Bệnh Chàm Đồng Tiền: Nhận Biết Triệu Chứng Và Cách Chữa Hiệu Quả Nhất

Bệnh chàm đồng tiền là một dạng của viêm da rối loạn, được đặc trưng bởi những đốm hình đồng tiền trên da, gây ngứa và rỉ nước. Bệnh lý này cần được chăm sóc và điều trị đúng cách để những tổn thương da nhanh chóng lành lại.

Bệnh chàm đồng tiền là gì? Dưới lăng kính Y học cổ truyền

Bệnh chàm đồng tiền, hay còn gọi là viêm da hình đồng tiền, là một biến thể đặc trưng của bệnh chàm (Eczema). Trong y học hiện đại, đây là tình trạng viêm da mãn tính với các thương tổn hình tròn hoặc oval như đồng xu. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của Đông y, chàm đồng tiền được xếp vào phạm vi chứng “Táp ý sang” hoặc “Chàm sang”.

Căn nguyên của bệnh theo Đông y không chỉ nằm ở bề mặt da mà là hệ quả của sự mất cân bằng bên trong cơ thể. Khi nhiệt độc tích tụ lâu ngày, kết hợp với phong tà và thấp tà xâm nhập qua tạng phủ (đặc biệt là Tỳ và Phế), sẽ uất kết tại cơ nhục, phát lộ ra ngoài da thành những quầng đỏ, mụn nước. Những triệu chứng này thường tập trung ở chân, tay, hoặc thân mình, gây ra sự bứt rứt, ngứa ngáy khó chịu.

So với trẻ em, người trưởng thành có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn khi cơ địa nhạy cảm kết hợp với các yếu tố nghề nghiệp (tiếp xúc hóa chất) hoặc căng thẳng thần kinh kéo dài. Chàm đồng tiền hoàn toàn không lây lan giữa người với người, nhưng có xu hướng lan rộng trên chính cơ thể người bệnh nếu không được xử lý kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết chàm đồng tiền qua biểu hiện lâm sàng

Để nhận diện chính xác chàm đồng tiền, chúng ta cần quan sát kỹ các “tín hiệu” từ làn da. Khác với các thể chàm thông thường, chàm đồng tiền có ranh giới rất rõ ràng:

• Hình thái đặc trưng: Xuất hiện các vết loét, mẩn đỏ có hình tròn hoặc bầu dục giống đồng tiền xu. Các vết này có thể đứng riêng lẻ hoặc liên kết thành mảng lớn trên cánh tay, cẳng chân.
• Màu sắc: Thương tổn thường có màu nâu đỏ, hồng hoặc đỏ sậm, thể hiện tình trạng huyết nhiệt đang vượng.
• Cảm giác ngứa và khô: Cơn ngứa thường dữ dội, đặc biệt là về đêm khi âm huyết suy giảm. Da trở nên khô ráp, bong vảy hoặc nứt nẻ.
• Rỉ dịch và đóng vảy: Ở giai đoạn cấp tính, trên bề mặt vết chàm có thể xuất hiện các mụn nước li ti, khi vỡ chảy dịch vàng (biểu hiện của thấp nhiệt), sau đó khô lại thành vảy tiết.

Nguyên nhân gây ra bệnh chàm đồng tiền: Sự giao thoa Đông – Tây y

Y học hiện đại nhìn nhận chàm đồng tiền là một bệnh mãn tính chưa rõ nguyên nhân cụ thể, nhưng thường liên quan đến yếu tố di truyền, cơ địa dị ứng, hen suyễn. Tuy nhiên, dưới góc nhìn biện chứng của Đông y, có những yếu tố then chốt sau đẩy bệnh bùng phát:

• Yếu tố ngoại tà: Sự thay đổi thời tiết thất thường, khí hậu hanh khô (táo tà) khiến da mất đi lớp bảo vệ tự nhiên (vệ khí suy yếu).
• Rối loạn tạng phủ: Cơ thể thiếu máu (huyết hư), phù chân hoặc tuần hoàn kém làm cho dưỡng chất không nuôi dưỡng được da.
• Kích ứng từ môi trường: Tiếp xúc với hóa chất, xà phòng, kim loại (niken) là những “tác nhân ngoại lai” thúc đẩy phản ứng viêm tại chỗ.
• Tâm lý bất ổn: Stress, lo âu kéo dài làm can khí uất kết, sinh hỏa nội nhiệt, làm trầm trọng thêm các vết chàm.
• Tiền sử bệnh lý: Những người đã mắc bệnh chàm bìu, bệnh chàm môi… thường có cơ địa nhạy cảm hơn với chàm đồng tiền.

Chữa chàm đồng tiền như thế nào để mang lại hiệu quả bền vững?

Hiện nay, việc điều trị chàm đồng tiền hướng tới mục tiêu kiểm soát triệu chứng, ngăn chặn bội nhiễm và hạn chế tái phát. Tùy vào mức độ, người bệnh có thể lựa chọn các hướng đi sau:

1. Phương pháp dân gian: Tận dụng thảo dược vườn nhà

Các bài thuốc dân gian lành tính, giúp làm dịu da nhanh chóng trong các trường hợp nhẹ:

• Dùng chuối xanh: Nhựa chuối có tính sát khuẩn cao. Sau khi vệ sinh vùng da chàm, thái lát chuối xanh chà xát nhẹ lên để nhựa khô tự nhiên giúp se vết thương.
• Dùng tỏi: Tỏi được ví như “kháng sinh tự nhiên”. Nước cốt tỏi pha loãng bôi lên vết chàm giúp tiêu diệt vi khuẩn, giảm viêm. Lưu ý không để quá lâu để tránh bỏng rát da.
• Dùng dầu dừa: Giúp dưỡng ẩm, làm mềm lớp vảy sừng, ngăn ngừa tình trạng nứt nẻ do huyết táo.

