Chàm Sữa Ở Trẻ Sơ Sinh: Nguyên Nhân, Dấu Hiệu Và Cách Điều Trị

Bệnh chàm sữa ở trẻ sơ sinh, hay còn được gọi dân gian là lác sữa, là một tình trạng viêm da phổ biến thường xuất hiện ở trẻ từ 2 tháng đến 2 tuổi. Trong Đông y, đây được coi là một chứng bệnh liên quan đến cơ địa nhạy cảm, khiến làn da non nớt của trẻ trở nên khô ráp, nổi mẩn đỏ và vảy nhỏ li ti, gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và sự phát triển đầu đời của bé.

Bệnh chàm sữa là gì? Góc nhìn từ Đông – Tây y

Dưới lăng kính của y học hiện đại, bệnh chàm sữa ở trẻ sơ sinh là một dạng chàm thể tạng. Đây là trạng thái viêm da mãn tính khi lớp màng lipid bảo vệ ngoài cùng của da bị tổn thương, dẫn đến việc mất nước và làm da mất đi khả năng tự bảo vệ trước các tác nhân gây hại từ môi trường.

Trong khi đó, Y học cổ truyền gọi chàm sữa là “Ngưu bì la” hay “Nãi tiễn”. Theo lý luận Đông y, trẻ sơ sinh vốn có “Tạng phủ non nớt”, đặc biệt là tỳ vị (hệ tiêu hóa) chưa hoàn thiện. Khi tỳ vị hư hao, không chuyển hóa được độc tố, kết hợp với các tác nhân ngoại tà như phong, nhiệt, thấp xâm nhập qua da sẽ tích tụ lại mà phát ra thành các nốt mẩn đỏ, mụn nước trên bề mặt da.

Nguyên nhân gây ra bệnh chàm sữa ở trẻ sơ sinh

Việc xác định nguyên nhân là bước then chốt để có hướng xử lý đúng đắn. Thông thường, chàm sữa khởi phát từ sự kết hợp của nhiều yếu tố:

• Cơ địa nhạy cảm (Tỳ hư bẩm thụ): Trẻ sinh ra đã có cơ địa dễ dị ứng, điều mà Đông y gọi là bẩm tố yếu ớt.
• Yếu tố di truyền: Nếu cha mẹ có tiền sử mắc các bệnh như hen suyễn, mề đay, hoặc dị ứng thời tiết, con trẻ sẽ có nguy cơ cao bị chàm sữa.
• Chế độ dinh dưỡng qua sữa mẹ: Đây là yếu tố “Thấp nhiệt” trong Đông y. Nếu người mẹ ăn quá nhiều đồ cay nóng, hải sản giàu đạm hoặc thực phẩm lạ, các chất này truyền qua sữa mẹ khiến cơ thể bé không thích ứng kịp, sinh ra nội nhiệt và phát ra da.
• Tác nhân môi trường: Khói bụi, thời tiết thay đổi thất thường, lông thú cưng hay các loại nước xả vải chứa hóa chất cũng là những “ngoại tà” khiến tình trạng chàm trở nên trầm trọng hơn.

Dấu hiệu nhận biết chàm sữa qua từng giai đoạn

Bệnh chàm sữa thường tiến triển theo các giai đoạn với những triệu chứng đặc trưng mà cha mẹ cần lưu tâm:

• Giai đoạn hồng ban: Ban đầu, da bé xuất hiện những mảng đỏ (hồng ban), chủ yếu ở hai bên má và các nếp gấp như khuỷu tay, kheo chân. Khi chạm vào vùng da này, cha mẹ sẽ cảm thấy thô ráp và khô hơn bình thường.
• Giai đoạn mụn nước: Trên nền da đỏ xuất hiện các mụn nước li ti. Theo Đông y, đây là lúc “thấp nhiệt” đang vượng nhất. Các mụn nước này có thể vỡ ra, gây chảy dịch và bết dính.
• Giai đoạn đóng vảy và bong tróc: Sau một thời gian, các vết mẩn đỏ và mụn nước vỡ ra sẽ khô lại, đóng thành lớp sừng cứng. Khoảng 1 tuần sau, da bắt đầu bong vảy, để lộ lớp da non nớt gây ngứa ngáy dữ dội.
• Ảnh hưởng toàn thân: Vì ngứa và đau rát, trẻ thường quấy khóc, ngủ không ngon giấc, lười bú, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cân nặng và sức khỏe tổng thể.

Phần lớn các trường hợp chàm sữa sẽ tự thuyên giảm và khỏi khi trẻ bước sang tuổi 5 – 7. Tuy nhiên, nếu không được chăm sóc đúng cách, bệnh có thể dẫn đến nhiễm trùng, để lại sẹo hoặc chuyển biến thành chàm mãn tính khi trưởng thành.

Cách điều trị bệnh chàm sữa cho trẻ: Sự giao thoa Đông – Tây y

Vì chàm sữa liên quan mật thiết đến cơ địa, mục tiêu điều trị hàng đầu là kiểm soát triệu chứng, làm dịu da và ngăn ngừa tái phát bằng cách cân bằng lại trạng thái bên trong cơ thể trẻ.

