Trào Ngược Dạ Dày Ở Trẻ 2 Tháng Tuổi – Ba Mẹ Cần Làm Gì?

Tình trạng trào ngược dạ dày ở trẻ 2 tháng tuổi không phải là một căn bệnh nguy hiểm. Tuy nhiên nếu phụ huynh chủ quan không điều trị kịp thời và để trẻ bị trào ngược nặng, những hậu quả xảy ra có thể ảnh hưởng đến sức khỏe bé.

Trào ngược dạ dày ở trẻ sơ sinh dưới góc nhìn Đông – Tây y

Theo nhận định của các chuyên gia Y học hiện đại, chứng trào ngược dạ dày ở trẻ 2 tháng tuổi là tình trạng thức ăn chảy ngược từ dạ dày lên thực quản, khiến bé bị trớ hoặc nôn ra. Có hai nhóm trào ngược chính là trào ngược axit (GER) và trào ngược dạ dày thực quản (GERD).

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, trẻ sơ sinh có tạng phủ chưa hoàn thiện, đặc biệt là Tỳ Vị còn non nớt. Khi khí ở Vị (dạ dày) không thuận chiều đi xuống mà nghịch lên trên sẽ gây ra hiện tượng nôn trớ. Đây gọi là chứng Vị khí nghịch. Nếu không được điều chỉnh, tình trạng này kéo dài sẽ làm tổn thương tân dịch và ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

Trào ngược axit (GER) – Góc nhìn sinh lý

Trào ngược axit (GER) là một hiện tượng phổ biến ở trẻ sơ sinh do hệ thống tiêu hóa còn non nớt. Trong những tháng đầu đời, dạ dày của bé chưa hoàn thiện nên có thể xảy ra tình trạng trào ngược dịch vị axit lên thực quản và cổ họng, gây cảm giác buồn nôn.

Y học cổ truyền gọi đây là hiện tượng Vị khí thượng nghịch nhất thời. Tuy nhiên, đây chỉ là một triệu chứng sinh lý tạm thời và không ảnh hưởng đến sức khỏe của bé miễn là bé vẫn phát triển và tăng cân bình thường. Phụ huynh không cần quá lo lắng về tình trạng này vì nó không liên quan đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như dị ứng hay tắc nghẽn.

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) – Biến chứng bệnh lý

Trào ngược axit ở trẻ có thể chia thành hai loại: trào ngược sinh lý và trào ngược bệnh lý (GERD). Trào ngược sinh lý là tình trạng phổ biến ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, thường không nghiêm trọng và sẽ tự khỏi khi hệ tiêu hóa của bé phát triển đầy đủ, thường là sau 1 tuổi.

Trong khi đó, trào ngược bệnh lý kéo dài và có thể báo hiệu các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn. Nếu trào ngược không cải thiện sau 18 tháng, bé có thể đang mắc phải GERD. Theo Đông y, đây là tình trạng Tỳ Vị hư hàn hoặc Can khí uất kết ảnh hưởng đến chức năng sơ tiết của Vị, khiến dịch vị trào ngược liên tục, gây ra các cơn đau rát và khó chịu cho trẻ.

Để phân biệt hai trường hợp này, phụ huynh cần chú ý đến mức độ nghiêm trọng và thời gian kéo dài của các triệu chứng. Trào ngược sinh lý không ảnh hưởng đến tăng trưởng, và trẻ vẫn có thể ngủ và chơi bình thường. Ngược lại, trào ngược bệnh lý thường liên quan đến sự gầy gò, suy dinh dưỡng và khó khăn trong bữa ăn, đòi hỏi sự can thiệp của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa.

Tham khảo: Trào ngược dạ dày nằm nghiêng bên nào thoải mái, ít bị?

Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày ở trẻ 2 tháng tuổi theo biện chứng

Các nguyên nhân chính gây ra chứng trào ngược ở trẻ sẽ xuất phát từ nguyên nhân sinh lý, do thói quen ăn uống, cơ địa, hoặc do trẻ mắc các bệnh liên quan đến hệ tiêu hóa. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp điều hòa lại Âm – Dương trong cơ thể trẻ.

Trẻ bị trào ngược do cơ thể chưa hoàn thiện (Tỳ Vị hư nhược)

Trẻ sơ sinh thường gặp phải tình trạng trào ngược dạ dày do hệ tiêu hóa của chúng còn chưa hoàn thiện. Dạ dày của bé thường có kết cấu ngang và liên kết trực tiếp với thực quản, dẫn đến việc dịch vị dễ bị đẩy ngược lên cổ họng.

Đặc biệt, cơ thắt thực quản dưới, có nhiệm vụ ngăn không cho thức ăn trở lại thực quản, chưa phát triển đầy đủ ở trẻ từ 1 đến 3 tháng tuổi. Dưới góc nhìn Y học cổ truyền, đây là do phần “cửa khẩu” của Vị (môn vị) chưa đủ lực để đóng giữ, khí cơ không thông suốt khiến nhũ nhi (sữa) dễ bị trớ ra ngoài.

Dấu hiệu trào ngược ở một số bệnh lý

Những bệnh lý đường tiêu hóa ở trẻ 2 tháng tuổi có thể gây nôn trớ thường xuyên. Đặc biệt là những trẻ bị dị tật ở dạ dày hoặc ruột hoặc trào ngược do vi khuẩn HP.

Dưới đây là danh sách các bệnh lý nghiêm trọng có thể gây ra triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ:

• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Hội chứng mạn tính khiến niêm mạc thực quản bị tổn thương liên tục bởi axit (nhiệt độc trong dạ dày).
• Hẹp môn vị: Một dạng bế tắc cơ học khiến Vị khí bị đình trệ, không thể đưa thức ăn xuống ruột non (Tiểu trường).
• Không dung nạp thực phẩm: Cơ thể bé không thể hóa giải được các protein lạ, gây ra phản ứng nghịch thường của hệ tiêu hóa.
• Viêm thực quản do dị ứng: Tình trạng tích tụ bạch cầu gây tổn thương niêm mạc, tương ứng với chứng “Nhiệt kết” trong Đông y gây tiêu chảy và mất nước.

Các triệu chứng trào ngược dạ dày ở trẻ em thường gặp

Phụ huynh thường không có phân biệt cụ thể tình trạng trào ngược dạ dày ở trẻ 2 tháng tuổi với triệu chứng nôn trớ thông thời. Điểm khác biệt được liệt kê như sau:

• Trẻ bị trào ngược dạ dày thường xuyên ói và ọc sữa.
• Ở một số trường hợp, trẻ bị ọc sữa qua mũi hoặc miệng (do khí nghịch quá mạnh).
• Có biểu hiện sợ bú, thường hay quấy khóc vô cớ, quấy đêm nhiều (do tâm hỏa vượng hoặc đau rát thực quản).
• Trẻ chậm tăng cân, kém hấp thu chất, suy dinh dưỡng (do Tỳ không vận hóa được tinh chất từ thức ăn).
• Tình trạng khò khè có thể xuất hiện kèm theo, bé bị viêm phổi nhiều lần (do dịch vị xâm nhập vào đường hô hấp – Phế).
• Trường hợp trào ngược nguy hiểm nhất là trẻ có biểu hiện ngừng thở, nguy hiểm đến tính mạng của trẻ.

Trào ngược dạ dày có nguy hiểm không?

Trào ngược dạ dày ở trẻ có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là khi tình trạng này kéo dài sau 1 tuổi, gây tổn thương đến nhiều cơ quan khác nhau:

• Biến chứng tiêu hóa: Viêm thực quản, hội chứng Barrett (tế bào thực quản bị biến đổi do nhiệt độc axit).
• Biến chứng hô hấp: Khò khè, ho kéo dài, viêm Phế quản mạn tính do dịch dạ dày làm tổn thương đường thở.
• Bệnh răng miệng và tai-mũi-họng: Rối loạn pH gây viêm tai, viêm xoang và mòn răng (do tính chất ăn mòn của axit dạ dày).

