Á Sừng Sau Sinh Có Tự Khỏi Không? Thông Tin Cần Biết

Á sừng sau sinh là tình trạng viêm da mãn tính phổ biến, khiến đôi bàn tay, bàn chân của chị em trở nên khô ráp, nứt nẻ và đau nhức. Theo góc nhìn Y học cổ truyền, đây không đơn thuần là bệnh ngoài da mà là hệ quả của quá trình suy kiệt khí huyết sau kỳ vượt cạn. Nếu không được điều trị đúng cách, các vết nứt có thể dẫn đến bội nhiễm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của mẹ và chất lượng nguồn sữa cho bé.

Bệnh á sừng sau sinh dưới lăng kính Đông – Tây y

Bệnh á sừng sau sinh (viêm da cơ địa dày sừng) là trạng thái lớp sừng trên da chuyển hóa dở dang. Các tế bào còn nhân và chưa thoái hóa hết, tạo nên lớp da khô, thô ráp, dễ bong tróc. Vị trí thường gặp nhất là đầu ngón tay, ngón chân và gót chân.

Trong Đông y, á sừng thuộc phạm vi chứng “Thích phong” hoặc “Ngưu bì tiễn”. Phụ nữ sau sinh cơ thể rơi vào trạng thái “huyết hư, phong táo”. Khi huyết không đủ để nhu dưỡng bề mặt da, kết hợp với ngoại tà (phong, hàn, thấp) xâm nhập sẽ khiến da dẻ mất đi độ ẩm tự nhiên, sinh ra khô vảy, nứt nẻ như vỏ cây già.

Thực tế, dù không đe dọa đến tính mạng, nhưng á sừng gây đau đớn dữ dội, đặc biệt là khi tiếp xúc với nước hoặc hóa chất, làm cản trở việc chăm sóc con nhỏ của các mẹ bỉm sữa.

Nguyên nhân gây á sừng sau sinh: Khi nội lực suy giảm

Việc hiểu rõ căn nguyên giúp chị em có hướng xử lý đúng đắn. Có thể điểm qua các yếu tố trọng yếu sau:

1. Huyết hư và rối loạn nội tiết

Sau sinh, sự sụt giảm đột ngột của hormone nội tiết (như Estrogen) khiến hàng rào bảo vệ da bị lung lay. Dưới góc nhìn y học cổ truyền, việc mất máu quá nhiều khi sinh dẫn đến huyết hư. Huyết không thông, tân dịch không đủ để tư nhuận khiến da khô khốc, quá trình sừng hóa diễn ra bất thường.

2. Suy giảm chính khí (Hệ miễn dịch yếu)

Quá trình mang thai và chăm sóc trẻ sơ sinh khiến mẹ thường xuyên thiếu ngủ, ăn uống kém, tâm lý căng thẳng. Điều này làm “chính khí” (sức đề kháng) suy giảm trầm trọng. Đây là thời điểm “phong tà” và “thấp nhiệt” dễ dàng tấn công qua tấu lý (lỗ chân lông), gây viêm nhiễm và bùng phát á sừng.

3. Yếu tố di truyền và cơ địa

Y học hiện đại ghi nhận á sừng có tính chất gia đình. Nếu trong dòng tộc có người mắc viêm da cơ địa, hen suyễn hoặc dị ứng, mẹ sau sinh sẽ có nguy cơ bùng phát bệnh cao hơn do thay đổi cấu trúc gen và biểu hiện miễn dịch sau khi làm mẹ.

4. Tác động của ngoại nhân (Dị ứng, nhiễm khuẩn)

Hệ miễn dịch kém khiến da mẹ nhạy cảm hơn với các tác nhân bên ngoài như phấn hoa, bụi bẩn, hay thậm chí là nước tẩy rửa. Khi da bị kích ứng liên tục, các tế bào thượng bì tăng sinh quá mức để bảo vệ, vô tình tạo nên lớp sừng dày cộm, nứt nẻ.

Triệu chứng nhận biết á sừng sau sinh

Tùy vào thể trạng “nhiệt” hay “hàn” của mỗi người mà biểu hiện á sừng có thể khác nhau:

• Da khô ráp, bong tróc (Phong táo): Da vùng bàn tay, gót chân khô sần, bong vảy trắng thành từng mảng như nấm.
• Ngứa ngáy dữ dội: Cảm giác ngứa tăng lên khi về đêm hoặc khi thay đổi thời tiết, do phong tà hoạt động mạnh.
• Nứt nẻ, chảy máu (Huyết hư): Da mất đàn hồi, nứt thành các rãnh sâu dọc theo vân tay, vân chân gây đau rát, khó khăn khi đi lại.
• Nổi mụn nước (Thấp nhiệt): Một số mẹ bỉm thấy xuất hiện mụn nước li ti ẩn dưới da. Khi vỡ ra dễ gây viêm loét, mưng mủ – đây là dấu hiệu của tình trạng nhiễm trùng.

