Đau Dạ Dày Có Uống Nước Cam Được Không? Lợi Hay Hại?

Đau dạ dày có uống nước cam được không là vấn đề mà nhiều người đang mắc phải căn bệnh này quan tâm. Nhiều thông tin cho rằng do nước cam có vị chua, có thể khiến acid dạ dày tăng cao dẫn đến nhiều hậu quả không tốt cho hệ tiêu hóa.

Người bị đau dạ dày có uống nước cam được không?

Bệnh nhân bị đau dạ dày cần kiêng dùng nhiều các loại thực phẩm có vị chua để tránh tăng tiết acid dạ dày. Theo lý thuyết Đông y, vị chua (toan) có tính thu liễm, nếu dùng vừa đủ sẽ tốt cho gan, nhưng nếu dùng quá nhiều khi dạ dày đang tổn thương sẽ khiến “vị hỏa” bùng phát hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng loét niêm mạc.

Càng ăn nhiều trái cây chua, cơ thể càng nạp vào nhiều acid (Tây y gọi là acid hữu cơ như citric, ascorbic). Trong Đông y, việc này gây mất cân bằng âm dương tại vị phủ. Kết hợp với lượng acid sẵn có, chúng kích thích và làm gia tăng chứng ợ chua, ợ hơi. Ở những người đang bị viêm dạ dày giai đoạn nhẹ (tỳ vị vận hóa kém), nếu không kiêng cữ đúng mức các loại thực phẩm chua rất dễ dẫn đến viêm loét (huyết ứ, nhiệt độc tích tụ).

Vậy người bị đau dạ dày có uống nước cam được không? Các chuyên gia tiêu hóa cho rằng người đang bị đau dạ dày không nên uống nước cam thường xuyên. Do thành phần acid trong nước cam, chanh tương đối cao, khi đi vào dạ dày sẽ tạo phản ứng làm tăng acid dịch vị, khiến dạ dày luôn trong trạng thái co thắt mạnh (vị khí nghịch lên).

Đây là nguyên nhân khiến bạn có cảm giác đau bụng cồn cào sau khi uống nước cam lúc bụng đói. Không chỉ có nước cam mà các loại nước ép có vị chua khác như nước chanh, nước ép bưởi, thơm,.. nếu uống thường xuyên cũng sẽ gây ợ chua, ợ nóng. Việc lạm dụng chúng còn có thể dẫn đến tình trạng viêm loét dạ dày, theo Đông y là do nhiệt độc thiêu đốt tân dịch tại niêm mạc.

Ngoài ra nước cam cũng không thích hợp dùng cho những người vừa mới phẫu thuật đường tiêu hóa, bao gồm phẫu thuật nội soi dạ dày, đường ruột… Thành phần natri citrat có trong nước cam có thể gây cản trở quá trình đông cầm máu tự nhiên của cơ thể. Từ góc độ y học cổ truyền, nước cam có tính hàn, dễ làm thương tổn đến dương khí sau phẫu thuật, khiến vết mổ chậm lành, khí huyết kém lưu thông.

Đối với những người có hoạt động nhu động ruột thiếu ổn định (tỳ hư tiết tả), thường xuyên bị đi ngoài hay rối loạn đường tiêu hóa, nước cam có tính nhuận tràng cao có thể làm tình trạng này trầm trọng hơn. Những bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích thường có tỳ vị yếu, khi gặp tính hàn và acid nồng độ cao trong cam sẽ dễ gặp phải tình trạng tiêu chảy.

Tóm lại những bệnh nhân mắc bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng, viêm tuyến tụy, viêm đường ruột không nên xem nước cam là thức uống giải khát thường xuyên.

Cách sử dụng nước cam đúng cách khi bị đau dạ dày

Mặc dù nước cam có thể gây ra một số vấn đề cho hệ tiêu hóa nếu dùng sai cách, nhưng nhìn chung đây vẫn là nguồn cung cấp vitamin C và khoáng chất dồi dào. Khi sử dụng đúng liều lượng, nước cam giúp tăng cường sức đề kháng (vệ khí) và bảo vệ hệ thống thành mạch tại niêm mạc.

Trung bình mỗi ngày bạn không nên uống quá 300ml nước cam. Một mẹo nhỏ từ Đông y là nên pha loãng nước cam cùng mật ong và nước ấm. Mật ong có tính bình, vị ngọt, có tác dụng hoãn cấp chỉ thống (giảm đau) và trung hòa tính acid của cam, giúp dạ dày dễ tiếp nhận hơn.

Người bị đau dạ dày nên ưu tiên các loại cam ngọt, chín cây thay vì cam chua. Vitamin C trong cam ngọt giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm và hỗ trợ ức chế sự phát triển của vi khuẩn HP – tác nhân chính gây viêm loét dạ dày theo cơ chế sinh lý hiện đại.

