Bệnh Chàm Tổ Đỉa Là Gì Và Cách Điều Trị Hiệu Quả Nhất Hiện Nay?

Bệnh chàm tổ đỉa là tình trạng viêm lớp nông của da, tiến triển theo từng đợt. Trong y học cổ truyền, bệnh thuộc phạm vi chứng “Bàn lậu” hoặc “Mã đao tiêu”. Bệnh được đặc trưng bởi mụn nước hoặc nốt phồng rộp nằm sâu dưới da, kèm theo tình trạng da khô, bong tróc và những cơn ngứa ngáy dữ dội đến mất ăn mất ngủ.

Bệnh chàm tổ đỉa là gì? Có lây không?

Chàm tổ đỉa (Dysidrosis) là một biến thể đặc biệt của bệnh chàm (Eczema). Điểm khác biệt lớn nhất của thể bệnh này là các mụn nước thường khu trú ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và các kẽ ngón tay, ngón chân. Lớp nông của da bị viêm nhiễm, dẫn đến hiện tượng khô ráp, hình thành các nốt phồng rộp cứng chắc.

Bệnh thường diễn tiến theo từng đợt, tái đi tái lại nhiều lần theo mùa, đặc biệt là vào mùa xuân hè. Khi chuyển sang giai đoạn mãn tính, vùng da tổn thương không chỉ ngứa mà còn trở nên dày sừng, nứt nẻ, gây đau đớn và làm mất đi sự linh hoạt của đôi bàn tay, bàn chân.

Theo thống kê, chàm tổ đỉa phổ biến nhất ở độ tuổi từ 20 – 40. Đây là giai đoạn cơ thể chịu nhiều áp lực từ công việc và môi trường, dễ dẫn đến sự mất cân bằng nội tại.

Bệnh chàm tổ đỉa có lây không?

Nhiều người lo ngại khi thấy các nốt mụn nước dày đặc sẽ lây lan sang người xung quanh. Tuy nhiên, chàm tổ đỉa không phải là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn hay virus. Căn nguyên cốt lõi nằm ở cơ địa và sự phản ứng quá mẫn của hệ miễn dịch. Vì thế, bạn hoàn toàn có thể yên tâm tiếp xúc sinh hoạt bình thường với người bệnh. Dù vậy, chàm tổ đỉa có xu hướng “nhảy” – tức là lan rộng từ vùng da này sang vùng da khác trên chính cơ thể người bệnh nếu không được kiểm soát kịp thời.

Nguyên nhân gây chàm tổ đỉa

Dưới góc nhìn y khoa hiện đại, chưa có một kết luận duy nhất về nguyên nhân gây bệnh. Tuy nhiên, sự kết hợp của các yếu tố sau đây được coi là ngòi nổ cho bệnh bùng phát:

• Cơ địa dị ứng: Những người vốn có làn da nhạy cảm hoặc có tiền sử viêm da cơ địa thường dễ bị tổ đỉa “ghé thăm”.
• Di truyền: Yếu tố huyết thống đóng vai trò quan trọng; nếu cha mẹ mắc bệnh, con cái có tỷ lệ cao cũng sẽ gặp tình trạng tương tự.
• Tiếp xúc hóa chất: Thường xuyên làm việc với kim loại (niken, coban), chất tẩy rửa, xi măng hoặc hóa mỹ phẩm công nghiệp.
• Các bệnh lý nội khoa: Rối loạn chức năng gan, thận làm giảm khả năng lọc máu và đào thải độc tố, khiến độc chất phát tán qua da.
• Yếu tố tinh thần và môi trường: Căng thẳng thần kinh (stress) kéo dài, thay đổi thời tiết đột ngột hoặc môi trường sống ẩm thấp.

Dấu hiệu nhận biết chàm tổ đỉa

Bệnh thường bùng phát đột ngột với các biểu hiện điển hình mà bạn có thể dễ dàng quan sát:

• Mụn nước sâu: Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất. Mụn nước nhỏ, kích thước 1-2mm, nằm sâu dưới da, khó vỡ, thường mọc tập trung thành từng chùm.
• Ngứa dữ dội: Cơn ngứa thường xuất hiện trước khi nổi mụn nước và càng tăng lên khi người bệnh gãi hoặc tiếp xúc với nước/hóa chất.
• Cảm giác đau rát: Khi mụn nước bị vỡ hoặc da bị nứt nẻ, người bệnh sẽ cảm thấy đau nhức, râm ran như kim châm.
• Thay đổi cấu trúc da: Sau khi mụn nước khô đi, da bắt đầu bong tróc, để lại nền da màu đỏ tươi, mỏng và nhạy cảm. Lâu dần da sẽ bị dày sừng và sẫm màu.

Bệnh chàm tổ đỉa có nguy hiểm không?

