Xuất Huyết Niêm Mạc Dạ Dày: Nguyên Nhân Và Cách Phòng Ngừa

Xuất huyết niêm mạc dạ dày là tình trạng huyết lạc bị tổn thương dẫn đến huyết tràn ra ngoài kinh mạch ngay tại lớp niêm mạc vị phủ. Theo y học hiện đại, đây là hệ quả của các vết viêm loét xâm lấn vào mạch máu. Người bệnh thường có biểu hiện nôn ra máu hoặc đại tiện phân đen (vị nục, tiện huyết). Để xử lý tình trạng này, việc kết hợp giữa Tây y cấp cứu cầm máu và Đông y phục hồi chính khí, làm lành niêm mạc là giải pháp bền vững.

Nguyên nhân gây xuất huyết niêm mạc dạ dày dưới góc nhìn Biện chứng luận trị

Trong Đông y, dạ dày (Vị) được coi là “biển của đồ ăn thức uống”, nơi thu nạp và làm nhừ thức ăn. Tình trạng xuất huyết niêm mạc xảy ra khi công năng của Tỳ – Vị bị rối loạn, khiến huyết không được nhiếp chính mà tràn ra ngoài. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến khiến lớp niêm mạc bị tổn thương:

1. Viêm loét dạ dày – Hệ quả của “Vị hỏa vượng”

Tình trạng viêm nhiễm kéo dài trong dạ dày tương ứng với chứng Vị nhiệt hoặc Vị hỏa. Khi nhiệt độc tích tụ quá mức sẽ thiêu đốt tân dịch, làm loét niêm mạc và trực tiếp gây rách, vỡ các lạc mạch (tĩnh mạch). Viêm loét dạ dày tá tràng chính là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng này.

Xem thêm: Bệnh viêm loét dạ dày có nguy hiểm không?

2. Tác dụng phụ của thuốc Tân dược – Ngoại tà xâm nhập

Việc lạm dụng các loại thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid hoặc thuốc chống đông máu được xem như những “ngoại tà” gây kích ứng cực mạnh lên lớp niêm mạc vốn đang suy yếu. Chúng làm mất đi lớp bảo vệ (tương ứng với phần âm và tân dịch của Vị), khiến huyết lạc dễ bị rách vỡ hơn dưới tác động của acid dạ dày.

3. Giãn tĩnh mạch dạ dày và sự suy giảm của Tỳ khí

Hội chứng giãn tĩnh mạch khiến mạch máu căng phồng, dễ vỡ. Theo lý luận Đông y, Tỳ có chức năng “nhiếp huyết” (giữ máu đi đúng trong mạch). Khi Tỳ khí suy hư, không còn đủ sức quản lý huyết, cộng thêm các tác nhân kích thích sẽ làm mạch máu dễ dàng rách ra, gây hiện tượng nôn ra máu đỏ tươi.

4. Ung thư dạ dày – Độc tố tích tụ lâu ngày

Bệnh lý này thường liên quan đến tình trạng khí trệ, huyết ứ lâu ngày tạo thành khối u (nham). Khối u xâm lấn khiến niêm mạc bị hư nát nghiêm trọng. Tuy nhiên, lượng máu chảy trong trường hợp ung thư dạ dày thường râm ran, kéo dài và khó dứt điểm nếu không giải quyết tận gốc khối u.

5. Hội chứng Mallory Weiss – Khí nghịch hướng thượng

Việc nôn ói kéo dài khiến khí của Vị thay vì giáng xuống lại nghịch lên trên quá mạnh. Sự xung đột này làm rách lớp niêm mạc ở vùng tâm vị hoặc phình vị, dẫn đến chảy máu. Ngoài ra, thói quen lạm dụng rượu bia (thấp nhiệt), thuốc lá hoặc rối loạn tiêu hóa cũng là những yếu tố khiến Vị phủ luôn trong tình trạng bất ổn.

Tham khảo thêm: Xuất huyết dạ dày đi ngoài ra máu và giải pháp điều trị tốt nhất

Xuất huyết niêm mạc dạ dày có nguy hiểm không?

