Ngứa Viền Môi – Có Thể Là Biểu Hiện Của Bệnh Zona, Chàm, Lupus …

Ngứa viền môi là triệu chứng thường gặp của các bệnh da liễu như chàm môi, dị ứng hoặc viêm da kích ứng. Tình trạng này cũng có thể là dấu hiệu đi kèm của các bệnh lý tiềm ẩn khác như lupus ban đỏ, zona thần kinh, herpes môi… Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, đây không chỉ là biểu hiện bên ngoài da mà còn là hệ quả của sự mất cân bằng khí huyết và tạng phủ bên trong cơ thể.

Các nguyên nhân phổ biến gây ngứa viền môi theo Đông – Tây y kết hợp

Viền môi bị khô và ngứa là tình trạng vùng da ngoài cùng của môi bị kích thích, tổn thương. Tây y giải thích đây là phản ứng của hệ miễn dịch hoặc sự xâm nhập của vi sinh vật. Trong khi đó, Đông y cho rằng môi là “khai khiếu của Tỳ”, phản ánh tình trạng sức khỏe của tạng Tỳ và vị (dạ dày). Khi nhiệt độc tích tụ hoặc phong hàn xâm nhập, triệu chứng sẽ phát tác ra vùng môi.

1. Viêm da dị ứng (Phong nhiệt xâm nhập)

Dị ứng là nguyên nhân phổ biến nhất. Theo Tây y, cơ thể giải phóng histamine khi tiếp xúc dị nguyên. Theo Đông y, đây là tình trạng “phong kết hợp nhiệt” xâm nhập vào cơ thể khi chính khí (sức đề kháng) suy yếu, gây ra hiện tượng nổi mẩn, ngứa ngáy dữ dội.

Tham khảo thêm: viêm môi cơ địa là gì? dấu hiệu và cách chữa trị

2. Herpes môi (Nhiệt độc tích tụ)

Herpes môi là do virus Herpes Simplex. Đông y gọi đây là chứng “Lộc giác sang”, do nhiệt độc tại tạng Phế và Vị bốc lên. Biểu hiện ban đầu là nóng rát, sau đó nổi mụn nước nhỏ li ti thành chùm ở viền môi.

3. Zona thần kinh (Thấp nhiệt hỏa độc)

Zona thần kinh do virus Varicella Zoster tái hoạt động. Dưới góc nhìn Y học cổ truyền, bệnh hình thành do can kinh uất nhiệt, kết hợp với ngoại cảm độc tà khiến khí huyết ứ trệ, gây đau nhức rát bỏng và ngứa ngáy tại vùng dây thần kinh đi qua viền môi.

4. Lupus ban đỏ (Âm hư hỏa vượng)

Lupus ban đỏ là bệnh tự miễn. Đông y cho rằng nguyên nhân do bẩm thụ bất túc, can thận âm hư, dẫn đến hư hỏa bốc lên gây hồng ban ở mặt và môi, kèm cảm giác châm chích, ngứa nhẹ.

5. Bệnh chàm môi (Tỳ thấp uất kết)

Chàm môi đặc trưng bởi tình trạng môi khô, bong vảy mãn tính. Y học cổ truyền nhận định đây là hệ quả của Tỳ hư không vận hóa được thủy thấp, thấp nhiệt uất kết tại da lâu ngày làm huyết hư phong táo, khiến môi mất đi sự nhuận dưỡng.

6. Kích ứng do ngoại tà (Nắng nóng, Gió lạnh)

Môi là vùng da mỏng, dễ bị “phong nhiệt” hoặc “phong hàn” xâm nhập. Ánh nắng mặt trời gắt (nhiệt tà) hoặc thời tiết hanh khô (táo tà) làm tổn thương tân dịch, gây khô ngứa và nứt nẻ.

Xem thêm: bà bầu bị zona thần kinh điều trị như thế nào an toàn?

Phương pháp khắc phục ngứa viền môi hiệu quả

Để xử lý tình trạng này, cần kết hợp giữa việc làm dịu triệu chứng bên ngoài và bồi bổ bên trong cơ thể.

