Hạt thấp dưới da trong viêm khớp dạng thấp: Căn nguyên và cách xử lý

Hạt dưới da trong viêm khớp dạng thấp là biểu hiện ngoài khớp rất phổ biến của bệnh. Số liệu thống kê cho thấy có tới khoảng 25% người bệnh viêm khớp dạng thấp bị nổi hạt dưới da. Cần có biện pháp can thiệp điều trị đúng đắn để hạn chế mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng vận động.

Hạt dưới da trong viêm khớp dạng thấp dưới lăng kính Đông y

Viêm khớp dạng thấp (RA) theo y học cổ truyền thuộc phạm vi chứng Tý. Khi cơ thể suy nhược, tạng phủ (đặc biệt là Can và Thận) không còn đủ sức bảo vệ, các yếu tố ngoại tà như Phong, Hàn, Thấp sẽ thừa cơ xâm nhập vào gân xương. Hạt dưới da, hay còn gọi là hạt thấp, chính là biểu hiện rõ rệt nhất của tình trạng khí trệ huyết ứ kéo dài.

Các hạt này thường xuất hiện ở những vị trí khớp chịu áp lực lớn hoặc cử động nhiều như bàn tay, cổ tay, cùi chỏ, mắt cá chân. Trong Đông y, đây được coi là sự kết tụ của đàm thấp và huyết ứ tại kinh lạc. Khi các chất độc không được đào thải, chúng lắng đọng lại, lâu dần hóa cứng thành các nốt sần có kích thước từ vài milimet đến vài centimet.

Dưới góc nhìn y học cổ truyền, hạt thấp không đơn thuần là mô tế bào chết mà là sự bế tắc của dòng chảy sự sống tại các điểm yếu trên cơ thể.

Cơ chế hình thành hạt thấp dưới da và căn nguyên sâu xa

Sự hình thành hạt thấp liên quan mật thiết đến sự suy giảm của Chính khí. Khi cơ thể không đủ nội lực để đẩy tà khí ra ngoài, quá trình lắng đọng phức hợp miễn dịch diễn ra mạnh mẽ. Theo y lý, đây là sự kết hợp giữa nội nhân (tạng phủ hư suy) và ngoại nhân (tà khí xâm nhập).

• Khí huyết ứ trệ: Việc lưu thông máu và năng lượng bị cản trở khiến các dưỡng chất không đến được đầu khớp, đồng thời các chất cặn bã không được mang đi, tạo điều kiện cho các hạt sần hình thành.
• Tạng Can – Thận hư tổn: Thận chủ cốt, Can chủ cân. Khi hai tạng này suy yếu, hệ thống xương khớp và gân cơ trở nên lỏng lẻo, dễ bị tổn thương trước áp lực vật lý và tà khí.
• Đàm thấp ngưng tụ: Sự rối loạn trong quá trình chuyển hóa chất lỏng của cơ thể tạo thành “đàm”. Đàm kết hợp với “ứ” tạo thành các khối u cục dưới da.

Hạt thấp thường chứa fibrin, tế bào viêm và các mảnh tế bào hoại tử. Điều này tương ứng với tình trạng nhiệt độc tích tụ lâu ngày không được giải tỏa trong Đông y.

Nhận diện nguy cơ và các yếu tố thúc đẩy

Không phải ai mắc bệnh cũng nổi hạt dưới da. Tuy nhiên, sự xuất hiện của chúng thường đi kèm với các yếu tố mang tính hệ thống:

• Thời gian và mức độ: Người bệnh mắc chứng Tý càng lâu, tà khí càng ăn sâu vào xương tủy, khả năng nổi hạt càng cao.
• Yếu tố dạng thấp: Sự hiện diện của các protein lạ trong máu (yếu tố dạng thấp) tương đồng với khái niệm “tà khí thực” trong Đông y, biểu hiện bệnh đang ở giai đoạn tiến triển mạnh.
• Lối sống và thói quen: Việc hút thuốc lá hoặc tiếp xúc thường xuyên với môi trường ẩm lạnh (thấp nhiệt) làm gia tăng mức độ bế tắc kinh lạc.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn:

