Chàm Thể Tạng Là Gì? Nguyên Nhân, Dấu Hiệu Và Cách Điều Trị

Chàm thể tạng là bệnh lý da liễu mãn tính thường gặp, tiến triển theo từng đợt dai dẳng. Bệnh không chỉ gây ra những cơn ngứa ngáy dữ dội mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm mỹ và tâm lý người bệnh. Trong Đông y, đây được coi là một chứng bệnh liên quan mật thiết đến cơ địa và sự rối loạn chức năng của các tạng phủ bên trong.

Chàm thể tạng là gì? Góc nhìn từ Đông – Tây y kết hợp

Theo y học hiện đại (Center for Health Reporting), chàm thể tạng (Atopic Dermatitis) là một dạng viêm da mãn tính phổ biến, đặc trưng bởi tình trạng da khô, tróc vảy và ngứa ngáy. Đây còn được gọi là viêm da cơ địa. Bệnh có xu hướng tái phát liên tục, dù có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng trẻ em vẫn là đối tượng chiếm tỷ lệ cao nhất.

Dưới lăng kính của Y học cổ truyền (YHCT), chàm thể tạng thuộc phạm vi các chứng “Táp ý chẩn”, “Tẩm dâm sang”. Đông y quan niệm rằng, căn nguyên của bệnh không chỉ nằm ở bề mặt da mà bắt nguồn từ sự suy yếu của chính khí, khiến các tác nhân gây bệnh dễ dàng xâm nhập.

Chàm thể tạng thường được chia làm hai giai đoạn chính:

• Giai đoạn nhũ nhi: Xuất hiện sớm ở trẻ khoảng 3 tháng tuổi. Nếu không được điều chỉnh đúng hướng từ căn nguyên, bệnh sẽ tiến triển âm thầm.
• Giai đoạn thời niên thiếu và trưởng thành: Bệnh bùng phát mạnh mẽ hơn với các triệu chứng mãn tính, da dày sừng và rất khó khắc phục nếu chỉ dùng các biện pháp ức chế tạm thời.

Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết chàm thể tạng

Việc nắm rõ nguyên nhân giúp người bệnh có cái nhìn tổng thể để phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1. Nguyên nhân gây bệnh

Y học hiện đại vẫn đang nghiên cứu sâu về nguyên nhân chính xác, nhưng xác định có sự phối hợp của nhiều yếu tố kích ứng:

• Di truyền: Nếu cha mẹ mắc bệnh, con cái có nguy cơ mắc chàm thể tạng lên đến 75%. Đặc biệt, gia đình có tiền sử hen suyễn, viêm mũi dị ứng cũng làm tăng nguy cơ này.
• Rối loạn hệ miễn dịch: Phản ứng quá mẫn của cơ thể trước các dị nguyên bên ngoài tạo cơ hội cho vi khuẩn, nấm xâm nhập.
• Môi trường sống: Ô nhiễm, khói bụi, nhiệt độ thay đổi thất thường hoặc thời tiết quá hanh khô đều là tác nhân kích hoạt bệnh.
• Giới tính: Phụ nữ thường có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn nam giới do liên quan đến sự thay đổi nội tiết tố.

Dưới góc nhìn Đông y, bệnh chuyển biến nặng hơn khi “Thấp” và “Nhiệt” trong cơ thể không được đào thải ra ngoài. Các yếu tố thúc đẩy bao gồm:

• Chế độ ăn uống nhiều đồ cay nóng, hải sản gây tích tụ nhiệt độc.
• Tắm nước quá nóng làm mất đi lớp “vệ khí” bảo vệ bề mặt da.
• Sang chấn tâm lý, căng thẳng kéo dài khiến can khí uất kết, ảnh hưởng đến quá trình thải độc của cơ thể.

