Ghẻ Nước Và Tổ Đỉa: Cách Nhận Biết, Phân Biệt, Điều Trị

Ghẻ nước và tổ đỉa là hai bệnh lý da liễu thường gặp, có các triệu chứng tương tự nên dễ bị nhầm lẫn. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, mỗi căn bệnh lại có căn nguyên và cơ chế bệnh sinh hoàn toàn khác biệt. Việc phân biệt rõ sẽ giúp bà con tìm được phương pháp điều trị “đúng bệnh, đúng thuốc”.

Những điều cần biết về tổ đỉa và ghẻ nước theo Đông – Tây y

Ghẻ nước và tổ đỉa đều là những căn bệnh nhiễm trùng hoặc viêm nhiễm ngoài da. Dù không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng, nhưng những cơn ngứa ngáy kéo dài thường khiến người bệnh “mất ăn mất ngủ”, tâm thần bất an.

• Bệnh tổ đỉa (Nga chưởng phong)

Tổ đỉa trong Tây y được coi là một dạng đặc biệt của bệnh chàm (Eczema). Bệnh đặc trưng bởi những mụn nước hình thành sâu dưới da ở lòng bàn tay và lòng bàn chân. Chúng có kích thước lớn nhỏ khác nhau, đôi khi chứa dịch trong, vỏ ngoài dày cứng, khó vỡ hơn mụn nước thông thường.

Dưới góc nhìn Đông y, tổ đỉa thường do thấp nhiệt nội tụ kết hợp với phong tà xâm nhập. Khi tỳ vị vận hóa kém, thấp nhiệt tích tụ lại rồi phát ra ngoài da ở tứ chi (nơi tận cùng của kinh mạch), tạo thành các nốt mụn nước mọc thành từng đám, gây ngứa ngáy dữ dội.

• Bệnh ghẻ nước (Giới sang)

Ghẻ nước theo y học hiện đại là bệnh lý do ký sinh trùng Sarcoptes Scabiei (cái ghẻ) gây ra. Chúng đào hang dưới lớp biểu bì, đẻ trứng và thải chất độc gây ra các mụn nước tập trung ở những vùng da mỏng như kẽ ngón tay, ngấn cổ tay, bụng, bộ phận sinh dục…

Đông y gọi đây là chứng “Giới sang”, cho rằng nguyên nhân do vệ sinh kém tạo điều kiện cho trùng độc xâm nhập. Khi trùng độc cư trú dưới da sẽ làm khí huyết ứ trệ, gây ra các nốt mụn mủ, vảy da hoặc vết xước. Đặc biệt, ghẻ nước có tính lây lan rất mạnh qua tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung đồ đạc, tương ứng với khái niệm “truyền nhiễm” trong y học.

Dấu hiệu nhận biết tổ đỉa và ghẻ nước

Dấu hiệu của bệnh tổ đỉa

• Mụn nước nằm sâu: Nổi nhiều mụn nước nhỏ li ti, nằm sâu dưới lớp thượng bì, cảm giác sờ vào thấy chắc, cứng và không tự vỡ. Chúng thường tập trung thành mảng, sau một thời gian vùng da này sẽ trở nên sạm và sần sùi.
• Ngứa và nóng rát: Cơn ngứa trong tổ đỉa thường âm ỉ và dai dẳng. Theo Đông y, đây là biểu hiện của phong nhiệt. Khi gãi nhiều, bề mặt da dễ bị sưng tấy, đỏ rực và nóng rát.
• Nhiễm khuẩn: Nếu không giữ gìn, mụn nước có thể chuyển màu đục, sưng đỏ do nhiễm trùng (thấp nhiệt hóa hỏa). Lúc này bệnh nhân có thể kèm theo sốt hoặc sưng hạch bạch huyết.
• Đóng vảy dày sừng: Sau khi mụn xẹp, vùng da sẽ đóng vảy vàng đục, khô và bong tróc, trông giống như các vết chai sạn.
• Biến dạng móng: Nếu tổ đỉa khu trú ở quanh móng, nó sẽ làm tổn thương huyết nuôi dưỡng móng, dẫn đến tình trạng móng khô, giòn, xù xì hoặc biến dạng.

Triệu chứng của bệnh ghẻ nước

• Mụn nước mọc rải rác ở vùng da mỏng: Không tập trung thành đám dày đặc như tổ đỉa, mụn ghẻ thường xuất hiện ở kẽ ngón tay, thắt lưng, mặt trong đùi. Đặc biệt, mụn ghẻ ở bộ phận sinh dục thường có quầng đỏ sẫm.
• Cơn ngứa đặc trưng vào ban đêm: Đây là điểm phân biệt then chốt. Đêm là lúc âm thịnh dương suy, cũng là lúc cái ghẻ hoạt động mạnh nhất để đào hang, gây ra cơn ngứa “điên cuồng”, khiến người bệnh không thể ngủ yên.
• Rãnh ghẻ: Nếu quan sát kỹ, bà con sẽ thấy những đường rãnh nhỏ như sợi chỉ, dài khoảng 2-4mm dưới da. Đây chính là “đường đi” của ký sinh trùng.
• Mụn dễ vỡ: Mụn nước của ghẻ thường nông, mỏng và chứa dịch trong, rất dễ vỡ khi va chạm nhẹ hoặc gãi.

Tổ đỉa và ghẻ nước – Bệnh nào nguy hiểm hơn?

