Mổ gai gót chân khi nào? Có nên không? Giải đáp từ Đông y nội khoa

Gai gót chân là hiện tượng hình thành các khối xương nhỏ nhô ra từ xương gót chân, thường do sự lắng đọng canxi lâu ngày tại các điểm bám của gân hoặc dây chằng. Dưới góc nhìn y học cổ truyền, tình trạng này không đơn thuần là sự biến đổi cấu trúc xương tại chỗ, mà là hệ quả của sự mất cân bằng giữa chính khí và tà khí, cùng với sự suy yếu của các tạng phủ liên quan đến hệ vận động.

Để giúp người bệnh có cái nhìn thấu đáo và đưa ra quyết định đúng đắn trước ngưỡng cửa phòng phẫu thuật, bài viết này sẽ phân tích chi tiết về cơ chế hình thành gai gót chân theo y lý Đông y và những yếu tố cần cân nhắc khi lựa chọn phương pháp can thiệp ngoại khoa.

Mổ gai gót chân khi nào và các góc nhìn đa chiều

Phẫu thuật mổ gai gót chân là phương pháp ngoại khoa nhằm cắt bỏ gai xương, giải phóng sự chèn ép lên thần kinh hoặc xử lý tình trạng viêm gân Achilles nặng. Trong y học hiện đại, mổ gai gót chân thường là lựa chọn cuối cùng khi các biện pháp bảo tồn không mang lại hiệu quả sau 12 tháng, hoặc khi cơn đau quá dữ dội gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đi lại.

Dưới lăng kính Đông y, gai gót chân thuộc phạm vi chứng “Tý”, cụ thể là do sự xâm nhập của các ngoại tà như Phong – Hàn – Thấp vào kinh lạc. Khi chính khí (sức đề kháng) suy giảm, đặc biệt là tạng Can chủ gân và tạng Thận chủ xương bị hư tổn, khí huyết sẽ không được lưu thông thuận lợi tại vùng gót chân. Sự ứ trệ lâu ngày dẫn đến tình trạng khí trệ huyết ứ, hình thành nên các khối xơ cứng mà y học hiện đại gọi là gai xương.

Y lý phương Đông quan niệm: “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông”. Nghĩa là khi kinh mạch thông suốt thì không đau, khi đau nghĩa là kinh mạch đang bị bế tắc. Việc mổ cắt bỏ gai xương mới chỉ xử lý được cái “ngọn” – tức là vật cản hữu hình, nhưng nếu chưa khơi thông được dòng chảy khí huyết bên trong, cơn đau vẫn có nguy cơ quay trở lại.

Việc quyết định mổ cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên tình trạng lâm sàng và cơ địa của từng bệnh nhân. Một số trường hợp được chỉ định mổ bao gồm:

• Cơn đau kéo dài liên tục, gây trở ngại hoàn toàn cho việc di chuyển dù đã nghỉ ngơi.
• Gai xương chèn ép trực tiếp vào dây thần kinh gây tê bì, mất cảm giác cục bộ.
• Viêm gân Achilles mãn tính có nguy cơ đứt gân hoặc hoại tử mô mềm xung quanh.

Căn nguyên sâu xa: Tại sao gai gót chân lại hình thành?

Nhiều người bệnh lầm tưởng rằng chỉ cần cắt bỏ chiếc gai là bệnh sẽ khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu không hiểu rõ tại sao cơ thể lại “mọc” thêm phần xương thừa đó, chúng ta sẽ khó lòng bảo vệ sức khỏe bền vững. Theo y học cổ truyền, sự hình thành gai xương liên quan mật thiết đến các yếu tố sau:

1. Thận hư – Gốc rễ của xương khớp

Thận tàng tinh, chủ cốt tủy. Khi tạng Thận suy yếu do tuổi tác hoặc lao lực, cốt tủy không được nuôi dưỡng đầy đủ, xương khớp trở nên giòn yếu và dễ bị biến dạng. Vùng gót chân là nơi đi qua của kinh Thận, do đó khi Thận khí kém, vùng này rất dễ bị tà khí xâm nhập và gây bệnh.

2. Can huyết suy – Gân không được nhu dưỡng

Can chủ cân (gân). Gân bàn chân và gân gót cần được huyết của tạng Can nuôi dưỡng để duy trì độ đàn hồi. Khi Can huyết hư, gân bị khô, co rút và dễ bị viêm. Tình trạng viêm kéo dài tạo điều kiện cho các tinh thể canxi lắng đọng, hình thành gai.

3. Khí trệ huyết ứ

Những chấn thương nhỏ lặp đi lặp lại trong sinh hoạt (như đi đứng quá nhiều trên nền cứng, mang giày cao gót) làm cản trở lưu thông máu tại gót chân. Trong Đông y, huyết không lưu thông sẽ gây đau và tạo thành các khối kết tụ cứng chắc.

Các phương pháp can thiệp và quy trình thực hiện

Hiện nay, y học hiện đại áp dụng hai kỹ thuật chính là mổ hở và mổ nội soi. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm riêng nhằm mục tiêu cuối cùng là giải phóng áp lực cho gân và dây chằng vùng gót.

