Bệnh Tổ Đỉa Ở Bàn Tay, Ngón Tay: Hình Ảnh Nhận Biết Và Điều Trị

Bệnh tổ đỉa ở bàn tay, ngón tay là căn bệnh mạn tính và thường tái phát theo chu kỳ. Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, đây không chỉ là câu chuyện ngoài da mà còn là biểu hiện của sự mất cân bằng bên trong cơ thể. Mặc dù không đe dọa đến tính mạng nhưng bệnh gây ra nhiều triệu chứng khó chịu, làm mất thẩm mỹ và ảnh hưởng lớn đến tâm lý người bệnh.

Bệnh tổ đỉa ở tay, ngón tay là bệnh gì?

Bệnh tổ đỉa ở tay (tên khoa học là Dyshidrosis) là một thể đặc biệt của bệnh chàm. Đặc trưng của bệnh là sự xuất hiện các nốt mụn nước màu trắng ở lòng bàn tay, rìa ngón tay, mặt trên và mặt dưới của bàn tay kèm theo triệu chứng ngứa ngáy dữ dội.

Trong Đông y, tổ đỉa còn được gọi là “Nga chưởng phong”. Nguyên nhân sâu xa là do chính khí suy yếu, khiến phong, thấp, nhiệt xâm nhập và khu trú ở lớp biểu bì. Sự ngưng trệ của khí huyết và độc tố tích tụ lâu ngày phát lộ ra ngoài thành các mụn nước chắc sâu, gây ngứa ngáy khó chịu.

Những triệu chứng của bệnh tổ đỉa thường tiến triển dai dẳng và tái phát theo mùa, đặc biệt là mùa Xuân – Hè. Một số trường hợp có thể gặp biến chứng nhiễm trùng và mất ngủ do ngứa ngáy về đêm, khiến sức khỏe suy nhược.

Một số hình ảnh nhận biết

Các hình ảnh thực tế giúp bà con nhận diện đúng bệnh tổ đỉa:

Triệu chứng bệnh tổ đỉa ở tay theo góc nhìn Đông – Tây y

Dấu hiệu đặc trưng của bệnh thường xuất hiện khu trú tại bàn tay với các biểu hiện cụ thể:

• Mụn nước sâu (Thấp nhiệt uất kết): Xuất hiện các nốt mụn nước màu trắng, hình tròn, kích thước nhỏ (khoảng 1mm). Điểm khác biệt là mụn nằm sâu ở vùng thượng bì, làm da nổi gồ lên, khi sờ thấy rất chắc, khó vỡ. Tây y giải thích đây là sự tích tụ dịch giữa các lớp tế bào, còn Đông y coi đây là biểu hiện của “thấp” (độ ẩm độc hại) bị nhốt lại dưới da.
• Vị trí khu trú: Thường tập trung ở lòng bàn tay, rìa ngón tay và hiếm khi vượt quá cổ tay.
• Cảm giác ngứa (Phong tà): Ngứa ngáy dữ dội, ngứa tăng lên khi tăng tiết mồ hôi hoặc khi gặp các tác nhân gây dị ứng. Cơn ngứa thường thôi thúc người bệnh gãi, dễ dẫn đến trầy xước.
• Quá trình thoái triển: Mụn nước thường không tự vỡ mà xẹp dần, chuyển màu ngà vàng rồi bong vảy. Khi bong để lộ nền da hồng tươi, khô ráp và nứt nẻ.

Nếu không được xử lý đúng cách, các nốt mụn bị vỡ dễ gây nhiễm khuẩn (bội nhiễm). Lúc này, mụn nước sẽ đục màu, sưng đỏ, đau rát. Theo Đông y, đây là tình trạng “Nhiệt độc” xâm nhập mạnh, có thể gây sưng hạch bạch huyết vùng lân cận hoặc sốt nhẹ.

Đọc thêm: Bệnh tổ đỉa có chữa khỏi được không? Chuyên gia giải đáp

Nguyên nhân gây bệnh tổ đỉa ở tay

Y học hiện đại và Y học cổ truyền có những cách giải thích khác nhau nhưng đều gặp nhau ở điểm: Sự tác động của môi trường lên một cơ thể nhạy cảm.

Theo Tây y: Cơ chế chính là do phản ứng dị ứng của cơ thể với các tác nhân bên trong hoặc bên ngoài:

• Tiếp xúc với hóa chất: Xà phòng, nước rửa chén, xăng dầu, vôi, phân bón.
• Nhiễm nấm: Đặc biệt là dị ứng với nấm kẽ chân.
• Rối loạn thần kinh giao cảm: Gây tăng tiết mồ hôi tay chân quá mức.
• Yếu tố di truyền và cơ địa dị ứng (Atopy).

