Gai gót chân: Hiểu đúng căn nguyên Đông y để đi đứng nhẹ nhàng hơn

Gai gót chân là căn bệnh được chẩn đoán khi có tình trạng thoái hóa, sưng viêm xảy ra ở cân mạc gan bàn chân – một dải cơ nối dài từ gót chân tới gốc các ngón chân. Bệnh không quá nguy hiểm nhưng cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đi lại, vận động nếu không được điều trị sớm.

Gai gót chân là gì dưới lăng kính Đông y?

Gai gót chân là bệnh lý xảy ra khi cân mạc gan bàn chân bị thoái hóa, sưng viêm do bị chấn thương hoặc do đi lại quá nhiều. Đây được xem là nguyên nhân phổ biến dẫn đến hiện tượng đau gót chân ở nhiều người.

Trong y học cổ truyền, chứng đau gót chân thường thuộc phạm vi chứng “Tý” hoặc “Cốt tý”. Theo lý luận Đông y, bàn chân là nơi hội tụ của nhiều đường kinh lạc quan trọng, đặc biệt là kinh Thận. Khi cơ thể bước vào độ tuổi trung niên, chính khí dần suy yếu, tạng Thận không còn đủ sung mãn để chủ quản xương khớp, dẫn đến khí huyết ứ trệ tại vùng gót chân. Sự ngưng trệ này lâu ngày gây ra tình trạng đau nhức, tê bì, cản trở việc vận động của người bệnh.

Cổ nhân có câu: “Bất thông tắc thống” – nghĩa là khí huyết không thông suốt thì ắt sinh ra đau đớn. Đau gót chân chính là tiếng kêu cứu của hệ thống kinh lạc khi bị tắc nghẽn bởi ngoại tà hoặc do tạng phủ hư tổn.

Bệnh gai gót chân chủ yếu xảy ra ở đối tượng trung niên, người phải đi lại nhiều, các vận động viên thể thao hay người bị béo phì. Căn bệnh này mặc dù không nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại mang đến cảm giác đau nhức khó chịu ở gót, gây khó khăn cho việc đi đứng cũng như sinh hoạt hàng ngày.

Nguyên nhân và căn nguyên gây gai gót chân

Theo quan điểm hiện đại, các nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này bao gồm:

• Thừa cân, béo phì gây áp lực liên tục lên vùng gót.
• Vận động, chạy nhảy, đi lại nhiều vượt quá khả năng chịu đựng của cân mạc.
• Thường xuyên phải đứng trong thời gian dài gây áp lực lên cân gan bàn chân.
• Đi ngón chân hoặc leo cầu thang bộ quá nhanh.
• Chấn thương gân gan chân do bị tai nạn hoặc vấp ngã.
• Thường xuyên mang giày cao gót làm thay đổi trọng tâm cơ thể.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn y học cổ truyền, nguyên nhân sâu xa còn nằm ở sự xâm nhập của các tà khí như Phong, Hàn, Thấp. Khi sức đề kháng (chính khí) giảm sút, tà khí thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc vùng gót chân, làm cho khí huyết bị ngưng trệ. Nếu kèm theo thận hư, không nuôi dưỡng được xương khớp, sẽ dẫn đến tình trạng cốt chất bị biến đổi, hình thành nên các mỏm gai xương.

Triệu chứng nhận diện và các thể bệnh thường gặp

Các dấu hiệu có thể gặp khi bị gai gót chân bao gồm:

• Đau chói ở gót chân, cảm giác như có đinh đâm. Triệu chứng đau có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên gót chân.
• Cảm giác đau thường xuất hiện rõ ràng vào buổi sáng sau khi bạn bước chân xuống giường, khi những bước chân đầu tiên chạm đất. Tuy nhiên, cơn đau có thể thuyên giảm sau khi đi lại một thời gian do khí huyết bắt đầu lưu thông nhẹ.
• Bạn có thể bị đau gót chân nhiều hơn mỗi khi đi lại, leo cầu thang, xách vật nặng hoặc mang giày cao gót.
• Ấn tay vào gót chân thấy điểm đau khu trú rõ rệt.
• Một số trường hợp gót chân có thể bị sưng đỏ do đang bị viêm cân gan bàn chân, Đông y gọi đây là thể “nhiệt tý”.

Trong lâm sàng, Đông y thường chia chứng này thành các thể như: Thể khí trệ huyết ứ (đau dữ dội, đau cố định), thể Thận hư (đau âm ỉ, kèm mỏi lưng, ù tai) và thể Thấp nhiệt (sưng nóng đỏ đau). Việc nhận biết đúng thể bệnh giúp quá trình điều chỉnh cơ địa trở nên chính xác hơn.

