Dùng Methotrexate trị viêm khớp dạng thấp: Hiểu đúng để tránh hệ lụy

Methotrexate là một trong những loại thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp thường được bác sĩ chỉ định dùng đầu tiên. Cùng tìm hiểu một số thông tin thành phần, công dụng cũng như cách dùng thuốc đúng liều lượng để đạt được hiệu quả tốt nhất.

Bản chất của thuốc Methotrexate dưới góc nhìn y học

Methotrexate là một loại thuốc có tác dụng ức chế sự phát triển của tế bào, được sử dụng rộng rãi trong điều trị nhiều bệnh lý khác nhau, từ các bệnh ung thư như ung thư vú, ung thư da đến các bệnh tự miễn như vẩy nến và viêm khớp dạng thấp.

Dưới góc độ y lý hiện đại, đây là một chất chống tế bào chia (antimetabolite), làm chậm quá trình tái tạo tế bào, giảm viêm và kiểm soát sự phát triển không kiểm soát. Tuy nhiên, trong Đông y, tình trạng viêm khớp dạng thấp được gọi là chứng Tý. Khi cơ thể suy nhược, chính khí không đủ, các tà khí Phong – Hàn – Thấp – Nhiệt xâm nhập vào kinh lạc, làm khí huyết ứ trệ mà thành bệnh. Methotrexate đóng vai trò như một tác nhân tác động mạnh mẽ vào quá trình này để ngăn chặn sự hủy hoại tại chỗ.

“Chữa bệnh phải cầu kỳ gốc. Triệu chứng đau nhức ở khớp chỉ là phần ngọn, cái gốc nằm ở sự mất cân bằng giữa chính khí và tà khí bên trong cơ thể.”

Cơ chế và công dụng trong điều trị viêm khớp dạng thấp

Về nguyên bản, Methotrexate là loại thuốc có tác dụng ức chế phân chia tế bào bằng cách thông qua cơ chế hoạt động ức chế chuyển hóa folat. Vì thế, thuốc thường được sử dụng để điều trị các bệnh ung thư. Tuy nhiên, trong các đơn thuốc điều trị ở bệnh nhân bị viêm khớp dạng thấp, hầu hết đều có loại thuốc này. Biến chứng viêm khớp dạng thấp và cách phòng ngừa là điều chúng ta cần đặc biệt lưu tâm khi bệnh chuyển sang giai đoạn mạn tính.

Methotrexate giúp làm giảm viêm, đau và sưng ở các khớp, cải thiện độ linh hoạt và ngăn chặn tổn thương khớp tiến triển. Hiệu quả có thể thấy rõ sau khoảng 1 tháng điều trị. Tuy nhiên, thuốc không tác động vào căn nguyên “tạng phủ” theo cách của y học cổ truyền mà tập trung ức chế phản ứng tự miễn tại khớp.

Dạng bào chế và liều dùng tham khảo

Thuốc được bào chế dưới các dạng dung dịch tiêm, bột pha tiêm hay viên nén. Tùy theo mức độ nghiêm trọng mà bác sĩ sẽ chỉ định:

• Thuốc tiêm: 5 – 15 mg, tiêm tĩnh mạch 1 tuần/lần.
• Thuốc uống: 7,5 – 20 mg/lần/tuần (có thể chia thành 3 lần uống, mỗi lần cách nhau 12 tiếng).

Những lưu ý về tác dụng phụ và sự an toàn

Dù có hiệu quả kiểm soát viêm nhanh chóng, Methotrexate thường gây ra những phản ứng không mong muốn do tính chất ức chế tế bào mạnh mẽ. Điều này có thể hiểu là thuốc làm ảnh hưởng đến phần “huyết” và “tân dịch” của cơ thể:

• Nhẹ: Chóng mặt, nhức đầu, rụng tóc, lở miệng, chán ăn. Đây là biểu hiện của việc vị khí bị ảnh hưởng hoặc huyết hư không nuôi dưỡng được tóc và da.
• Nghiêm trọng: Ảnh hưởng đến phổi, tăng mẫn cảm với ánh nắng, gây dị tật bẩm sinh.

Đặc biệt, thuốc chống chỉ định với người bị suy gan thận nặng, suy tủy hoặc loét đường tiêu hóa. Phụ nữ đang nuôi con nhỏ bằng sữa mẹ cần ngưng cho con bú trong thời gian điều trị. Thận trọng với người nghiện rượu nặng hoặc hệ miễn dịch suy giảm.

Lời khuyên chăm sóc và điều chỉnh lối sống

Việc sử dụng Methotrexate cần được theo dõi sát sao bởi chuyên gia. Trong quá trình điều trị, chúng ta nên chú trọng đến chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt để hỗ trợ cơ thể:

• Giữ ấm các khớp, tránh để phong hàn xâm nhập thêm.
• Bổ sung thực phẩm giàu Acid Folic để giảm tác dụng phụ của thuốc.
• Luyện tập nhẹ nhàng để khí huyết lưu thông, tránh tình trạng ứ trệ gây cứng khớp.

Khi các cơn đau có dấu hiệu thuyên giảm, không nên tự ý dừng thuốc đột ngột mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ để có lộ trình giảm liều hoặc chuyển sang các bài thuốc thảo dược lành tính hơn. Điều trị viêm khớp dạng thấp bằng đông y là một hướng đi bền vững mà bà con có thể cân nhắc để hỗ trợ cải thiện tận gốc.

Nếu bà con đang gặp các vấn đề về sưng đau khớp kéo dài hoặc băn khoăn về phác đồ điều trị hiện tại, hãy chủ động liên hệ để được các bác sĩ chuyên khoa tư vấn kỹ lưỡng hơn qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.