Biến chứng viêm khớp dạng thấp: Hiểu đúng gốc rễ để tránh tàn phế

Trong quan niệm của Y học cổ truyền, sức khỏe không chỉ là sự vắng bóng của bệnh tật mà là trạng thái cân bằng hoàn hảo giữa các yếu tố bên trong cơ thể và sự hòa hợp với môi trường bên ngoài. Tuy nhiên, khi các yếu tố tà khí từ bên ngoài xâm nhập hoặc tạng phủ bên trong suy yếu, những hệ lụy về xương khớp như viêm khớp dạng thấp sẽ bắt đầu hình thành và tiến triển âm thầm. Nếu chúng ta không thấu hiểu căn nguyên để điều chỉnh kịp thời, các biến chứng sẽ không chỉ dừng lại ở đôi bàn tay hay khớp gối mà còn gây ảnh hưởng sâu sắc đến vận hóa toàn thân.

Bản chất của viêm khớp dạng thấp theo góc nhìn Đông y

Y học cổ truyền gọi viêm khớp dạng thấp thuộc phạm vi chứng Tý. “Tý” có nghĩa là tắc nghẽn, không thông. Khi viêm khớp dạng thấp xảy ra, đó là hệ quả của việc chính khí (sức đề kháng) suy giảm, tạo điều kiện cho các ngoại tà như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm thấp) và Nhiệt (nóng) xâm nhập vào kinh lạc, làm khí huyết ứ trệ tại các khớp xương.

Sự tắc nghẽn này lâu ngày không được giải tỏa sẽ dẫn đến tình trạng sưng, đau và cứng khớp. Đáng ngại hơn, khi tà khí lưu khu trú lâu ngày tại khớp, nó sẽ bắt đầu tấn công sâu vào các tạng phủ bên trong, đặc biệt là tạng Can (chủ về cân, cơ nhục) và tạng Thận (chủ về cốt tủy), dẫn đến những biến chứng phức tạp và nguy hiểm.

“Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – Khi khí huyết lưu thông điều hòa thì cơ thể không đau đớn; ngược lại, hễ có sự bế tắc ở đâu, đau nhức sẽ khởi phát ở đó.

Nhận diện những biến chứng nguy hiểm khi bệnh tiến triển mạn tính

Viêm khớp dạng thấp không chỉ đơn thuần là căn bệnh của khớp. Nếu không được kiểm soát, sự mất cân bằng khí huyết và tổn thương tạng phủ sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng:

• Biến dạng khớp và nguy cơ tàn phế: Đây là hệ quả của việc tà khí ứ trệ lâu ngày gây hóa nhiệt, làm thiêu đốt tân dịch tại khớp, dẫn đến dính khớp, teo cơ. Những hình ảnh như bàn tay hình cổ cò hay lệch trục khớp là dấu hiệu cho thấy cấu trúc xương khớp đã bị hủy hoại nặng nề.
• Tổn thương tạng phủ (Tim, Phổi, Thận): Theo lý thuyết ngũ hành, các tạng phủ có mối liên hệ mật thiết. Khi tà khí quá mạnh mà chính khí quá suy, bệnh sẽ truyền biến từ kinh lạc vào tạng phủ. Biến chứng tim mạch hay tổn thương phổi trong viêm khớp dạng thấp chính là biểu hiện của tình trạng này.
• Suy giảm chính khí toàn thân: Người bệnh thường xuyên mệt mỏi, sắc mặt nhợt nhạt, dễ bị ngoại tà xâm nhập mỗi khi thời tiết thay đổi. Điều này cho thấy nguồn năng lượng dự trữ của cơ thể đã bị bào mòn bởi quá trình viêm nhiễm kéo dài.
• Ảnh hưởng đến tâm lý và thần kinh: Cơn đau mạn tính làm hao tổn tâm huyết, dẫn đến tình trạng lo âu, mất ngủ, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của chúng ta.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Bác sĩ Lê Hữu Tuấn nhận định lâm sàng rằng, đối với bệnh xương khớp mạn tính, triệu chứng biểu hiện ở khớp thực chất chỉ là “phần ngọn”. Nhiều trường hợp triệu chứng không nằm ở “chỗ đau” mà bắt nguồn từ sự suy yếu của tạng phủ bên trong hoặc sự bế tắc của hệ thống kinh lạc toàn thân. Lão dặn bà con mình, nếu chỉ lo xử lý triệu chứng sưng đau tạm thời bằng các biện pháp cắt cơn nhanh mà bỏ qua việc bồi bổ cơ địa, củng cố chính khí thì bệnh rất dễ tái phát và ngày càng nặng hơn. Việc điều chỉnh phải đi từ gốc, chú trọng phục hồi chức năng tạng Can, Thận để xương khớp được nuôi dưỡng từ bên trong, có như vậy mới mong ngăn chặn được các biến chứng biến dạng hay tàn phế sau này.