Để việc uống nước cam không gây khó chịu cho dạ dày, người bệnh cần lưu ý:

• Không uống nước cam khi bụng đói hoặc quá no: Uống khi đói làm acid trực tiếp bào mòn niêm mạc. Uống khi quá no gây áp lực lớn cho dạ dày đang phải chuyển hóa thức ăn, dễ dẫn đến tình trạng đầy trướng, vị khí nghịch.
• Không uống nước cam vào ban đêm: Nước cam có tính lợi tiểu và nhuận tràng. Dùng vào buổi tối dễ gây tiểu đêm, làm gián đoạn giấc ngủ. Trong Đông y, ban đêm là lúc âm khí vượng, cần sự yên tĩnh để tạng phủ hồi phục, việc nạp thức uống tính hàn như cam sẽ làm rối loạn quá trình này.
• Không kết hợp với sữa hoặc trứng gà: Protein trong sữa và trứng khi gặp acid citric trong cam sẽ gây ra hiện tượng kết tủa, rất khó tiêu hóa, tạo gánh nặng cực lớn cho tỳ vị, dễ gây đau bụng, tiêu chảy.

Có thể thay thế nguồn vitamin C từ cam bằng các loại rau củ “lành tính” hơn với dạ dày như bông cải xanh, rau dền, giá đỗ… Những thực phẩm này không chứa lượng acid cao, đảm bảo an toàn cho người bị viêm dạ dày.

Đau dạ dày nên uống nước gì để hỗ trợ điều trị?

Thay vì nước cam, người bệnh có thể sử dụng các loại thức uống mang tính “dưỡng vị”, giúp làm dịu niêm mạc và hỗ trợ tiêu hóa theo các nguyên lý của Y học cổ truyền:

• Nước cà rốt: Có tính kiềm cao, giúp trung hòa acid dịch vị. Trong Đông y, cà rốt có tác dụng kiện tỳ tiêu thực, rất tốt cho người ăn uống kém, đầy bụng.
• Sữa ấm: Giúp trung hòa acid và bảo vệ niêm mạc. Sữa ấm (ôn ấm) giúp dạ dày dễ chịu hơn so với sữa lạnh.
• Trà gạo (Gạo lứt rang): Là thức uống cực kỳ lành tính, có tác dụng chỉ tả (cầm tiêu chảy), làm dịu những cơn đau bụng âm ỉ do tỳ vị hư hàn.
• Trà hoa cúc: Hoa cúc có tác dụng thanh can, minh mục và chống viêm. Một tách trà hoa cúc ấm giúp an thần, giảm căng thẳng – nguyên nhân gián tiếp gây đau dạ dày.
• Tinh bột nghệ mật ong: Curcumin trong nghệ giúp chống viêm, làm lành vết loét. Đây là “bài thuốc vàng” giúp kiện tỳ, bổ huyết, bảo vệ dạ dày hiệu quả.
• Trà gừng: Gừng (Sinh khương) có vị cay, tính ấm, giúp tán hàn, chỉ nôn. Uống trà gừng vào buổi sáng giúp thúc đẩy lưu thông máu đến dạ dày, giảm đau và hỗ trợ tiêu hóa.
• Nước nha đam: Có chứa flavonoid giúp chống viêm. Tuy nhiên, do nha đam có tính hàn mạnh, người đang bị tiêu chảy hoặc tỳ vị quá hư hàn nên thận trọng.
• Nước dừa: Chứa nhiều khoáng chất giúp bù điện giải và có tính kháng khuẩn tự nhiên, làm dịu sự nóng rát tại thượng vị.

Lời khuyên dành cho bệnh nhân bị đau dạ dày

Để cải thiện cơn đau và phòng ngừa biến chứng viêm loét, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc sinh hoạt “thuận theo tự nhiên”:

• Tránh xa thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ cay nóng: Những thực phẩm này gây tích tụ nhiệt độc tại dạ dày, dẫn đến trào ngược và đau rát.
• Kiêng tuyệt đối rượu bia, thuốc lá và hạn chế cafe: Các chất kích thích này trực tiếp phá hủy lớp màng bảo vệ niêm mạc dạ dày.
• Tập thói quen ăn chậm, nhai kỹ: Giúp thức ăn được hòa trộn kỹ với nước bọt (tân dịch), giảm tải áp lực cho dạ dày trong việc nghiền nát đồ ăn.
• Ăn uống đúng giờ: Không để bụng quá đói khiến acid tự bào mòn dạ dày, cũng không ăn quá no gây đình trệ khí huyết.
• Giữ tâm trạng thoải mái: Trong Đông y, “Nộ thương Can”, khi giận dữ hoặc căng thẳng, Can khí sẽ uất kết và phạm vào Vị, gây ra các cơn đau dạ dày cấp tính.
• Không lạm dụng thuốc Tây: Đặc biệt là các loại thuốc giảm đau, kháng sinh vì chúng rất dễ gây tác dụng phụ, làm mỏng niêm mạc dạ dày.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn giải đáp được thắc mắc về việc đau dạ dày có uống nước cam được không. Hãy lắng nghe cơ thể mình và lựa chọn những gì tốt nhất cho tỳ vị để luôn có một sức khỏe dẻo dai.

Xem thêm: Người đau dạ dày có ăn trứng được không? Chuyên gia nói gì?

Tham khảo thêm:

• Hướng dẫn chế độ ăn cho người đau dạ dày từng ngày/tuần
• Đau dạ dày nên và không nên ăn rau gì? – Tư vấn các lựa chọn tốt nhất