Bệnh gai gót chân có nguy hiểm không?

Gai gót chân không phải là căn bệnh có thể gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng. Tuy nhiên, những cơn đau nhói ở gót chân với mức độ khác nhau có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc đi lại cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh. Việc đi đứng không tự nhiên lâu ngày sẽ làm thay đổi tư thế di chuyển, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến khớp gối, khớp háng và cột sống.

Nghiêm trọng hơn, nếu không được hỗ trợ cải thiện kịp thời, bệnh gai gót chân có thể dẫn đến các biến chứng như suy tĩnh mạch do tư thế đi lại bất thường, hoặc sưng phù, biến dạng cấu trúc bàn chân. Để giảm thiểu nguy cơ, chúng ta nên chủ động thăm khám và tìm giải pháp ngay từ khi xuất hiện các dấu hiệu đầu tiên.

Xem thêm: mổ gai gót chân khi nào? ở đâu? bao nhiêu tiền?

Chẩn đoán và phương hướng xử lý

Bệnh gai gót chân thường được chẩn đoán thông qua các dấu hiệu lâm sàng kết hợp kiểm tra thể chất và thực hiện các xét nghiệm cần thiết như chụp X-quang để phát hiện sự hiện diện của các nốt vôi hóa bám vào gân bàn chân.

Về điều trị, y học hiện đại thường sử dụng thuốc giảm đau, kháng viêm như Piroxicam, Celecoxib, Diclofenac… hoặc tiêm Corticoid. Tuy nhiên, các loại thuốc này thường chỉ xoa dịu triệu chứng nhanh chóng nhưng có thể gây tác dụng phụ cho dạ dày, gan, thận nếu lạm dụng.

Song song với đó, các biện pháp vật lý trị liệu như siêu âm, chiếu đèn hồng ngoại, sóng ngắn cũng thường được áp dụng nhằm tăng cường lưu thông máu, hỗ trợ làm lành tổn thương. Trong những trường hợp nặng không đáp ứng thuốc, phẫu thuật có thể được cân nhắc, dù người bệnh cần nhiều thời gian để phục hồi hoàn toàn.

Xem ngay: gai gót chân có nên đi bộ không? điều cần nắm rõ

Hỗ trợ cải thiện gai gót chân tại nhà theo lối sống Đông y

Bên cạnh việc thăm khám chuyên môn, bà con có thể áp dụng các mẹo tự nhiên sau để hỗ trợ giảm đau và phục hồi:

• Hạn chế áp lực: Để bàn chân được nghỉ ngơi, tránh đứng lâu hay ngồi xổm gây căng cân mạc.
• Bài thuốc từ hạt đu đủ: Hạt đu đủ chín giã nát với muối đắp vào vùng đau giúp giảm viêm theo kinh nghiệm dân gian.
• Chườm lạnh: Sử dụng bọc đá chườm trong khoảng 15 phút để làm dịu cơn sưng đau cấp tính.
• Dùng ngải cứu: Sao nóng cây ngải cứu với muối hột để chườm. Sức nóng kết hợp với tinh dầu ngải cứu giúp thông kinh lạc, tán hàn cực tốt cho vùng gót chân.
• Lựa chọn giày dép: Tránh giày quá cứng hoặc quá cao. Phụ nữ nên chọn giày có độ dốc vừa phải để giảm căng giãn cân gan bàn chân.

Lời căn dặn để bảo vệ đôi chân bền vững

Bệnh gai gót chân hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu chúng ta có lối sống khoa học. Việc duy trì cân nặng hợp lý là yếu tố then chốt để giảm tải cho đôi chân. Trước khi tập luyện thể thao, hãy dành thời gian khởi động kỹ vùng cổ chân và bàn chân để “đánh thức” khí huyết. Sau một ngày dài đi lại, việc ngâm chân bằng nước muối ấm hoặc thảo dược không chỉ giúp thư giãn mà còn là cách dưỡng Thận, thông kinh lạc vô cùng hiệu quả.

Gai gót chân dù gây nhiều phiền toái nhưng nếu hiểu đúng bản chất và biết cách chăm sóc từ sớm, sức khỏe đôi chân sẽ sớm được cải thiện. Đừng chủ quan với những cơn đau nhỏ, bởi đó chính là tín hiệu cho thấy cơ thể đang cần được cân bằng lại.

Có thể bạn quan tâm:

• 10 cách chữa gai gót chân tại nhà nhanh hết đau
• cách chữa gai gót chân bằng đông y và điều cần biết

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong vận động hoặc có những cơn đau gót chân dai dẳng không rõ nguyên nhân, hãy liên hệ để được hỗ trợ đánh giá cụ thể tình trạng cơ địa qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.