Hướng điều chỉnh và phòng ngừa biến chứng bền vững

Để ngăn chặn các biến chứng, chúng ta cần thực hiện một chế độ “dưỡng sinh” toàn diện, kết hợp giữa việc loại bỏ tà khí và bồi bổ chính khí:

Luyện tập vận động nhẹ nhàng

Việc vận động giúp khí huyết lưu thông, tránh tình trạng ứ trệ tại khớp. Bà con có thể áp dụng các bài tập như yoga, đi bộ nhẹ nhàng hoặc thái cực quyền. Tuy nhiên, cần tránh mang vác nặng hoặc vận động quá sức làm tổn thương thêm các khớp đang viêm. Các bài tập cho người viêm khớp dạng thấp nên được thực hiện đều đặn mỗi ngày để duy trì sự linh hoạt.

Chế độ dinh dưỡng và kiêng cữ

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng tân dịch và củng cố tạng phủ. Người bệnh nên ưu tiên các thực phẩm có tính kháng viêm tự nhiên như cá giàu omega-3, rau xanh đậm và các loại hạt. Đồng thời, cần hiểu rõ người viêm khớp dạng thấp nên ăn gì, kiêng gì để tránh các thực phẩm gây tích tụ phong thấp như đồ dầu mỡ, chất kích thích hay các món ăn có tính hàn lạnh cao.

Ngoài ra, việc sử dụng một số thảo dược quanh nhà như lá lốt chữa viêm khớp dạng thấp cũng có thể hỗ trợ làm ấm kinh lạc, giảm bớt cảm giác tê buốt trong những ngày trở trời.

Lời căn dặn dành cho người bệnh

Viêm khớp dạng thấp là một hành trình dài cần sự kiên trì. Chúng ta không nên quá hoang mang trước các biến chứng nhưng tuyệt đối không được chủ quan. Khi thấy cơ thể có những dấu hiệu như sưng đau khớp đối xứng, cứng khớp vào buổi sáng kéo dài hoặc mệt mỏi bất thường, cần có sự đánh giá cụ thể từ chuyên gia. Việc chẩn đoán sớm dựa trên các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp hiện đại kết hợp với y lý cổ truyền sẽ giúp đưa ra lộ trình chăm sóc sức khỏe phù hợp nhất.

Bên cạnh đó, nhiều người thường thắc mắc liệu bệnh viêm khớp dạng thấp có di truyền không. Thực tế, yếu tố cơ địa chiếm một phần nhỏ, quan trọng nhất vẫn là cách chúng ta bảo vệ chính khí và điều dưỡng cơ thể hàng ngày. Nếu cần can thiệp chuyên sâu, việc tìm đến các phương pháp điều trị viêm khớp dạng thấp bằng đông y sẽ giúp bà con tiếp cận với hướng xử lý an toàn, lành tính.

Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bà con có cái nhìn đúng đắn về sự nguy hiểm của các biến chứng viêm khớp dạng thấp để từ đó có ý thức chăm sóc sức khỏe chủ động hơn. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về tình trạng đau nhức xương khớp hoặc cần tư vấn về lộ trình điều dưỡng tạng phủ, bà con có thể liên hệ trực tiếp để được hỗ trợ cụ thể qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.