Mức độ nguy hiểm của tổ đỉa

Tổ đỉa tuy không lây nhưng lại cực kỳ dai dẳng và dễ tái phát. Trong Đông y, nếu không điều trị dứt điểm từ gốc (kiện tỳ, trừ thấp), bệnh sẽ lặp đi lặp lại theo mùa hoặc khi cơ thể mệt mỏi. Biến chứng lớn nhất là nhiễm trùng da và gây mất thẩm mỹ trầm trọng, làm người bệnh tự ti trong giao tiếp.

Mức độ nguy hiểm của ghẻ nước

Ghẻ nước nguy hiểm ở tính lây lan cộng đồng. Nếu một người trong nhà bị mà không chữa dứt điểm, cả gia đình sẽ sớm bị theo. Việc gãi quá nhiều do ngứa có thể dẫn đến lở loét, chàm hóa da. Nguy hiểm hơn, vi khuẩn xâm nhập qua vết ghẻ có thể gây viêm cầu thận cấp – một biến chứng nội khoa nghiêm trọng.

Phương pháp điều trị bệnh tổ đỉa và ghẻ nước

Điều trị bệnh tổ đỉa

Nguyên tắc của Đông y trong chữa tổ đỉa là “Trong đánh ra, ngoài bôi vào”. Phải vừa thanh nhiệt, trừ thấp ở bên trong, vừa sát khuẩn, làm se miệng vết thương ở bên ngoài.

+ Bài thuốc dân gian hỗ trợ

• Dùng muối biển: Muối có tính sát trùng mạnh. Bà con có thể pha nước muối loãng để ngâm rửa vùng da tổ đỉa, giúp giảm ngứa và ngăn ngừa nhiễm độc từ bên ngoài.
• Lá trầu không: Đây là “kháng sinh tự nhiên” trong Đông y. Lá trầu có vị cay nồng, tính ấm, giúp khu phong, tán hàn và sát trùng rất tốt. Việc ngâm chân tay bằng nước lá trầu không giúp làm mềm lớp sừng và giảm ngứa hiệu quả.
• Dùng tỏi: Tỏi chứa Allicin giúp diệt khuẩn. Tuy nhiên, tỏi có tính nóng mạnh (hỏa), bà con nên thận trọng khi đắp trực tiếp để tránh bỏng rát da.

+ Điều trị theo Tây y

Các bác sĩ thường chỉ định nhóm thuốc Corticosteroid bôi để kháng viêm nhanh, hoặc thuốc kháng Histamine (Chlorpheniramine, Loratadine) để cắt cơn ngứa. Tuy nhiên, thuốc Tây thường chỉ giải quyết được phần “ngọn”, dừng thuốc bệnh rất dễ quay trở lại.

Điều trị bệnh ghẻ nước

Mục tiêu số một là tiêu diệt ký sinh trùng và làm sạch môi trường sống.

+ Kinh nghiệm dân gian trị ghẻ

• Lá cúc tần (Tần ô): Chứa nhiều tanin giúp làm lành tổn thương. Bà con giã nát đắp lên vết ghẻ để “trục trùng” và giảm viêm.
• Nước lá đào: Lá đào có tính sát khuẩn cực mạnh đối với ký sinh trùng. Ngâm rửa nước lá đào hằng ngày là cách chữa ghẻ rất hiệu quả đã được dân gian truyền lại từ lâu.
• Nha đam: Giúp làm dịu cơn ngứa và phục hồi vùng da bị tổn thương sau khi ghẻ đã được tiêu diệt.

Xem thêm: dùng lá đào chữa bệnh tổ đỉa sao cho đúng?

+ Điều trị bằng thuốc y tế

Các loại kem bôi như Permethrin 5%, dầu D.E.P hoặc Benzyl Benzoate thường được dùng để tiêu diệt cái ghẻ. Bên cạnh đó, bệnh nhân cần bổ sung thêm Vitamin nhóm B, C để tăng cường vệ khí (sức đề kháng), giúp da mau lành.

Phòng tránh bệnh tổ đỉa và ghẻ nước bằng cách nào?

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, để giữ cho làn da luôn khỏe mạnh, bà con nên thực hiện các biện pháp sau:

• Giữ vệ sinh thân thể: Đặc biệt là các kẽ ngón tay, chân. Sau khi tiếp xúc với nước bẩn hoặc đi ngoài trời về cần rửa sạch bằng xà phòng dịu nhẹ.
• Hạn chế hóa chất: Tránh tiếp xúc trực tiếp với xà phòng, nước tẩy rửa mạnh. Nếu bắt buộc phải làm việc, hãy đeo bao tay để bảo vệ lớp màng vệ khí ngoài da.
• Môi trường sống sạch sẽ: Thường xuyên lau dọn nhà cửa, phơi phóng chăn màn dưới ánh nắng mặt trời để tiêu diệt mầm bệnh và ký sinh trùng.
• Chế độ ăn uống: Ăn nhiều rau xanh, uống đủ nước để thanh lọc cơ thể, giúp can thận thải độc tốt hơn, từ đó nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh từ bên trong.

Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bà con hiểu rõ và phân biệt được ghẻ nước và tổ đỉa. Việc nhận diện đúng bệnh ngay từ đầu sẽ giúp quá trình điều trị trở nên đơn giản và hiệu quả hơn rất nhiều. Khi thấy các triệu chứng bất thường, bà con đừng ngần ngại tìm đến các chuyên gia để được tư vấn kịp thời.

Đọc ngay:

• Bị ghẻ nước nên kiêng gì để mau khỏi bệnh?
• Bệnh tổ đỉa có chữa khỏi được không? Chuyên gia giải đáp