Trào Ngược Dạ Dày Nôn, Khạc Ra Máu Có Nguy Hiểm?

Trào ngược dạ dày nôn ra máu là dấu hiệu báo động tình trạng lớp niêm mạc dạ dày bị tổn thương nghiêm trọng dẫn đến xuất huyết. Bệnh nhân cần tiến hành thăm khám và điều trị sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.

Trong quan niệm của Y học cổ truyền, trào ngược dạ dày thực quản không chỉ đơn thuần là sự hỗn loạn của axit mà là hệ quả của tình trạng “Vị khí nghịch”. Bình thường, Vị khí (khí của dạ dày) phải đi xuống (giáng) để đưa thức ăn đi vào quá trình tiêu hóa. Khi Tỳ Vị hư suy hoặc Can khí uất kết, khí không giáng mà nghịch lên trên, kéo theo dịch vị, gây ra các chứng ợ chua, nóng rát. Nếu tình trạng này kéo dài, huyết lạc bị tổn thương dẫn đến hiện tượng nôn ra máu, tức chứng “Nôn huyết” trong Đông y.

Dưới góc nhìn hiện đại, đây là sự kết hợp giữa áp lực nội dạ dày tăng cao và sự bào mòn của dịch vị lên lớp niêm mạc yếu ớt. Khi các mạch máu dưới niêm mạc bị vỡ, máu sẽ thoát ra ngoài theo đường miệng, cảnh báo một tình trạng nguy cấp cần được xử lý ngay lập tức.

.consultation-box {
background-color: #f9f9f9;
border-left: 5px solid #2c7a7b;
padding: 20px;
margin: 20px 0;
font-style: italic;
line-height: 1.6;
color: #333;
box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);
}
.doctor-name {
display: block;
text-align: right;
font-weight: bold;
margin-top: 10px;
font-style: normal;
color: #2c7a7b;
}

Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày nôn ra máu

Trào ngược dạ dày thực quản là bệnh lý xảy ra ở đường tiêu hóa phổ biến ở cả người lớn và trẻ em. Khi mắc căn bệnh này, axit trào ngược lên trên thực quản khiến người bệnh thường xuyên có cảm giác ợ chua, ợ nóng, đau họng, khó nuốt, ho hoặc khàn tiếng. Nghiêm trọng hơn, một số trường hợp còn bị nôn khạc ra máu.

Các nguyên nhân dẫn đến trào ngược dạ dày thực quản nôn ra máu bao gồm:

Do tổn thương trong thực quản – dạ dày (Tỳ Vị hư tổn)

Trào ngược dạ dày nôn ra máu là tình trạng máu xuất phát từ niêm mạc thực quản và đi ra ngoài gây kích thích khiến người bệnh bị nôn hoặc phải khạc mạnh. Theo Đông y, niêm mạc là một phần của “cơ nhục” do Tỳ chủ quản. Khi Tỳ hư, khả năng thống huyết (giữ máu trong mạch) bị suy giảm, cộng thêm Vị nhiệt thiêu đốt khiến mạch lạc bị tổn thương.

Khác với niêm mạc dạ dày có lớp nhầy bảo vệ, niêm mạc thực quản rất dễ bị tổn thương khi tiếp xúc với axit dạ dày. Nếu axit tiết ra quá nhiều, nó giống như “hỏa độc” bào mòn thực quản, tạo thành các vết loét rỉ máu. Máu này hòa cùng dịch vị (tân dịch bị biến chất) trào ngược lên cổ họng, thường có màu sậm và lẫn thức ăn.

Bên cạnh đó, viêm loét dạ dày cũng là nguyên nhân chính. Tại vị trí viêm loét, máu rỉ ra do bị kích ứng và thoát ra ngoài khi khí nghịch đưa lên hoặc đi ngoài phân đen (biểu hiện của huyết ứ tiêu hóa dưới).

Một số nguyên nhân khác theo góc nhìn sinh lý học

Tình trạng trào ngược dạ dày khạc ra máu cũng có thể xuất phát từ những bất ổn sâu bên trong hệ thống huyết dịch và tạng phủ khác:

• Giảm tiểu cầu (Huyết hư, huyết nhiệt): Khi số lượng tiểu cầu giảm, khả năng tự cầm máu của cơ thể bị ảnh hưởng. Các vết loét ở dạ dày – thực quản trở nên khó lành, dễ gây xuất huyết dai dẳng.
• Sang thương mạch máu (Lạc mạch xung yếu): Các mạch máu tại dạ dày tá tràng bị phình giãn (loạn sản mạch máu) và vỡ ra dưới áp lực của dịch vị và co bóp dạ dày.
• Xơ gan (Can khí uất kết dẫn đến huyết ứ): Người mắc bệnh xơ gan làm cản trở lưu thông máu qua gan, gây áp lực lên tĩnh mạch thực quản, dẫn đến vỡ tĩnh mạch và gây nôn máu ồ ạt.
• Thiếu Vitamin K: Ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tổng hợp các yếu tố đông máu tại gan, làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa.

Tìm hiểu thêm: Bệnh xuất huyết tiêu hóa trên và các triệu chứng nhận biết

Trào ngược dạ dày nôn ra máu có nguy hiểm không?

