Trào Ngược Dạ Dày Ợ Hơi Do Đâu? Làm Sao Nhanh Hết?

Trào ngược dạ dày ợ hơi là tình trạng khí nghịch lên trên, không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt mà còn là dấu hiệu cảnh báo Tỳ Vị đang bị tổn thương nghiêm trọng. Theo góc nhìn Y học cổ truyền, đây là biểu hiện của chứng vị khí thượng nghịch, nếu không điều trị sớm có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hại cho sức khỏe.

Trào ngược dạ dày ợ hơi dưới góc nhìn Đông y và Tây y

Trong đời sống hàng ngày, ợ hơi vốn là một phản xạ sinh lý bình thường khi cơ thể muốn tống xuất luồng khí thừa trong dạ dày ra ngoài qua đường miệng. Tuy nhiên, khi tình trạng này xuất hiện kèm theo các dấu hiệu của trào ngược dạ dày – thực quản, nó không còn là hiện tượng tự nhiên mà đã trở thành bệnh lý.

Y học hiện đại giải thích rằng ợ hơi xảy ra do sự tích tụ không khí trong quá trình ăn uống hoặc khí sinh ra từ quá trình lên men thức ăn. Ngược lại, Đông y gọi đây là chứng “Ái khí”. Bình thường, Vị khí (khí của dạ dày) phải đi xuống (giáng xuống) để đẩy thức ăn và tân dịch xuống ruột. Khi chức năng của Tỳ Vị bị rối loạn, Vị khí không giáng mà lại nghịch lên trên, kéo theo cả dịch vị và thức ăn, gây nên hiện tượng ợ hơi kèm theo nóng rát.

Để phân biệt trào ngược dạ dày ợ hơi bệnh lý và ợ hơi sinh lý, bà con có thể dựa vào các đặc điểm sau:

• Tần suất và tính chất: Ợ hơi bệnh lý xảy ra liên tục, ngay cả khi đói hoặc vừa mới ngủ dậy. Cơn ợ thường dài, âm thanh lớn và không thể kiểm soát.
• Dấu hiệu kèm theo: Người bệnh thường thấy đắng miệng (do dịch mật trào ngược), hôi miệng, buồn nôn, đau họng mãn tính hoặc chướng bụng đầy hơi do axit dạ dày dư thừa xâm lấn thực quản.

Tham khảo: trào ngược dạ dày ở trẻ 2 tháng tuổi – ba mẹ cần làm gì?

Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày ợ hơi: Khi “Cỗ máy tiêu hóa” lỗi nhịp

Tình trạng trào ngược ợ hơi không tự nhiên sinh ra, nó là hệ quả của một quá trình tích tụ các yếu tố gây hại cho hệ tiêu hóa từ bên trong lẫn bên ngoài.

1. Trào ngược axit dạ dày – thực quản (Vị khí thượng nghịch)

Dưới góc độ Tây y, cơ vòng thực quản dưới đóng vai trò như một chiếc “van” một chiều. Khi cơ này bị yếu, kết hợp với áp lực trong dạ dày tăng cao, axit và thức ăn sẽ bị đẩy ngược lên trên. Đông y nhìn nhận đây là sự mất cân bằng giữa Can và Vị. Khi bà con lo lắng, căng thẳng (Can khí uất kết) sẽ xâm phạm vào dạ dày (Vị), làm rối loạn chức năng thu nạp và chuyển hóa, khiến khí bốc ngược lên gây ợ hơi.

2. Viêm loét dạ dày (Huyết ứ, nhiệt độc tích tụ)

Viêm loét dạ dày làm niêm mạc bị tổn thương, tạo ra các ổ loét. Khi dạ dày bị viêm, quá trình tiêu hóa chậm lại, thức ăn bị đình trệ lâu ngày sinh ra nhiệt và khí (nhiệt độc), dẫn đến ợ hơi, ợ chua và đau vùng thượng vị. Việc lạm dụng thuốc giảm đau Tây y (NSAID) càng làm lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc bị bào mòn, khiến axit HCl dễ dàng tấn công gây viêm loét nặng hơn.