2. Triệu chứng điển hình

Tùy theo độ tuổi, chàm thể tạng sẽ biểu hiện qua những hình thái khác nhau:

• Phát ban và mụn nước: Da xuất hiện các vùng đỏ, có mụn nước li ti, khi vỡ gây chảy dịch (giai đoạn thấp nhiệt).
• Da khô ráp, đóng vảy: Sau khi chảy dịch, da bắt đầu khô lại, bong vảy và dày lên (giai đoạn huyết hư phong táo).
• Ngứa ngáy dữ dội: Đặc biệt ngứa nhiều về đêm hoặc khi thời tiết thay đổi, càng gãi càng khiến da tổn thương và dễ nhiễm trùng.

Phương pháp điều trị chàm thể tạng

Mục tiêu điều trị hiện nay là kiểm soát triệu chứng, ngăn chặn biến chứng và kéo dài thời gian ổn định của da.

1. Dưỡng ẩm da – “Lớp màng bảo vệ vệ khí”

Dưỡng ẩm là “chìa khóa” vàng trong điều trị chàm. Việc duy trì độ ẩm giúp tái tạo hàng rào bảo vệ da, ngăn chặn các yếu tố phong nhiệt bên ngoài xâm nhập.

Nên chọn các loại kem dưỡng lành tính, không hương liệu. Thời điểm tốt nhất để bôi là ngay sau khi tắm khoảng 3 phút để khóa ẩm hiệu quả.

2. Điều trị tại chỗ và dùng thuốc Tây y

Trong các đợt cấp tính, bác sĩ có thể chỉ định:

• Thuốc Steroids tại chỗ: Giúp giảm viêm, giảm ngứa nhanh chóng. Tuy nhiên, tuyệt đối không lạm dụng vì có thể gây mỏng da, teo da.
• Thuốc kháng Histamin: Giúp cắt cơn ngứa, hỗ trợ người bệnh ngủ ngon hơn, tránh tình trạng gãi gây nhiễm trùng.

3. Giải pháp Đông y: Điều trị từ căn nguyên

Thay vì chỉ ức chế triệu chứng, Đông y tập trung vào “Phục hồi tạng phủ – Tiêu độc dưỡng huyết”. Các bài thuốc Nam với sự kết hợp của nhiều loại thảo dược quý như Bồ công anh, Kim ngân hoa, Ké đầu ngựa giúp thanh nhiệt, giải độc. Đồng thời sử dụng các vị thuốc như Đương quy, Sinh địa để dưỡng huyết, giúp da hồi phục từ bên trong.

Chế độ chăm sóc và dự phòng tái phát

Bệnh chàm thể tạng liên quan chặt chẽ đến lối sống và cách chăm sóc da hàng ngày. Để giữ cho làn da luôn khỏe mạnh, bà con cần lưu ý:

• Vệ sinh đúng cách: Không tắm quá lâu (chỉ 5-10 phút), sử dụng nước ấm vừa phải. Tránh dùng xà phòng có độ kiềm cao, nên ưu tiên các loại sữa tắm thảo dược dịu nhẹ.
• Trang phục: Ưu tiên quần áo cotton rộng rãi, thấm hút mồ hôi. Tránh đồ len, sợi tổng hợp dễ gây cọ xát và kích ứng da.
• Chế độ ăn uống “dưỡng sinh”: Uống đủ nước mỗi ngày. Bổ sung thực phẩm giàu Omega-3 (cá béo, các loại hạt) và Vitamin E để làm mềm da. Hạn chế đồ ăn cay nóng, thực phẩm lên men hoặc các loại hải sản dễ gây dị ứng (tôm, cua).
• Kiểm soát tâm lý: Giữ tinh thần thoải mái, tránh stress vì căng thẳng là “ngòi nổ” khiến các đợt chàm bùng phát mạnh hơn.

Dù chàm thể tạng là bệnh lý dai dẳng, nhưng nếu hiểu đúng về bệnh và kiên trì theo đuổi phác đồ điều trị kết hợp Đông – Tây y phù hợp, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát được triệu chứng và sống chung hòa bình với bệnh.

Tìm hiểu thêm:

• Bệnh chàm (Eczema) là gì? Biểu hiện và cách điều trị
• Bệnh chàm bìu: Triệu chứng, hình ảnh nhận biết và cách chữa trị