Cách Xử Lý Tại Chỗ Khi Bị Xuất Huyết Dạ Dày

Trong lúc chờ đợi sự giúp đỡ y tế, biết cách xử lý tại chỗ khi bị xuất huyết dạ dày không chỉ giúp làm giảm tình trạng tổn thương mà còn có thể cứu mạng người bệnh. Sự can thiệp ngay lập tức với các biện pháp phù hợp sẽ giúp kiểm soát tình trạng bệnh và hạn chế được các rủi ro nghiêm trọng.

Xuất huyết dạ dày dưới góc nhìn Đông – Tây y kết hợp

Theo y học hiện đại, xuất huyết dạ dày (chảy máu bao tử) là tình trạng máu thoát ra khỏi lòng mạch chảy vào ống tiêu hóa. Nguyên nhân thường do sự xâm lấn của dịch vị axit lên các vết loét niêm mạc, hệ quả của việc lạm dụng rượu bia, thuốc kháng sinh, vi khuẩn HP hoặc do áp lực tâm lý (stress) kéo dài gây nên.

Dưới lăng kính của Y học cổ truyền, xuất huyết dạ dày thuộc phạm vi chứng “Vị quản thống” dẫn đến “Huyết chứng”. Hiện tượng này xảy ra khi “Hỏa hóa” quá mức (do ăn uống thất điều, uống nhiều rượu bia sinh thấp nhiệt) hoặc do “Can khí uất kết” hóa hỏa, thiêu đốt tân dịch và làm tổn thương lạc mạch tại Vị (dạ dày). Khi huyết không đi đúng đường (huyết nhiệt vọng hành) sẽ dẫn đến tình trạng nôn ra máu (vị nục) hoặc đi ngoài phân đen (tiện huyết).

Bệnh xuất huyết dạ dày nếu không được xử lý đúng cách có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh. Chính vì vậy, việc nhận diện các tín hiệu “cấp báo” từ cơ thể là vô cùng quan trọng để có hướng xử trí kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết nhanh tình trạng “Huyết nhiệt vọng hành”:

• Vị quản thống: Đau bụng dữ dội khu vực thượng vị, cảm giác nóng rát như lửa đốt, sau đó lan tỏa khắp ổ bụng.
• Nôn ói ra máu: Máu có thể đỏ tươi hoặc màu nâu đen (do huyết ứ kết hợp với dịch vị).
• Tiện huyết: Đi ngoài phân đen, mùi hôi tanh nồng nặc, trường hợp nặng có thể đi ngoài ra máu tươi.
• Sắc diện: Da tái xanh, môi nhợt nhạt, chân tay lạnh (biểu hiện của dương khí suy vi do mất máu), mạch đập nhanh nhưng yếu, có thể gây ngất xỉu.

Tham khảo: Bị xuất huyết dạ dày có phải mổ không? Bác sĩ tư vấn

Quy trình xử lý tại chỗ khi bị xuất huyết dạ dày

Khi gặp người bị xuất huyết, việc đầu tiên cần làm là giúp bệnh nhân “an thân, tĩnh khí” để kiểm soát tốc độ chảy máu qua 3 bước sau:

Bước 1: Thiết lập tư thế nằm bất động (An thần, định huyết)

Người bệnh cần được đặt nằm nghỉ ngay lập tức trên giường phẳng, tránh tuyệt đối việc đi lại hay vận động mạnh. Việc di chuyển lúc này sẽ làm “huyết động”, khiến tình trạng chảy máu trầm trọng hơn.

Tư thế tốt nhất là nằm ngửa, đầu thấp và kê cao chân bằng gối. Cách này giúp máu tập trung về nuôi dưỡng đại não và tim, duy trì thần chí tỉnh táo. Cần giữ ấm cho bệnh nhân bằng chăn mỏng vì khi mất máu, cơ thể rất dễ bị nhiễm “hàn tà”, gây lạnh tay chân và tụt huyết áp.

Bước 2: Các biện pháp hỗ trợ cầm máu (Thu liễm chỉ huyết)

Cầm máu là mấu chốt để bảo vệ “tân dịch” và “khí huyết”. Tùy vào điều kiện thực tế, có thể áp dụng một trong các cách:

Dùng nước muối ấm pha loãng: Muối có tính sát khuẩn và hỗ trợ làm đông máu nhẹ. Pha khoảng 6-8g muối với 100ml nước ấm, cho người bệnh nhấp từng ngụm nhỏ. Việc này không chỉ hỗ trợ niêm mạc mà còn giúp bù đắp một phần điện giải cho cơ thể.