1. Vệ sinh và làm dịu bằng thảo dược

Nên vệ sinh môi nhẹ nhàng sau khi ăn. Trong Đông y, có thể dùng nước sắc lá chè xanh hoặc lá trầu không để súc miệng và lau nhẹ viền môi. Các loại thảo dược này có tính sát khuẩn tự nhiên (kháng sinh thực vật), giúp thanh nhiệt, giảm ngứa hiệu quả.

2. Dưỡng môi bằng tinh dầu tự nhiên (Dưỡng huyết nhuận táo)

Sử dụng dầu dừa, dầu oliu hoặc sáp ong giúp cung cấp độ ẩm, giữ tân dịch không bị thất thoát. Theo Đông y, đây là cách “nhuận táo”, giúp da môi mềm mại, giảm tình trạng huyết hư gây khô ngứa.

3. Uống nhiều nước và bổ sung thực phẩm thanh nhiệt

Nước giúp duy trì tân dịch. Ngoài nước lọc, bà con có thể dùng nước rau má, sắn dây để thanh lọc cơ thể, giúp hạ nhiệt ở Tỳ Vị, từ đó cải thiện chứng môi khô ráp.

4. Sử dụng thuốc Tây y hỗ trợ

• Thuốc kháng histamine: Giảm ngứa do dị ứng cấp tính.
• Thuốc mỡ Corticoid: Dùng trong trường hợp chàm môi hoặc viêm da nặng để giảm viêm nhanh.
• Thuốc tím, hồ nước: Sát khuẩn cho vết loét do virus.

Những điều tối kỵ khi bị ngứa viền môi

Để tránh tình trạng “hỏa càng thêm hỏa”, tổn thương sâu hơn, người bệnh cần tuyệt đối tránh:

• Liếm môi: Nước bọt có enzyme làm môi mất độ ẩm nhanh hơn, khiến “táo tà” xâm nhập sâu.
• Gãi hoặc bóc vảy: Làm tổn thương huyết lạc, dễ gây nhiễm trùng (nhiệt độc xâm nhập sâu vào máu).
• Mỹ phẩm kém chất lượng: Chứa hóa chất độc hại gây kích ứng da nghiêm trọng.

Khi nào cần thăm khám bác sĩ?

Đừng chủ quan nếu tình trạng ngứa đi kèm các dấu hiệu suy giảm chính khí như:

• Sốt cao, mệt mỏi, ớn lạnh (dấu hiệu độc tà xâm nhập vào kinh mạch).
• Môi sưng phù dữ dội, chảy dịch mủ.
• Triệu chứng không giảm sau 3 ngày tự chăm sóc.

Phòng ngừa ngứa viền môi bằng lối sống lành mạnh

Để đôi môi luôn khỏe đẹp, cần chú trọng việc nuôi dưỡng từ gốc:

• Ăn uống cân bằng: Bổ sung thực phẩm kiện Tỳ như ngũ cốc, rau xanh, trái cây giàu vitamin C.
• Hạn chế thực phẩm cay nóng, hải sản dễ gây dị ứng (phong nhiệt).
• Giữ tinh thần thoải mái: Tránh căng thẳng vì “nộ thương can”, can khí uất kết dễ sinh nhiệt gây bệnh ngoài da.
• Bảo vệ môi: Đeo khẩu trang khi ra ngoài, dùng son dưỡng có chỉ số chống nắng phù hợp.

Tình trạng ngứa viền môi tuy không quá nguy hiểm nhưng ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ và sự tự tin. Bằng cách kết hợp giữa các phương pháp làm dịu tại chỗ và điều dưỡng tạng phủ bên trong, bà con hoàn toàn có thể kiểm soát và đẩy lùi chứng bệnh này một cách bền vững.

Có thể bạn quan tâm:

• viêm môi dị ứng là gì? nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa trị
• bị bệnh chàm môi kiêng ăn gì và nên ăn gì tốt, giúp khỏi nhanh?