• Mổ hở truyền thống: Bác sĩ rạch một đường để tiếp cận trực tiếp gai xương, cho phép loại bỏ triệt để các mô bị tổn thương.
• Mổ nội soi: Sử dụng các vết rạch nhỏ (khoảng 2cm) để đưa ống soi và dụng cụ vào thực hiện. Phương pháp này thường giúp người bệnh phục hồi nhanh hơn và giảm thiểu sẹo mổ.

Dù thực hiện theo cách nào, mục đích chính vẫn là loại bỏ gai gót chân dưới để giảm sưng viêm hoặc cắt gai gót chân sau trong các trường hợp liên quan đến đau gót chân kéo dài hoặc viêm gân Achilles.

Trước khi phẫu thuật, bệnh nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ dẫn y tế như nhịn ăn, thông báo các loại thuốc đang sử dụng (đặc biệt là thuốc chống đông máu) để tránh biến chứng. Quá trình phục hồi thường kéo dài khoảng 6 tuần nếu được chăm sóc đúng cách và không có nhiễm trùng.

Cảnh báo về các rủi ro và biến chứng

Phẫu thuật luôn đi kèm với những rủi ro nhất định mà người bệnh cần nắm rõ để chuẩn bị tâm lý và có kế hoạch hậu phẫu chu đáo. Một số biến chứng có thể gặp bao gồm:

• Nhiễm trùng vết mổ hoặc mất máu quá mức.
• Tổn thương dây thần kinh gây tê bì vĩnh viễn vùng bàn chân.
• Mất vòm chân, dẫn đến tình trạng bàn chân bẹt và ảnh hưởng đến dáng đi sau này.
• Tái phát gai xương nếu thói quen sinh hoạt và cơ địa không được cải thiện.

Để hạn chế rủi ro, việc kết hợp các liệu pháp Đông y như châm cứu, bấm huyệt hoặc dùng thảo dược sau mổ có thể hỗ trợ cải thiện tuần hoàn, giúp vết thương mau lành và ngăn ngừa tình trạng khí trệ huyết ứ trở lại.

Tham khảo thêm: 10 cách chữa gai gót chân tại nhà hiệu quả, hết đau nhanh

Giải pháp phục hồi xương khớp từ gốc

Đối với những người bệnh chưa đến mức phải phẫu thuật hoặc muốn tìm kiếm một giải pháp bền vững từ bên trong, việc điều trị theo hướng bảo tồn của y học cổ truyền là một lựa chọn đáng giá. Thay vì can thiệp thô bạo vào cấu trúc xương, Đông y tập trung vào việc bồi bổ tạng phủ, thông kinh hoạt lạc để cơ thể tự điều chỉnh và đẩy lùi tà khí.

Lời khuyên chăm sóc và phòng ngừa

Để tránh việc phải đối mặt với ca phẫu thuật gót chân, chúng ta cần chủ động thay đổi từ những thói quen nhỏ nhất trong đời sống hàng ngày:

• Lựa chọn giày dép phù hợp: Tránh đi giày quá cứng hoặc giày cao gót trong thời gian dài. Nên sử dụng miếng lót gót chân mềm để giảm áp lực trực tiếp lên xương gót. (Xem thêm: các mẫu dép cho người gai gót chân và điều cần biết).
• Kiểm soát cân nặng: Trọng lượng cơ thể quá lớn sẽ dồn ép lên đôi bàn chân, khiến các tổn thương gân cơ khó lòng phục hồi.
• Luyện tập đúng cách: Các bài tập kéo giãn cơ bắp chân và gân gan bàn chân rất có lợi. Tuy nhiên, người bệnh cần lưu ý gai gót chân có nên đi bộ không để điều chỉnh cường độ phù hợp, tránh gây thêm tổn thương.
• Bổ sung dinh dưỡng: Tăng cường các thực phẩm bổ thận, dưỡng huyết như các loại hạt, rau xanh đậm và thực phẩm giàu canxi tự nhiên.

Khi có các dấu hiệu đau nhức vùng gót, đặc biệt là đau dữ dội vào bước chân đầu tiên sau khi ngủ dậy, người bệnh không nên chủ quan tự ý sử dụng thuốc giảm đau cấp tốc. Việc lạm dụng thuốc tây y có thể gây hại cho dạ dày và gan thận, làm cho chính khí càng thêm suy yếu.

Thay vào đó, hãy tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám. Nếu bạn ở khu vực phía Bắc, có thể tham khảo Bệnh viện Việt Đức hoặc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Tại khu vực phía Nam, Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TP.HCM hay Bệnh viện Chợ Rẫy là những địa chỉ đáng tin cậy về ngoại khoa xương khớp.

Xem thêm: cách chữa gai gót chân bằng đông y và điều cần biết

Tham khảo: mẹo chữa đau gót chân bằng bấm huyệt hiệu quả nhanh

Sức khỏe của đôi chân chính là nền tảng cho sự vận động của toàn cơ thể. Hiểu đúng về gai gót chân dưới góc nhìn y học cổ truyền sẽ giúp chúng ta có những bước đi vững chắc hơn, không chỉ là sự thoải mái về thể chất mà còn là sự an tâm trong tâm hồn. Đừng để những cơn đau cản bước chân, hãy chăm sóc cơ thể khi tiếng chuông cảnh báo vừa bắt đầu vang lên.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong việc đi lại do gai gót chân hoặc cần tư vấn sâu hơn về cách chăm sóc xương khớp theo Đông y, hãy kết nối ngay với chúng tôi để nhận được sự hỗ trợ từ đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.