Cách chăm sóc và điều hòa Tỳ Vị cho trẻ bị trào ngược

Nếu như tình trạng trào ngược dạ dày ở trẻ 2 tháng tuổi do sinh lý, phụ huynh có thể yên tâm vì đây chỉ là tình trạng suy giảm chức năng hệ tiêu hóa nhất thời.

Bé có thể tự hết bệnh khi được chăm sóc đúng cách, giúp “an vị” và “giáng khí”:

Điều trị trào ngược do sinh lý

• Cho bú tự nhiên: Cho trẻ bú vú bên trái trước, sau đó mới sang bên phải. Điều này giúp sữa xuống dạ dày thuận lợi theo chiều cấu tạo tự nhiên, hạn chế áp lực lên môn vị.
• Cho bú bình: Đảm bảo đầu núm vú luôn đầy sữa để tránh trẻ nuốt phải “hơi thừa” (khí độc), gây chướng bụng và trào ngược.
• Vỗ ợ hơi: Giúp giải phóng khí tích tụ trong dạ dày, làm giảm áp lực nội tại.
• Tư thế nằm: Đặt bé nằm nghiêng về bên trái, kê cao đầu nhẹ nhàng giúp Vị khí ổn định, ngăn dịch vị trào lên.

Đối với trào ngược dạ dày do bệnh lý

Khi các biện pháp chăm sóc thông thường không cải thiện, phụ huynh cần đưa trẻ đến bác sĩ nhi khoa. Nếu nguyên nhân do bệnh lý, trẻ có thể cần sử dụng các thuốc hỗ trợ tiêu hóa để giảm độ acid (thanh nhiệt dạ dày) dưới sự chỉ đạo của bác sĩ. Các thuốc như Ranitidine hay Omeprazole có thể được chỉ định, nhưng cần thận trọng vì trẻ sơ sinh rất nhạy cảm.

Trong trường hợp có dị tật bẩm sinh gây bế tắc đường tiêu hóa nghiêm trọng, can thiệp phẫu thuật có thể là phương án cuối cùng để đảm bảo sự sống và phát triển cho bé.

Cách cho trẻ bú giúp hạn chế trào ngược dạ dày thực quản

Để giảm thiểu trào ngược, việc quan trọng nhất là đảm bảo bé tiêu hóa hoàn toàn trước khi nằm. Hãy giữ đầu bé cao hơn mặt phẳng nằm khoảng 30 độ trong khi bú. Bố mẹ nên chia nhỏ cữ bú thành nhiều bữa (khoảng 100ml/lần) để tránh làm dạ dày quá tải (Vị thực).

Sau bữa ăn, tuyệt đối không cho bé nằm ngay. Hãy giữ bé ở tư thế đứng hoặc ngồi thẳng khoảng 20-30 phút để sữa “đi xuống” hoàn toàn vào dạ dày. Điều này giúp cân bằng khí cơ và giảm thiểu nguy cơ trào ngược hiệu quả.

Để xác định chính xác nguyên nhân gây trào ngược ở trẻ 2 tháng tuổi là do sinh lý (Tỳ Vị yếu) hay bệnh lý, phụ huynh nên đưa bé đến thăm khám tại các chuyên khoa uy tín. Sự cẩn trọng trong từng bữa ăn, giấc ngủ sẽ giúp con vượt qua giai đoạn này một cách nhẹ nhàng nhất.

Có thể bạn quan tâm

• bé 3 tuổi bị trào ngược dạ dày nguy hiểm không? mẹ nên làm gì?
• 9 thuốc trào ngược dạ dày cho bé tốt và an toàn nhất