Ảnh hưởng của á sừng đến mẹ và bé

Á sừng không chỉ là nỗi đau thể xác mà còn là gánh nặng tâm lý. Cơn ngứa ngáy, đau đớn khiến mẹ mất ngủ, dẫn đến cơ thể suy nhược, tinh thần mệt mỏi. Trong Đông y, tâm tình không thông sẽ gây “can khí uất kết”, làm ảnh hưởng trực tiếp đến sự bài tiết sữa, khiến sữa mẹ kém thơm ngon hoặc giảm lượng.

Đặc biệt, nếu mẹ sử dụng các loại thuốc bôi có thành phần Corticoid không kiểm soát, hoạt chất có thể hấp thụ qua da và ảnh hưởng đến bé qua đường sữa hoặc tiếp xúc trực tiếp. Do đó, việc tìm kiếm giải pháp an toàn là ưu tiên hàng đầu.

Giải pháp điều trị á sừng sau sinh an toàn, hiệu quả

Để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé, việc điều trị nên hướng đến các phương pháp tự nhiên hoặc thuốc có nguồn gốc thảo dược lành tính.

1. Tận dụng thảo dược dân gian (Ngoại trị)

Đây là phương pháp “lành như cơm” dành cho các mẹ đang cho con bú, giúp sát khuẩn và giảm ngứa nhanh chóng.

Sát khuẩn với Lá trầu không

Lá trầu không chứa tinh dầu có tính kháng sinh thực vật mạnh. Ngâm rửa bằng lá trầu không giúp tiêu diệt nấm và vi khuẩn tại các kẽ nứt, ngăn ngừa bội nhiễm.

• Đun sôi 10 lá trầu không với 1 lít nước và chút muối hạt.
• Ngâm vùng da tổn thương khi nước còn ấm, kết hợp xoa nhẹ bã lá để loại bỏ vảy chết.

Làm mềm da bằng Lá lốt

Lá lốt có vị cay, tính ấm, giúp ôn trung tán hàn, rất tốt cho thể á sừng gặp lạnh thì đau. Hoạt chất alkaloid trong lá lốt hỗ trợ giảm sưng và tái tạo lớp biểu bì mới.

Dưỡng ẩm với Lá chè xanh

Chè xanh giàu chất chống oxy hóa (EGCG) giúp phục hồi màng bảo vệ da, làm dịu cơn ngứa nhanh chóng và cấp ẩm tự nhiên.

2. Can thiệp Y học hiện đại khi cần thiết

Trường hợp á sừng nặng, có dấu hiệu nhiễm trùng mưng mủ, bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc tây:

• Thuốc bạt sừng: Chứa Acid Salicylic giúp làm bong lớp sừng dày, để các thuốc dưỡng ẩm thấm tốt hơn.
• Thuốc chống viêm Steroid: Chỉ dùng trong thời gian ngắn dưới sự giám sát của bác sĩ để tránh tác dụng phụ lên nội tiết và nguồn sữa.
• Kem dưỡng ẩm chuyên sâu: Cung cấp độ ẩm cho da, ức chế quá trình sừng hóa (như các loại chứa Urea, Vaseline).

Phòng ngừa và chăm sóc da cho mẹ sau sinh

Để ngăn ngừa á sừng tái phát, việc thay đổi thói quen sinh hoạt là vô cùng quan trọng:

• Tránh xa hóa chất: Tuyệt đối không để da tiếp xúc trực tiếp với xà phòng, nước rửa bát. Hãy tập thói quen đeo găng tay (nên lót một lớp găng cotton bên trong găng cao su).
• Dưỡng ẩm liên tục: Thoa kem dưỡng ẩm ngay sau khi rửa tay và trước khi đi ngủ. Có thể dùng dầu dừa hoặc mỡ trăn để dưỡng ẩm tự nhiên.
• Chế độ ăn “bổ huyết”: Tăng cường thực phẩm giàu Vitamin A, C, E và các món ăn bổ máu như táo đỏ, kỷ tử, rau chân vịt để nuôi dưỡng da từ bên trong.
• Vệ sinh đúng cách: Không ngâm chân tay quá lâu trong nước nóng vì sẽ làm mất đi lớp dầu tự nhiên, khiến da càng khô thêm.

Á sừng sau sinh tuy dai dẳng nhưng nếu biết cách kết hợp giữa việc dùng thảo dược ngâm rửa bên ngoài và bồi bổ khí huyết bên trong, các mẹ hoàn toàn có thể tìm lại làn da mịn màng. Hãy lắng nghe cơ thể mình và chủ động thăm khám để có lộ trình điều trị an toàn nhất cho cả mẹ và bé.

có thể bạn quan tâm

• bệnh á sừng ở trẻ em – biểu hiện và cách điều trị hiệu quả, an toàn
• bệnh á sừng ở da đầu – nguyên nhân và cách điều trị đúng