Sử dụng thuốc cầm máu (nếu có): Trong trường hợp có sẵn tủ thuốc gia đình hoặc hiệu thuốc gần nhà, có thể sử dụng các loại thuốc hỗ trợ đông máu nhanh theo hướng dẫn của chuyên môn như Vitamin K, Posthypophyse hoặc Hemocaprol.

Bước 3: Chuyển tuyến cấp cứu kịp thời

Ngay sau khi sơ cứu tạm thời, cần gọi ngay 115 hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Thời gian vàng trong xử lý xuất huyết dạ dày quyết định khả năng phục hồi của niêm mạc và ngăn ngừa biến chứng suy đa tạng.

Đọc thêm: Người bị xuất huyết dạ dày nên kiêng gì?

Can thiệp y tế hiện đại trong điều trị xuất huyết

Tại bệnh viện, quy trình cấp cứu sẽ kết hợp giữa hồi sức tích cực và các kỹ thuật hiện đại để ngăn chặn nguồn máu chảy.

1. Hồi sức tích cực (Bình ổn hệ thống)

Bác sĩ sẽ thiết lập các đường truyền tĩnh mạch để bù lại lượng tân dịch đã mất bằng dung dịch NaCl 0,9% hoặc Ringer Lactat. Trong Đông y, đây chính là bước “bổ sung tân dịch” để giữ lại sự sống. Các biện pháp hỗ trợ hô hấp như thở oxy cũng được thực hiện để đảm bảo “khí” vẫn lưu thông giúp “huyết” vận hành.

2. Truyền máu bù đắp

Khi chỉ số huyết học xuống thấp (Hematocrit dưới 25-30%), việc truyền máu là bắt buộc. Đây là cách nhanh nhất để “phục hồi huyết thống”, đặc biệt quan trọng với người cao tuổi có tạng tâm, tạng phế suy yếu.

3. Điều trị cầm máu chuyên sâu

Dựa trên nguyên nhân, bác sĩ sẽ thực hiện các kỹ thuật như:

• Nội soi can thiệp: Đây là phương pháp tối ưu nhất, giúp bác sĩ nhìn rõ vị trí “lạc mạch” bị tổn thương để tiêm thuốc co mạch hoặc kẹp clip cầm máu tại chỗ.
• Điều trị nội khoa: Sử dụng các thuốc ức chế bơm Proton (PPI) để giảm axit dạ dày, tạo môi trường thuận lợi cho vết loét tự lành.
• Phẫu thuật: Chỉ áp dụng khi các biện pháp trên không hiệu quả và tình trạng chảy máu đe dọa trực tiếp tính mạng.

Dưỡng sinh và chăm sóc sau xuất huyết dạ dày

Giai đoạn phục hồi sau xuất huyết cần sự kiên trì theo nguyên tắc “Kỷ luật trong ăn uống, bình thản trong tâm trí”.

• Chế độ ăn “Nhu hòa”: Khi mới ngừng chảy máu, tuyệt đối không ăn đồ cứng. Nên bắt đầu bằng nước cháo loãng, sau đó đến cháo đặc, súp. Đồ ăn nên hầm nhừ để giảm tải cho Tỳ Vị.
• Thực phẩm nên dùng: Thịt nạc lợn, thịt bò băm nhuyễn (bổ huyết), các loại rau mềm không chất xơ thô. Bổ sung thêm nghệ tươi hoặc curcumin để hỗ trợ “sinh cơ” (làm lành vết loét).
• Kiêng kỵ tuyệt đối: Rượu bia, đồ cay nóng (gây hỏa vượng), đồ chua chát (làm tổn thương niêm mạc) và các loại thực phẩm thô cứng, khó tiêu.
• Tâm lý liệu pháp: Giữ tinh thần lạc quan, tránh lo âu. Trong Đông y, “Ưu tư thương Tỳ”, lo lắng quá mức sẽ khiến bệnh dạ dày khó lòng thuyên giảm lâu dài.

Việc nắm vững các bước xử lý sơ cứu tại chỗ cho người bị xuất huyết dạ dày là hết sức quan trọng, có thể giúp giảm thiểu những tổn thương và tăng cơ hội cứu sống người bệnh. Mặc dù những biện pháp này không thể thay thế cho sự can thiệp y tế chuyên nghiệp, song chúng lại là bước đầu tiên đảm bảo an toàn và ổn định cho bệnh nhân.

Có thể bạn quan tâm

• Xuất huyết dạ dày có chữa được không?
• Các loại Thuốc điều trị xuất huyết dạ dày mới nhất