Theo Đông y: Nguyên nhân được chia thành 2 nhóm chính:

• Ngoại nhân: Do Phong – Thấp – Nhiệt thừa cơ lúc cơ thể suy yếu mà xâm nhập. Thấp và Nhiệt quấn quýt lấy nhau lâu ngày gây ra mụn nước và viêm sưng.
• Nội nhân: Do Tạng Tỳ bị hư tổn (Tỳ hư sinh thấp). Khi Tỳ không vận hóa được thủy thấp, nước ứ đọng lại phát ra ngoài da. Đồng thời, tạng Can bị uất kết, hỏa vượng làm tình trạng viêm ngứa trở nên dữ dội hơn.

Phương pháp điều trị bệnh tổ đỉa ở bàn tay, ngón tay

Nguyên tắc điều trị hiện nay là kết hợp “Trong uống – Ngoài bôi”. Tây y giúp giảm nhanh triệu chứng, Đông y tập trung bồi bổ tạng phủ để ngăn tái phát.

Điều trị tại chỗ (Xử lý phần ngọn)

Dựa trên tình trạng lâm sàng để có hướng xử lý phù hợp:

• Sát khuẩn bề mặt: Ngâm tay bằng dung dịch thuốc tím pha loãng 1/10.000 (màu hồng nhạt) để làm sạch và khô mụn nước.
• Thuốc bôi ức chế: Sử dụng thuốc chấm BSI 1 – 3% khi chỉ có mụn nước đơn thuần. Nếu có dấu hiệu nhiễm khuẩn, sưng mủ, cần dùng thuốc chống nhiễm khuẩn như Eosine hoặc Milian.
• Đông y bôi/ngâm: Sử dụng các thảo dược có tính “Kháng sinh thực vật” như Khổ sâm, Đơn đỏ, Hoàng liên để ngâm rửa. Cách này giúp làm sạch da, se mụn nước và giảm ngứa cực kỳ êm ái mà không gây bào mòn da.

Điều trị toàn thân (Xử lý gốc rễ)

• Thuốc Tây y: Tùy tình trạng mà bác sĩ chỉ định kháng Histamin giúp giảm ngứa, thuốc chống nấm (Ketoconazole) nếu có nhiễm nấm, hoặc kháng sinh nếu có bội nhiễm.
• Thuốc Đông y: Đây là thế mạnh trong điều trị mạn tính. Các bài thuốc tập trung vào:
  • Thanh nhiệt, giải độc: Đào thải độc tố tích tụ trong cơ thể.
  • Hóa thấp: Giải quyết tình trạng ứ đọng dịch dưới da.
  • Kiện Tỳ, dưỡng huyết: Nâng cao hệ miễn dịch, hồi phục hàng rào bảo vệ da tự nhiên, từ đó hạn chế tối đa việc bệnh tái phát theo chu kỳ.

Hữu ích: 6 Cách chữa bệnh tổ đỉa bằng dân gian tại nhà hiệu quả

Lời khuyên của bác sĩ trong sinh hoạt và điều trị

Bệnh tổ đỉa ở tay rất khó chữa trị dứt điểm nếu người bệnh không kiên trì và kiêng cữ đúng cách. Do bàn tay phải hoạt động liên tục, bà con cần lưu ý:

• Hạn chế tiếp xúc hóa chất: Tuyệt đối không để tay trần tiếp xúc với xà phòng, nước tẩy rửa. Nếu phải làm việc, hãy mang bao tay (ưu tiên lót một lớp găng tay cotton bên trong để thấm hút mồ hôi).
• Kiêng ăn đồ “phong” (dễ gây ngứa): Hạn chế hải sản, đồ tanh, thực phẩm lên men, chất kích thích. Theo Đông y, các đồ ăn này làm tăng “nhiệt độc”, khiến mụn nước nổi nhiều hơn và ngứa hơn.
• Giữ tay luôn khô ráo: Thấp nhiệt rất sợ sự khô ráo. Sau khi rửa tay, bà con cần dùng khăn mềm thấm khô ngay, đặc biệt là ở các kẽ ngón tay.
• Không gãi, không chọc mụn: Việc này chỉ làm bệnh lan rộng và dễ gây sẹo, nhiễm trùng máu nguy hiểm.
• Bổ sung dinh dưỡng: Tăng cường thực phẩm giàu Vitamin C, B6 để hỗ trợ tái tạo lớp biểu bì mới bền vững hơn.

Bệnh tổ đỉa không thể khỏi sau một sớm một chiều. Đây là một cuộc hành trình phục hồi sức khỏe tổng thể. Hy vọng những chia sẻ trên đây giúp bà con có cái nhìn đúng đắn và lựa chọn được phương pháp điều trị an toàn, hiệu quả nhất cho đôi bàn tay của mình.

Đừng bỏ lỡ

• Bị bệnh tổ đỉa nên kiêng ăn gì và làm gì?
• Ghẻ nước và tổ đỉa: Cách nhận biết, phân biệt, điều trị