3. Hệ vi sinh vật mất cân bằng (Tỳ vị hư nhược)

Khi Tỳ vị suy yếu, lượng axit dịch vị bài tiết không đủ hoặc không đúng lúc, các hại khuẩn sẽ có cơ hội sinh sôi. Thức ăn không được tiêu hóa hết sẽ lên men, sinh khí tích tụ trong dạ dày. Hiện tượng này không chỉ gây trào ngược ợ hơi mà còn làm hôi miệng, đầy bụng, ảnh hưởng lớn đến giao tiếp và sức khỏe tổng thể.

4. Không dung nạp thực phẩm (Lactose)

Nhiều người gặp tình trạng ợ hơi, tiêu chảy ngay sau khi uống sữa. Đây là do cơ thể thiếu enzyme phân giải, khiến thức ăn ứ trệ, lên men sinh khí. Trong Đông y, đây thường là dấu hiệu của chứng Tỳ hư, không thể vận hóa được các loại thức ăn có tính chất “béo, ngọt, dày”.

Đọc thêm: trào ngược dạ dày nằm nghiêng bên nào thoải mái, ít bị?

Giải pháp khắc phục trào ngược dạ dày ợ hơi hiệu quả

Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, cần một lộ trình tác động toàn diện: “Trong đánh ra, ngoài hỗ trợ”, kết hợp giữa điều chỉnh sinh hoạt và can thiệp y khoa.

1. Thay đổi lối sống – “Gốc rễ” của sự ổn định

Điều chỉnh thói quen là bước đầu tiên để làm dịu Vị khí và bảo vệ niêm mạc dạ dày:

• Ăn uống đúng cách: Áp dụng quy tắc “ăn chậm nhai kỹ”. Việc nhai kỹ giúp nước bọt (tân dịch) hòa trộn với thức ăn, giảm bớt gánh nặng cho dạ dày. Chia nhỏ bữa ăn để tránh làm dạ dày quá tải.
• Chọn lọc thực phẩm: Ưu tiên thực phẩm có tính bình, dễ tiêu như yến mạch, rau xanh, trái cây ít axit. Sử dụng các loại trà thảo mộc có tính ấm như trà gừng, cam thảo để giúp “ôn trung, tán hàn”, hỗ trợ tiêu hóa khí ứ trệ.
• Vận động và nghỉ ngơi: Sau khi ăn không nên nằm ngay hoặc làm việc nặng. Đi bộ nhẹ nhàng giúp khí huyết lưu thông, hỗ trợ dạ dày co bóp tốt hơn. Khi ngủ, nên nằm nghiêng bên trái và kê cao đầu để ngăn axit không trào ngược lên thực quản theo quy luật trọng lực.

2. Điều trị nội khoa (Tây y)

Các loại thuốc Tây y tập trung vào việc xử lý nhanh triệu chứng bằng cách:

• Trung hòa axit: Các nhóm thuốc như Mylanta, Pepto-Bismol giúp cắt nhanh cơn nóng rát.
• Giảm tiết axit: Các nhóm thuốc kháng H2 hoặc PPI giúp kiểm soát lượng dịch vị tiết ra, tạo điều kiện cho niêm mạc hồi phục.

3. Can thiệp ngoại khoa

Phương pháp này chỉ được bác sĩ chỉ định khi tình trạng trào ngược đã quá nặng, gây biến chứng hẹp thực quản, loét sâu hoặc nguy cơ ung thư. Các thủ thuật như khâu xếp nếp đáy vị hoặc nội soi sẽ được cân nhắc để tái tạo lại chức năng của “van” ngăn cách dạ dày và thực quản.

Trào ngược dạ dày ợ hơi dù gây nhiều phiền toái nhưng nếu được phát hiện và xử lý đúng cách từ sớm, khả năng phục hồi là rất cao. Đừng để những cơn ợ hơi làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và niềm vui trong mỗi bữa ăn của bạn.

Có thể bạn quan tâm

• trào ngược dạ dày nôn, khạc ra máu có nguy hiểm?
• trào ngược dạ dày gây khó thở có nguy hiểm không?