Bốn Giai Đoạn Chính Của Trĩ Nội – Bạn Cần Phải Biết Rõ

Tìm hiểu các giai đoạn chính của trĩ nội là “chìa khóa” quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Trong Đông y, việc nhận biết sớm các triệu chứng không chỉ giúp giảm nhẹ nỗi đau thể xác mà còn giúp điều chỉnh lại sự cân bằng âm dương, lưu thông khí huyết, từ đó cải thiện triệt để chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Bốn giai đoạn chính của trĩ nội – Cần biết để điều trị đúng từ gốc

Trĩ nội trong y học hiện đại được định nghĩa là tình trạng căng phồng của các đám rối tĩnh mạch phía trên đường lược. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của Y học cổ truyền (YHCT), bệnh trĩ (hay còn gọi là trĩ sang) không chỉ là tổn thương tại chỗ mà là hệ quả của tình trạng “khí huyết ứ trệ”, “trung khí hạ hãm” (suy giảm năng lượng cơ thể) hoặc do “thấp nhiệt hạ chú” (nóng trong và tích tụ độc tố tại vùng hạ tiêu).

Bệnh thường khởi phát từ thói quen sinh hoạt không lành mạnh, ăn uống quá nhiều đồ cay nóng, uống rượu bia làm tích nhiệt ở đại trường, hoặc do ngồi lâu đứng nhiều khiến khí huyết vùng hậu môn không thể lưu thông. Khi đó, các huyết quản bị giãn ra, hình thành nên búi trĩ.

Dưới đây là diễn tiến của bốn giai đoạn chính của trĩ nội theo quan điểm kết hợp Đông – Tây y:

Giai đoạn 1: Giai đoạn Huyết ứ – Nhiệt tích

• Búi trĩ mới hình thành từ các đám rối tĩnh mạch bên trong ống hậu môn, nằm hoàn toàn phía trên đường lược nên người bệnh không thể nhìn thấy hoặc sờ thấy bằng mắt thường.
• Triệu chứng điển hình:
  • Tiện huyết (Chảy máu): Đây là dấu hiệu rõ rệt nhất. Máu đỏ tươi dính trên phân hoặc giấy vệ sinh. Đông y coi đây là tình trạng nhiệt bức huyết vọng hành (nhiệt quá mạnh làm huyết tràn ra ngoài).
  • Ngứa rát nhẹ và cảm giác nặng nề ở hậu môn sau khi đi đại tiện do niêm mạc bị sung huyết.

Giai đoạn 2: Giai đoạn Khí hư – Búi trĩ bắt đầu sa

• Búi trĩ to dần, mỗi khi đi đại tiện áp lực ổ bụng tăng khiến búi trĩ sa ra ngoài hậu môn nhưng sau đó vẫn có thể tự co vào trong được.
• Triệu chứng điển hình:
  • Chảy máu tăng nhẹ, đôi khi máu thoát ra thành tia hoặc giọt do tĩnh mạch đã giãn rộng.
  • Cảm giác ngứa rát tăng lên do dịch nhầy ở niêm mạc trĩ tiết ra gây kích ứng da quanh hậu môn.
  • Búi trĩ sa ra ngoài khi rặn đại tiện và tự động thụt vào ngay sau đó.

“Ở giai đoạn 2, cơ chế ‘tự co’ của búi trĩ cho thấy trung khí của cơ thể vẫn còn khả năng điều đạt nhưng đã bắt đầu suy yếu. Nếu không can thiệp kịp thời bằng các vị thuốc có tính chất hành khí, hoạt huyết và thăng đề như Hoàng kỳ, Đương quy, bệnh sẽ rất nhanh chuyển sang mức độ nặng hơn khi các cơ thắt không còn đủ sức giữ búi trĩ.”

Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Lan

Giai đoạn 3: Giai đoạn Trung khí hạ hãm

• Búi trĩ đã mất khả năng tự co vào. Cấu trúc mô liên kết nâng đỡ búi trĩ bị lỏng lẻo nghiêm trọng.
• Triệu chứng điển hình:
  • Sa búi trĩ: Búi trĩ sa ra ngoài khi đại tiện, khi đi bộ lâu, làm việc nặng hoặc thậm chí khi ho, hắt hơi. Lúc này, người bệnh phải dùng tay mới đẩy được búi trĩ vào trong.
  • Chảy máu có thể giảm đi nhưng tình trạng đau rát, sưng tấy tăng cao do búi trĩ thường xuyên cọ xát với quần áo.
  • Nguy cơ tắc mạch trĩ gây đau đớn dữ dội, cản trở sinh hoạt hằng ngày.