Trong quá trình thăm khám lâm sàng cho bà con, Lão nhận thấy nhiều người chỉ tập trung vào việc làm sao để mất đi cái hạt sần trên da mà quên mất rằng đó chỉ là phần ngọn. Triệu chứng không nằm ở chỗ đau, hạt thấp xuất hiện ở tay nhưng gốc rễ có thể nằm ở sự suy kiệt của tạng Thận hay sự đình trệ của Can khí. Nếu bà con chỉ lo xử lý triệu chứng bên ngoài bằng cách phẫu thuật hay tiêm thuốc mà bỏ qua việc bồi bổ cơ địa, thông kinh hoạt lạc thì hạt thấp rất dễ tái phát ở vị trí khác. Điều quan trọng là phải đánh giá cụ thể mức độ hư thực của cơ thể để có phép trị phù hợp, tránh việc chủ quan để bệnh tiến triển vào sâu trong nội tạng.

Hạt dưới da có thực sự đáng lo ngại?

Hạt thấp thường không gây đau trừ khi chúng nằm ở các vị trí chịu đè nén hoặc chèn ép vào dây thần kinh. Tuy nhiên, chúng thường báo hiệu một tình trạng viêm khớp tiến triển nặng nề hơn. Nếu hạt thấp bị vỡ hoặc nhiễm trùng, đó là dấu hiệu của nhiệt độc phát tác ra ngoài, cần được xử lý y tế ngay lập tức.

Bên cạnh đó, sự hiện diện của hạt thấp cũng thường đi kèm với nguy cơ tổn thương các cơ quan khác như phổi hoặc mạch máu, do tình trạng viêm hệ thống không được kiểm soát tốt.

Đừng coi thường những nốt sần nhỏ, bởi chúng là tiếng kêu cứu của hệ thống xương khớp trước sự xâm lấn của tà khí lâu ngày.

Hướng hỗ trợ cải thiện và kiểm soát toàn diện

Để kiểm soát hạt dưới da và bệnh viêm khớp dạng thấp, cần một chiến lược “trong đánh ra, ngoài đánh vào” theo đúng tôn chỉ của y học dân tộc.

Điều chỉnh từ lối sống và dinh dưỡng

Bệnh nhân cần giữ ấm cơ thể, tránh để phong hàn xâm nhập thêm. Chế độ ăn uống nên ưu tiên các thực phẩm có tính ấm, hỗ trợ bổ can thận và hoạt huyết. Việc uống đủ nước và duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm áp lực lên các khớp, từ đó hạn chế sự kích ứng của các hạt thấp.

Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Các phương pháp như châm cứu, bấm huyệt hay nhiệt trị liệu giúp khai thông những điểm bế tắc trên kinh lạc, hỗ trợ khí huyết lưu thông tốt hơn, từ đó có thể làm mềm và giảm dần kích thước các hạt sần một cách tự nhiên.

Can thiệp y tế khi cần thiết

Trong một số trường hợp hạt thấp quá lớn gây cản trở vận động hoặc có dấu hiệu hoại tử, việc can thiệp phẫu thuật là cần thiết. Tuy nhiên, sau phẫu thuật, người bệnh vẫn cần tiếp tục điều trị nội khoa để ổn định cơ địa.

Hạt dưới da trong viêm khớp dạng thấp là dấu hiệu ngoài khớp cảnh báo bệnh đang chuyển biến nghiêm trọng. Người bệnh cần sớm tìm gặp bác sĩ để được thăm khám và có biện pháp điều trị phù hợp. Tuyệt đối không được chủ quan tạo cơ hội cho bệnh gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như biến chứng viêm khớp dạng thấp lên tim, phổi.

Để hiểu rõ hơn về tình trạng hạt sần dưới da và nhận tư vấn về lộ trình chăm sóc xương khớp chuẩn y khoa, bà con có thể liên hệ trực tiếp để được hỗ trợ nhanh nhất qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.