Dù không đe dọa đến tính mạng, nhưng chàm tổ đỉa là nỗi ám ảnh về mặt thẩm mỹ và chất lượng sống. Các biến chứng có thể xảy ra bao gồm:

• Nhiễm trùng, bội nhiễm: Việc gãi ngứa làm vỡ mụn nước tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, gây sưng tấy, mưng mủ và sốt.
• Ảnh hưởng tâm lý: Người bệnh thường tự ti, ngại giao tiếp vì đôi bàn tay, bàn chân thô ráp, nứt nẻ.
• Cản trở sinh hoạt: Tổ đỉa ở chân khiến việc đi lại khó khăn; ở tay khiến việc cầm nắm, làm việc nhà trở thành cực hình.

Xem thêm: Tổ đỉa chàm dạng trứng sam: Dấu hiệu và điều trị

Cách điều trị bệnh chàm tổ đỉa hiệu quả nhất hiện nay

Hiện nay, xu hướng kết hợp Đông – Tây y đang mang lại hiệu quả tối ưu nhất. Tây y giúp kiểm soát nhanh triệu chứng, trong khi Đông y đi sâu vào phục hồi cơ địa để ngăn ngừa tái phát.

1. Điều trị theo Tây y (Khắc phục triệu chứng nhanh)

Tùy vào mức độ nghiêm trọng, bác sĩ sẽ chỉ định các loại thuốc phù hợp:

Giai đoạn cấp tính (Mới khởi phát):

• Dung dịch sát khuẩn: Jarish, Castellani hoặc xanh Methylen dùng để bôi lên các nốt mụn nước giúp làm khô và kháng khuẩn.
• Thuốc kháng Histamin: Như Telfast, Loratadin giúp giảm ngứa và ngăn chặn phản ứng dị ứng.

Giai đoạn mãn tính hoặc bệnh nặng:

• Thuốc bôi chứa Corticoid: Dermovate, Flucinar… có tác dụng chống viêm mạnh nhưng không được lạm dụng vì dễ gây mỏng da, teo da.
• Thuốc ức chế miễn dịch: Tacrolimus thường được dùng cho những trường hợp không đáp ứng với Corticoid.
• Kem dưỡng ẩm: Cetaphil, Physiogel giúp làm mềm lớp sừng, ngăn ngừa nứt nẻ.

2. Điều trị theo hướng Đông Y và dân gian (Phục hồi từ căn nguyên)

Y học cổ truyền ưu tiên sử dụng các thảo dược có tính kháng sinh tự nhiên để tiêu viêm và thanh lọc cơ thể.

Mẹo dân gian hỗ trợ tại nhà:

• Lá trầu không và rau răm: Đun nước lá trầu không cùng rau răm để ngâm rửa vùng da tổn thương. Trầu không có tính sát khuẩn cao, rau răm giúp tiêu độc, giảm ngứa rất tốt.
• Rượu tỏi: Dùng tỏi ngâm rượu bôi lên nốt mụn giúp tận dụng Allicin – một loại kháng sinh tự nhiên để diệt khuẩn.
• Lá đào tươi: Giã nát đắp trực tiếp giúp làm dịu cơn ngứa nhanh chóng.

*Lưu ý quan trọng: Các biện pháp dân gian chỉ mang tính chất hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng. Nếu da có dấu hiệu trầy xước, mưng mủ, tuyệt đối không được tự ý đắp thuốc lá để tránh nhiễm trùng máu nguy hiểm.

Bệnh chàm tổ đỉa kiêng ăn gì và nên ăn gì?

Chế độ ăn uống trong Đông y được gọi là “thực trị”, đóng vai trò quan trọng trong việc cắt nguồn nuôi dưỡng bệnh.

Người bệnh nên kiêng:

• Thực phẩm gây phong ngứa: Hải sản (tôm, cua), thịt bò, nhộng tằm.
• Đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ: Khiến nhiệt độc trong cơ thể tích tụ thêm.
• Chất kích thích: Rượu, bia, thuốc lá làm giảm hiệu quả của thuốc điều trị.
• Thực phẩm giàu niken/coban: Lúa mì, socola, các loại hạt (nếu người bệnh có tiền sử dị ứng kim loại).

Người bệnh nên tăng cường:

• Rau xanh và trái cây giàu Vitamin C: Giúp tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ làm lành tổn thương da.
• Uống đủ nước: Giúp thận thải độc tốt hơn và duy trì độ ẩm cho da.

Tóm lại, chàm tổ đỉa tuy khó trị nhưng không phải vô phương cứu chữa. Việc hiểu rõ bản chất bệnh từ góc độ Đông – Tây y kết hợp sẽ giúp bạn có cái nhìn đúng đắn và lựa chọn phương pháp điều trị khoa học nhất. Ngay khi thấy các dấu hiệu mụn nước ngứa ngáy, hãy tìm đến các chuyên gia y tế để được thăm khám kịp thời.

Tham khảo thêm:

• Ghẻ nước và tổ đỉa: Cách nhận biết, phân biệt, điều trị
• Bệnh tổ đỉa ở bàn tay, ngón tay: Hình ảnh nhận biết và điều trị