1. Điều trị theo Tây y (Xử lý triệu chứng nhanh)

Khi bệnh ở giai đoạn cấp tính, các loại thuốc bôi có tác dụng giảm viêm và sát khuẩn nhanh thường được chỉ định:

• Dung dịch sát khuẩn: Dùng thuốc tím nồng độ thấp (0,001%) hoặc dung dịch Milian để vệ sinh vùng da tổn thương.
• Thuốc bôi Corticosteroid: Với các nốt viêm nặng, bác sĩ có thể chỉ định kem bôi chứa Corticosteroid nồng độ nhẹ như Eumovat. Lưu ý chỉ dùng trong thời gian ngắn (7-10 ngày) để tránh làm mỏng da bé.
• Chất tiêu sừng: Nếu da có dấu hiệu dày sừng, thuốc mỡ chứa Salicylic acid có thể được sử dụng để làm mềm và bong vảy.
• Dưỡng ẩm (Khóa ẩm): Đây là bước cực kỳ quan trọng giúp phục hồi hàng rào bảo vệ da. Các loại kem dịu nhẹ như Cetaphil, Ceradan là lựa chọn an toàn cho trẻ.

2. Điều trị theo hướng Đông y (Ổn định cơ địa lâu dài)

Đông y chú trọng vào việc “Thanh nhiệt – Hóa thấp – Giải độc”. Ngoài việc sử dụng các thảo dược tự nhiên lành tính để tắm hoặc bôi, việc điều chỉnh từ bên trong là rất quan trọng.

Tham khảo thêm: Cách chữa chàm sữa bằng lá trầu không ba mẹ nên biết?

3. Cách chăm sóc tại nhà để hỗ trợ điều trị

Song song với các biện pháp y tế, việc chăm sóc hàng ngày đóng vai trò quyết định đến 50% hiệu quả điều trị:

+ Chế độ dinh dưỡng khoa học

• Đối với bé: Duy trì sữa mẹ tối đa vì trong sữa mẹ có các kháng thể giúp bé tăng cường sức đề kháng. Khi bé bắt đầu ăn dặm, cần tránh các thực phẩm dễ gây kích ứng như hải sản, trứng, lạc.
• Đối với mẹ (nếu đang cho con bú): Mẹ cần có chế độ ăn thanh đạm, tránh đồ cay nóng, chất kích thích để nguồn sữa được “mát”, hỗ trợ tốt cho quá trình tiêu hóa của con.

+ Vệ sinh và tắm rửa đúng cách

Việc tắm rửa giúp loại bỏ vi khuẩn và vảy bong, nhưng cần thực hiện đúng cách:

• Không dùng nước quá nóng vì sẽ làm da bé thêm khô và mất nước.
• Sử dụng các loại sữa tắm chuyên biệt cho da nhạy cảm như Cetaphil hoặc Saforelle.
• Tránh chà xát mạnh vào vùng da đang bị tổn thương.

+ Các lưu ý quan trọng khác

• Tránh gãi: Cắt móng tay thường xuyên cho bé để tránh việc bé gãi gây trầy xước, dẫn đến nhiễm khuẩn da (bội nhiễm).
• Trang phục: Chọn quần áo bằng vải cotton mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt. Tuyệt đối tránh các loại vải len, vải sợi tổng hợp gây bí bách và ngứa ngáy.
• Giữ vệ sinh: Thay tã thường xuyên (ít nhất 3 lần/ngày) để vùng da của bé luôn được khô thoáng.

Cách phòng ngừa bệnh chàm sữa cho trẻ sơ sinh

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, để giữ cho làn da bé luôn mịn màng, mẹ nên áp dụng các quy tắc sau:

• Vệ sinh không gian sống: Luôn giữ nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ. Chăn, gối và đệm của trẻ cần được giặt giũ thường xuyên bằng các sản phẩm tẩy rửa dịu nhẹ.
• Hạn chế tiếp xúc dị nguyên: Tránh cho bé chơi đùa quá gần chó, mèo nếu bé có dấu hiệu nhạy cảm.
• Dinh dưỡng cho mẹ: Khi mang thai và cho con bú, mẹ nên bổ sung các thực phẩm giàu Omega-3 từ cá biển để giúp trẻ có hệ miễn dịch tốt hơn trước các bệnh dị ứng. Đồng thời, hạn chế ăn quá nhiều trứng vịt lộn, nội tạng động vật hay các món quá nhiều mỡ.

Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp các bậc phụ huynh có cái nhìn đầy đủ và thấu đáo hơn về bệnh chàm sữa ở trẻ sơ sinh. Sự kết hợp giữa y học hiện đại và tinh hoa y học cổ truyền sẽ là chìa khóa giúp bé vượt qua tình trạng này một cách an toàn và hiệu quả.

Xem ngay:

• Khi con bị chàm sữa mẹ cần kiêng ăn gì?
• Cách chữa chàm sữa bằng dầu dừa hiệu quả, giúp khỏi nhanh khỏi