Giai đoạn 4: Giai đoạn Độc tụ – Biến chứng

• Đây là giai đoạn nghiêm trọng nhất, búi trĩ thường trực nằm bên ngoài hậu môn, dùng tay đẩy cũng không thể vào hoặc vừa đẩy vào đã lại sa ra.
• Triệu chứng điển hình:
  • Búi trĩ sưng to, phù nề, có màu tím sẫm.
  • Dịch nhầy tiết ra liên tục gây ẩm ướt, viêm loét và hôi hám.
  • Cơn đau rát kéo dài dai dẳng. Nguy cơ nhiễm trùng và hoại tử búi trĩ rất cao do khí huyết không thể lưu thông để nuôi dưỡng tổ chức mô.

Lưu ý quan trọng: Các giai đoạn của trĩ nội có thể diễn tiến rất nhanh nếu gặp các yếu tố kích thích như táo bón kéo dài, mang thai hoặc thói quen ăn uống quá nhiều đồ cay nóng. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp việc điều trị đơn giản hơn mà còn tránh được những rủi ro hậu phẫu không đáng có.

Khi nào cần tìm đến sự trợ giúp của chuyên gia?

Người bệnh không nên chủ quan với những phản ứng của cơ thể. Trong Đông y, “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, vì vậy bạn nên đi khám ngay khi có các dấu hiệu:

• Chảy máu tươi sau khi đi đại tiện (dù ít hay nhiều).
• Cảm giác có vật lạ chèn ép, nặng nề ở vùng hậu môn.
• Ngứa ngáy, ẩm ướt gây khó chịu thường xuyên.
• Xuất hiện khối thịt mềm sa ra ngoài khi đi vệ sinh.

Đặc biệt, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện các triệu chứng cấp bách:

• Chảy máu ồ ạt không cầm được (dẫn đến tình trạng thiếu máu, hoa mắt, chóng mặt).
• Búi trĩ sa ra ngoài bị sưng to, chuyển màu đen hoặc có mùi hôi (dấu hiệu hoại tử).
• Đau đớn đến mức không thể ngồi hoặc đi lại bình quanh.
• Kèm theo sốt cao, nôn mửa hoặc đau bụng dữ dội.

Lời khuyên vàng giúp đẩy lùi trĩ nội từ gốc

Để hỗ trợ quá trình điều trị đạt hiệu quả cao nhất và ngăn ngừa tái phát, việc điều chỉnh lối sống theo nguyên lý “thuận tự nhiên” là vô cùng cần thiết:

• Dinh dưỡng “Thanh nhiệt”: Tăng cường thực phẩm giàu chất xơ (rau xanh, củ quả, ngũ cốc nguyên hạt) để làm mềm phân. Hạn chế tối đa các thực phẩm “tích nhiệt” như ớt, tiêu, gừng, rượu bia.
• Thủy liệu pháp: Uống đủ 2-2.5 lít nước mỗi ngày để giúp hệ tiêu hóa vận hành trơn tru, ngăn ngừa táo bón – kẻ thù số 1 của bệnh trĩ.
• Vận động hành khí: Tránh ngồi một chỗ quá lâu (mỗi 60 phút nên đứng dậy đi lại). Các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, tập yoga hoặc bài tập nhíu hậu môn (Kegal) giúp tăng cường lưu thông máu vùng chậu rất tốt.
• Vệ sinh vùng hạ tiêu: Giữ vùng hậu môn luôn khô thoáng, sạch sẽ. Sau khi đại tiện nên rửa bằng nước ấm thay vì dùng giấy khô để tránh làm tổn thương niêm mạc trĩ.

Tóm lại, bốn giai đoạn chính của trĩ nội là thước đo phản ánh sức khỏe của hệ tiêu hóa và sự cân bằng bên trong cơ thể. Hiểu rõ từng giai đoạn để “đối bệnh lập phương” – dùng đúng bài thuốc, đúng phương pháp sẽ giúp người bệnh thoát khỏi nỗi lo về trĩ một cách bền vững và an toàn.

Tham khảo thêm:

• Bệnh trĩ nội độ 1: Cách nhận biết và điều trị hiệu quả
• Cách điều trị trĩ nội độ 2 – Giải pháp bảo tồn không cần phẫu thuật