Lưu ý: Thảo dược dân gian chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thể thay thế phác đồ chuyên sâu khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn mãn tính.

Xem ngay: Chữa bệnh chàm bằng thuốc nam hiệu quả, giảm nhanh và an toàn

2. Dùng thuốc Tây y: Giải pháp giảm triệu chứng nhanh

Tây y tập trung vào việc kháng viêm và chống dị ứng tại chỗ:

• Thuốc bôi kháng nấm/kháng khuẩn: Như Ketoconazol, Griséfulvin nếu có dấu hiệu nhiễm khuẩn.
• Thuốc chống Histamin: Giúp cắt cơn ngứa, ổn định thần kinh.
• Corticosteroids: Đây là “con dao hai lưỡi”. Dù giảm viêm rất nhanh nhưng nếu dùng quá 7 ngày sẽ gây teo da, rạn da hoặc suy tuyến thượng thận, nhất là ở trẻ nhỏ.

3. Phương pháp Đông y: Điều trị từ căn nguyên tạng phủ

Đây là phương pháp mà nhiều người bệnh hiện nay ưu tiên lựa chọn bởi tính an toàn và khả năng phục hồi da từ bên trong. Đông y phân loại chàm đồng tiền thành các thể để có bài thuốc tương ứng:

• Thể Cấp tính (Thấp nhiệt): Da đỏ rực, mụn nước dày đặc, chảy dịch. Pháp trị: Thanh nhiệt, hóa thấp, giải độc.
• Thể Phong nhiệt: Phát tán toàn thân nhanh, ngứa dữ dội nhưng ít chảy nước. Pháp trị: Sơ phong, thanh nhiệt, trừ thấp.
• Thể Mạn tính (Huyết táo): Da dày, sừng hóa, khô ráp, ngứa âm ỉ. Pháp trị: Khu phong, dưỡng huyết, nhuận táo.

Cách chăm sóc và chế độ dinh dưỡng cho người bệnh chàm

Điều trị bệnh chàm đồng tiền không chỉ dựa vào thuốc mà còn phụ thuộc lớn vào lối sống và ăn uống. Một làn da đang bị “hỏa” xâm lấn cần được làm mát và bảo vệ:

• Vệ sinh đúng cách: Không tắm nước quá nóng (làm khô da thêm). Sử dụng các loại sữa tắm thảo dược dịu nhẹ, tránh xà phòng có độ kiềm cao.
• Bảo vệ da: Tránh gãi hay chà xát mạnh làm vỡ mụn nước gây nhiễm trùng. Mặc quần áo chất liệu cotton thoáng mát, tránh vải len, sợi tổng hợp.
• Tâm thế bình an: Giữ tinh thần thoải mái là liều thuốc quý để “bình can, hạ hỏa”, hỗ trợ quá trình phục hồi da nhanh hơn.

Người bệnh chàm đồng tiền nên ăn gì và kiêng gì?

Chế độ ăn uống trong Đông y được xem là “thực trị”. Để hỗ trợ quá trình điều trị, bà con cần lưu ý:

Nên hạn chế (Thực phẩm dễ gây kích ứng, sinh nhiệt):

• Hải sản (tôm, cua, ghẹ), trứng, đậu nành: Dễ gây phong ngứa.
• Dưa muối, cà muối: Có chứa nhiều acid và vi khuẩn không tốt cho quá trình thanh lọc độc tố.
• Đồ chiên rán, cay nóng: Làm tăng nhiệt độc trong cơ thể.

Nên bổ sung (Thực phẩm thanh nhiệt, dưỡng da):

• Thực phẩm giàu Kẽm: Thịt lợn nạc, hạnh nhân giúp tăng cường miễn dịch cho da.
• Thực phẩm giàu Vitamin A, C, E: Đu đủ, cà rốt, cam, bưởi, rau cải xanh… giúp tái tạo tế bào da mới, chống oxy hóa.
• Uống đủ nước: Giúp cơ thể thải độc qua đường bài tiết hiệu quả hơn.

Chàm đồng tiền tuy dai dẳng nhưng nếu chúng ta hiểu đúng về bệnh, kết hợp giữa việc dùng thuốc đúng phác đồ và một lối sống lành mạnh, làn da hoàn toàn có thể trở lại trạng thái khỏe mạnh như ban đầu. Đừng để những đốm chàm làm mất đi sự tự tin và niềm vui trong cuộc sống của bạn.

Để được chẩn đoán chính xác tình trạng chàm đồng tiền và tư vấn phác đồ điều trị thích hợp nhất, bệnh nhân nên đến trực tiếp các cơ sở của Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Thuốc Dân Tộc trên toàn quốc.

Có thể bạn quan tâm:

• Bị bệnh chàm môi kiêng ăn gì và nên ăn gì tốt, bệnh giảm nhanh?
• Bệnh chàm tổ đỉa là gì và cách điều trị hiệu quả nhất hiện nay?