Trào ngược dạ dày nôn ra máu là dấu hiệu báo động đỏ. Theo Đông y, mất máu nhiều dẫn đến “khí theo huyết thoát”, khiến cơ thể suy kiệt, sắc mặt nhợt nhạt, đoản hơi, đoản khí. Nếu không can thiệp kịp thời, bệnh sẽ dẫn đến những biến chứng nan y:

• Viêm loét thực quản: Các vết loét sâu khó lành do thường xuyên bị axit (hỏa độc) xâm lấn.
• Ung thư thực quản và vòm họng: Sự biến đổi tế bào do viêm nhiễm kéo dài, hình thành khối u (nhục tích).
• Các biến chứng khác: Mất giọng, khàn giọng do âm hỏa thiêu đốt phế quản, khó thở, rối loạn nhịp tim.

Xem thêm: Trào ngược dạ dày gây khó thở có nguy hiểm không?

Cách chẩn đoán và điều trị trào ngược dạ dày nôn ra máu

Để xác định căn nguyên, y học hiện đại sử dụng các phương pháp thăm dò hình ảnh như chụp X-quang, nội soi dạ dày và siêu âm ổ bụng. Việc xác định vị trí xuất huyết là cực kỳ quan trọng để có hướng xử lý “cấp trị tiêu” (trị triệu chứng cấp bách trước).

1. Theo dõi và điều trị nội khoa

Đối với trường hợp xuất huyết nhẹ: Người bệnh cần được theo dõi sát sao. Trong Đông y, giai đoạn này cần dùng các vị thuốc có tính thu liễm, chỉ huyết để cầm máu tự nhiên và ổn định niêm mạc.

Đối với trường hợp xuất huyết nặng: Đặc biệt khi có sự hiện diện của vi khuẩn HP (được coi là một loại ngoại tà xâm nhập), bệnh nhân cần được cầm máu cấp cứu bằng can thiệp y tế và sử dụng kháng sinh để tiêu diệt tà khí, chống viêm loét.

2. Can thiệp ngoại khoa

Khi các biện pháp nội khoa không đáp ứng, phẫu thuật là lựa chọn cuối cùng để bảo toàn tính mạng. Các kỹ thuật như kẹp cầm máu, tia laser hay phẫu thuật trào ngược nhằm giải quyết triệt để tình trạng “thủng” hoặc vỡ mạch máu lớn, ngăn chặn tình trạng “vong huyết”.

3. Mẹo hỗ trợ giảm trào ngược tại nhà bằng thảo dược

Với các trường hợp nhẹ hoặc sau giai đoạn cấp cứu, việc sử dụng Nam dược giúp nuôi dưỡng lại niêm mạc và cân bằng Tỳ Vị rất hiệu quả:

• Dùng Nghệ và Mật ong: Nghệ (Khương hoàng) có tác dụng hành khí, phá huyết ứ, sinh cơ (làm lành vết thương). Mật ong giúp bổ trung, nhuận táo, bảo vệ niêm mạc khỏi sự tấn công của axit.
• Trà Cam thảo: Cam thảo là vị thuốc “quốc lão” có khả năng điều hòa các vị thuốc, thanh nhiệt giải độc và bảo vệ niêm mạc dạ dày nhờ hàm lượng flavonoid cao, ức chế vi khuẩn HP.

Chế độ ăn uống, sinh hoạt theo nguyên lý dưỡng sinh

Hệ tiêu hóa mạnh hay yếu phụ thuộc rất lớn vào cách chúng ta đối xử với “hậu thiên chi bản” (nguồn sống sau khi sinh ra – tức Tỳ Vị).

Về chế độ ăn uống

• Điều độ là vàng: Không để quá đói (vị khí hư) hoặc ăn quá no (vị khí trệ). Chia nhỏ bữa ăn để giảm tải cho dạ dày.
• Ăn chậm nhai kỹ: Giúp thức ăn được nghiền nhỏ, hòa trộn với tân dịch, giảm áp lực co bóp cho dạ dày đang bị tổn thương.
• Tránh thực phẩm “hỏa nhiệt”: Đồ cay nóng, chua, chất kích thích, rượu bia là những tác nhân gây nhiệt tích tụ, khiến huyết dễ bùng phát ra ngoài mạch.
• Bổ sung thực phẩm tính kiềm: Sữa, ngũ cốc, rau xanh giúp trung hòa axit, làm dịu cảm giác nóng rát.

Về chế độ sinh hoạt

• Ngủ cao đầu và nằm nghiêng trái: Giúp cơ thắt thực quản không bị áp lực, giữ cho Vị khí không bị nghịch lên trong lúc ngủ.
• Giữ tâm thái bình an: Đông y có câu “Nộ thương Can”. Khi giận dữ hoặc stress, Can khí sẽ uất kết và phạm vào Vị, gây ra trào ngược. Do đó, thư giãn, tập Yoga hay đi bộ nhẹ nhàng là liều thuốc quý cho dạ dày.
• Tránh lao lực: Không vận động mạnh ngay sau khi ăn để tránh khí huyết dồn về cơ bắp thay vì tập trung tiêu hóa thức ăn.

Trào ngược dạ dày nôn ra máu là tình trạng nguy hiểm, phản ánh sự suy kiệt và tổn thương sâu sắc của hệ tiêu hóa. Việc kết hợp tinh hoa Đông y trong việc điều dưỡng gốc rễ bệnh cùng các phương pháp chẩn đoán hiện đại sẽ giúp bệnh nhân vượt qua cơn nguy kịch và ổn định sức khỏe lâu dài. Đừng đợi đến khi nôn ra máu mới bắt đầu lo lắng, hãy lắng nghe cơ thể ngay từ những cơn ợ chua đầu tiên.

Có thể bạn quan tâm

• Mệt mỏi do trào ngược dạ dày và một số biện pháp khắc phục
• Chữa trào ngược dạ dày bằng thuốc nam – 7 cây này tốt nhất