Theo quan điểm y học hiện đại và cổ truyền, đây là tình trạng cấp cứu nghiêm trọng. Khi huyết thoát ra khỏi lòng mạch quá nhiều sẽ dẫn đến tình trạng “khí theo huyết thoát”. Người bệnh không chỉ đau bụng, nôn máu mà còn bị hoa mắt, chóng mặt, mạch đập nhanh, hạ huyết áp, thậm chí là mất ý thức.

Nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng này sẽ dẫn đến thiếu máu mãn tính hoặc sốc mất máu cấp, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Do đó, tuyệt đối không được chủ quan trước bất kỳ dấu hiệu chảy máu nào.

Tìm hiểu thêm: Xuất huyết dạ dày có chữa được không? Chuyên gia giải đáp

Chẩn đoán xuất huyết niêm mạc dạ dày

Để xác định chính xác vị trí và mức độ tổn thương, y học hiện đại sử dụng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm chính xác:

• Nội soi dạ dày: Là “tiêu chuẩn vàng” để quan sát trực tiếp thành dạ dày và vị trí mạch máu đang chảy.
• Xét nghiệm mẫu phân: Tìm hồng cầu trong phân để xác định tình trạng xuất huyết tiềm ẩn.
• Xét nghiệm máu: Đánh giá mức độ thiếu máu thông qua số lượng hồng cầu, huyết sắc tố.
• Siêu âm và Chụp X-quang: Hỗ trợ loại trừ các nguyên nhân khác và đánh giá tổng thể cấu trúc dạ dày.

Cách điều trị xuất huyết niêm mạc dạ dày: Kết hợp “Tây y chứng minh – Đông y kể chuyện”

1. Điều trị bảo tồn và sử dụng thuốc Tân dược

Trong giai đoạn cấp tính, mục tiêu hàng đầu là cầm máu và ổn định huyết động. Bệnh nhân có thể được truyền máu, truyền dịch và sử dụng các nhóm thuốc:

• Thuốc kháng acid (Phosphalugel, Yumangel…): Trung hòa acid dạ dày, bảo vệ niêm mạc khỏi sự ăn mòn.
• Thuốc kháng Histamine H2 hoặc PPI: Ức chế tiết acid để tạo môi trường cho vết loét mau lành.
• Thuốc co mạch và vitamin K: Hỗ trợ quá trình đông máu tự nhiên của cơ thể.

2. Khi nào cần can thiệp ngoại khoa?

Nếu điều trị nội khoa không đáp ứng, máu vẫn chảy xối xả hoặc có biến chứng thủng dạ dày, ung thư, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật. Đây là giải pháp cuối cùng để cứu sống bệnh nhân trong tình huống nguy kịch.

Biện pháp ngăn ngừa và bồi bổ dạ dày lâu dài

Để phòng ngừa “Vị lạc” bị tổn thương tái phát, việc thay đổi lối sống và chế độ ăn uống là vô cùng quan trọng:

• Về ăn uống: Tránh xa đồ cay nóng (gây nhiệt), đồ chua (tăng acid), thực phẩm lên men. Nên ăn đồ thanh đạm, mềm, dễ tiêu hóa để dạ dày được nghỉ ngơi.
• Về thói quen: Tuyệt đối không uống rượu bia, hút thuốc lá vì đây là những tác nhân gây “thiêu đốt” niêm mạc mạnh nhất.
• Về tâm lý: Giữ tinh thần thoải mái. Trong Đông y, “Can khí uất kết” dễ phạm vào Vị, gây đau và chảy máu. Do đó, tâm an thì Vị mới yên.
• Sử dụng thảo dược: Có thể tham khảo các bài thuốc Nam dược lành tính để bảo vệ niêm mạc bền vững.

Có thể bạn quan tâm:

• Người bị xuất huyết dạ dày nên kiêng gì? – BS tư vấn
• 8 món ăn cho người bị xuất huyết dạ dày nhanh khỏi