Thấp khớp dưới góc nhìn Đông y: Hiểu tận gốc để bảo vệ xương khớp

Thấp khớp không đơn thuần chỉ là những cơn đau nhức khi trái gió trở trời, mà trong sâu thẳm y lý cổ truyền, đây là hệ quả của một quá trình suy vi nội tại kết hợp với sự xâm nhập của tà khí bên ngoài. Hiểu đúng về căn nguyên bệnh lý này giúp chúng ta có cái nhìn thấu đáo hơn để bảo vệ hệ thống xương khớp một cách bền vững.

Bệnh thấp khớp dưới góc nhìn Y học cổ truyền: Khi tà khí xâm lấn

Trong Đông y, thấp khớp được xếp vào phạm vi chứng Tý. “Tý” có nghĩa là tắc nghẽn, không thông suốt. Khi chính khí (sức đề kháng) của cơ thể suy giảm, các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài bao gồm Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm thấp) sẽ thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc, cơ nhục và khớp xương. Sự xâm nhập này làm khí huyết vận hành không thông, dẫn đến tình trạng sưng, nóng, đỏ, đau tại các khớp.

Thấp khớp, hay rheumatoid arthritis, là một căn bệnh tự miễn gây ra bởi sự rối loạn hệ thống miễn dịch, ảnh hưởng xấu tới cơ bắp và xương khớp, dẫn đến đau nhức và khó khăn trong vận động.

Căn bệnh này có thể được chia thành hai loại chính dựa vào tác động:

• Bệnh ảnh hưởng tới khớp: bao gồm gout, lupus, viêm khớp dạng thấp, bệnh viêm đốt sống.
• Bệnh ảnh hưởng tới các mô mềm.

Tùy theo tính chất và diễn tiến, bệnh thường biểu hiện qua hai dạng:

• Cấp tính: Thường do ngoại tà xâm nhập đột ngột hoặc liên cầu khuẩn gây đa tổn thương ở khớp, da, thậm chí là tim mạch.
• Mãn tính: Đây là kết quả của việc tà khí lưu khu trú lâu ngày, làm khí huyết ứ trệ, dẫn đến đau nhức và khô khớp kéo dài.

“Chính khí tồn nội, tà bất khả can” – Khi cơ thể khỏe mạnh, khí huyết lưu thông thì tà khí khó lòng xâm nhập. Đau nhức khớp chính là tiếng kêu cứu của cơ thể khi sự cân bằng nội tại đã bị phá vỡ.

Nhận diện căn nguyên sâu xa từ tạng phủ và khí huyết

Tại sao cùng một điều kiện thời tiết nhưng người bị đau, người lại không? Y học cổ truyền cho rằng gốc rễ nằm ở sự suy yếu của các tạng phủ, đặc biệt là Can và Thận. Can chủ cân (nuôi dưỡng gân cơ), Thận chủ cốt (nuôi dưỡng xương). Khi Can Thận hư suy, khí huyết không đủ để nuôi dưỡng các khớp, tạo điều kiện cho Phong – Hàn – Thấp ngưng trệ lại gây ra bệnh.

Người bị thấp khớp có thể nhận thấy các triệu chứng điển hình như:

• Cảm giác các khớp cứng và khô, đặc biệt là vào buổi sáng khi vừa thức dậy.
• Khớp sưng, nóng hoặc yếu sức, vận động khó khăn.
• Cơ thể mệt mỏi, giảm cân, hoặc sốt nhẹ do chính khí đang nỗ lực đấu tranh với tà khí.

Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng ứ trệ lâu ngày sẽ dẫn tới những biến chứng nguy hiểm như biến dạng khớp, teo cơ, thậm chí ảnh hưởng đến tâm hỏa (tim) và phế (phổi).

Giải pháp hỗ trợ cải thiện thấp khớp theo nguyên lý Đông y

Để hỗ trợ cải thiện tình trạng thấp khớp hiệu quả, Đông y không chỉ tập trung vào việc giảm đau mà còn chú trọng vào việc “Khu phong – Tán hàn – Trừ thấp” kết hợp với “Bồi bổ Can Thận”.

Chế độ dinh dưỡng và lối sống

Dinh dưỡng đóng vai trò như “thuốc từ thực phẩm” để nuôi dưỡng sụn khớp và sinh tân dịch. Người bệnh cần lưu ý:

• Nên ăn: Các loại cá giàu omega-3, rau xanh (rau bina, cải xoăn), ngũ cốc nguyên hạt để bổ sung dưỡng chất cho xương.
• Nên kiêng: Các thực phẩm nhiều dầu mỡ, nội tạng động vật vì chúng dễ gây phản ứng viêm, khiến tình trạng đau nhức nặng hơn.
• Hạn chế đồ muối chua, chất kích thích như rượu bia, thuốc lá để bảo vệ chính khí.

Phương pháp hỗ trợ vận động

Việc xoa bóp, bấm huyệt hoặc tập luyện nhẹ nhàng như yoga có tác dụng thông kinh hoạt lạc, giúp khí huyết lưu thông tới các khớp bị tắc nghẽn. Trong các trường hợp nặng, có thể cần đến sự can thiệp của phẫu thuật hoặc vật lý trị liệu chuyên sâu để phục hồi chức năng vận động.

Bà con cũng có thể tham khảo thêm lá lốt chữa viêm khớp dạng thấp như một mẹo dân gian hỗ trợ làm ấm khớp và giảm đau tại nhà. Tuy nhiên, các mẹo dân gian thường chỉ có tác dụng hỗ trợ triệu chứng tạm thời do không được phối ngũ bài bản theo y lý.

Lời căn dặn từ chuyên gia

Thấp khớp là một hành trình dài đòi hỏi sự kiên trì và thấu hiểu cơ thể. Đừng đợi đến khi các khớp đã biến dạng hay vận động khó khăn mới tìm cách cứu chữa. Hãy lắng nghe những dấu hiệu nhỏ nhất như tiếng kêu lục cục của khớp hay cảm giác tê mỏi khi thức dậy để có hướng điều chỉnh kịp thời.

Mỗi người bệnh có một cơ địa khác nhau, vì vậy việc thăm khám để xác định đúng thể bệnh là điều bắt buộc. Không nên tự ý sử dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc hoặc lạm dụng thuốc giảm đau cấp tốc vì có thể gây hại cho dạ dày và gan thận, làm bệnh tình thêm trầm trọng về sau.

Nếu bà con cần trao đổi thêm về tình trạng đau nhức khớp hoặc cách chăm sóc xương khớp khi thời tiết thay đổi, đừng ngần ngại nhắn tin trực tiếp để được hỗ trợ tận tình qua Zalo 0972.606.773 hoặc Messenger Lão Tuấn.