp” và “Hàn” đang chiếm ưu thế. Tuy nhiên, nếu xuất hiện tình trạng nóng đỏ rõ rệt, bệnh đã chuyển sang thể “Nhiệt Tý”. Biến dạng khớp và hình thoi ngón tay xuất hiện là dấu hiệu của việc can thận hư tổn nghiêm trọng, không còn đủ sức nuôi dưỡng cốt tủy.

Ngoài ra, bệnh còn gây triệu chứng ngoài khớp như bao khớp phình to, hạt dưới da, ban đỏ lòng bàn tay/chân, viêm bao hoạt dịch và gân. Khi chính khí suy kém hoàn toàn, người bệnh sẽ cảm thấy mệt mỏi, sút cân, mất ngủ, phản ánh tình trạng tạng phủ đang bị tổn thương lan rộng.

Những hệ lụy khi chính khí không thắng được tà khí

Nếu không được đánh giá và hỗ trợ cải thiện kịp thời, viêm khớp dạng thấp có thể dẫn đến những biến chứng ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng sống:

• Giảm khả năng lao động: Sự đình trệ khí huyết gây cứng và đau khớp thường xuyên, làm hạn chế các vận động tinh vi của bàn tay.
• Nguy cơ tàn phế: Khi đàm thấp kết tụ quá mạnh gây dính khớp, teo cơ và biến dạng cấu trúc xương.
• Ảnh hưởng tạng phủ: Viêm nhiễm kéo dài không chỉ ở khớp mà còn có thể tác động đến tâm (tim) và phế (phổi), tăng nguy cơ mắc các bệnh lý hệ thống.
• Rối loạn thần kinh và cảm giác: Các kinh mạch bị chèn ép gây tê bì, rối loạn vận động.
• Loãng xương: Sự suy giảm tinh tủy do thận hư khiến xương khớp mất đi độ bền chắc tự nhiên.

Việc hiểu rõ về cơ chế bệnh sinh giúp chúng ta không còn hoang mang trước những đợt đau cấp tính, đồng thời có cái nhìn đúng đắn về lộ trình hồi phục bền vững.

Trong chế độ sinh hoạt hàng ngày, người bệnh cần đặc biệt lưu ý giữ ấm cơ thể, tránh để hàn thấp xâm nhập thêm. Việc vận động nhẹ nhàng các khớp vào buổi sáng sau khi thức dậy giúp khí huyết lưu thông, làm giảm tình trạng cứng khớp. Đồng thời, một chế độ ăn uống thanh đạm, hạn chế các thực phẩm gây tích tụ đàm thấp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh.

Có thể bạn quan tâm

• Các xét nghiệm viêm khớp dạng thấp
• Các thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp mới và tốt nhất

Khi nhận thấy các dấu hiệu đau nhức đối xứng hoặc cứng khớp kéo dài, người bệnh không nên chủ quan tự ý xử lý tại nhà mà cần tìm đến sự đánh giá chuyên môn để có lộ trình can thiệp đúng đắn nhất.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong việc vận động hoặc lo lắng về tình trạng xương khớp của mình, hãy kết nối để được hỗ trợ giải đáp cụ thể qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.