Trang chủ » Xương khớp » Thoái hóa khớp » Khớp là gì? Bản chất vận động và bí quyết dưỡng khớp từ gốc

Khớp là gì? Bản chất vận động và bí quyết dưỡng khớp từ gốc

12:57 - 27/01/2026

Tác giả: Thuốc Dân Tộc

4.4/5 - (18 bình chọn)

Bác sĩ phụ trách

Bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Phó Giám đốc chuyên môn

Xem thêm

Đặt lịch khám

Trong cơ thể người, khớp là điểm kết nối vật lý giữa các xương với nhau. Khớp chứa nhiều mô liên kết, dây chằng, gân và sụn để hỗ trợ cơ thể chuyển động linh hoạt, từ các chuyển động nhỏ như gập ngón tay đến những cử động lớn hơn như việc đi lại. Sự bảo vệ và duy trì sức khỏe của khớp là yếu tố quan trọng để có một cuộc sống khỏe mạnh, linh hoạt.

‘Cơ thể con người là một khối thống nhất, nơi các khớp xương đóng vai trò là nhịp cầu của vận động và sinh khí.’ – Dưới lăng kính y học cổ truyền, việc đánh giá sức khỏe xương khớp không chỉ dừng lại ở những cơn đau cục bộ mà phải thông qua Tứ chẩn (Vọng – Văn – Vấn – Thiết). Bác sĩ Lê Hữu Tuấn luôn chú trọng quan sát sắc diện, lắng nghe âm thanh cử động, thăm hỏi về thói quen sinh hoạt và bắt mạch để thấu triệt sự hưng suy của tạng phủ, từ đó tìm ra căn nguyên thực sự khiến khớp xương suy yếu.

Tổng quan về khớp xương dưới góc nhìn Đông y

Khớp xương là một cấu trúc phức tạp, đa dạng có nhiệm vụ nâng đỡ và hỗ trợ chuyển động linh hoạt của con người. Theo y lý cổ truyền, hệ thống xương khớp thuộc về tạng Thận (Thận chủ cốt tủy) và tạng Can (Can chủ cân). Khi tạng phủ sung túc, khí huyết lưu thông, các khớp sẽ được nuôi dưỡng đầy đủ, vận động trơn tru.

khớp là gì? — Khớp xương là cấu trúc kết nối các xương trong cơ thể

Hiểu rõ cấu tạo và chức năng của khớp là cách tốt nhất để chăm sóc, bảo vệ chúng. Trong Đông y, các khớp còn được coi là những “khu vực trọng yếu” của kinh lạc, nơi phong – hàn – thấp – nhiệt dễ xâm nhập nếu chính khí suy giảm.

“Thân thể khỏe mạnh nhờ gân xương vững chãi, mà gân xương muốn vững lại cậy nhờ vào sự điều hòa của khí huyết và sự tinh nhuệ của tạng phủ bên trong.”

Khớp là gì và bản chất của “Tê – Đau – Mỏi”

Các khớp trong cơ thể giữ vai trò quan trọng trong việc kết nối các xương và thúc đẩy các chuyển động khác nhau. Một số khớp như khớp gối, khuỷu tay, vai… có khả năng tự bôi trơn để giảm ma sát và lực tác động. Tuy nhiên, khi “vệ khí” (hàng rào bảo vệ cơ thể) suy yếu, các tác nhân bên ngoài như phong (gió), hàn (lạnh), thấp (ẩm) sẽ thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc, khiến khí huyết ngưng trệ, gây ra tình trạng đau nhức mà Đông y gọi chung là chứng Tý.

Điều này giúp phân tán lực nén và trọng lượng cơ thể, cho phép các chuyển động linh hoạt và chính xác. Nếu sự lưu thông này bị cản trở lâu ngày, khớp không chỉ đau mà còn có thể dẫn đến biến dạng, sưng tấy hoặc thoái hóa.

Có bao nhiêu khớp xương trong cơ thể người?

Trẻ sơ sinh thường có khoảng 270 xương, nhưng một số xương này có thể hợp nhất với nhau trong quá trình tăng trưởng. Người trưởng thành thường có khoảng 206 xương, với 80 xương trục và 126 xương mác. Các xương bánh chè ở đầu gối thường không đồng nhất giữa các đối tượng. Dù không có con số chính xác, các nhà nghiên cứu ước tính có khoảng từ 250 – 350 khớp xương ở một người bình thường.

người có bao nhiêu xương — Một người bình thường có khoảng từ 250 – 350 khớp xương trong cơ thể, thường khác nhau giữa các đối tượng

Tham khảo thêm: Bệnh thoái hóa khớp gối ở người già và cách điều trị.

Phân loại các loại khớp theo cấu trúc và chức năng

Khớp được phân loại chủ yếu dựa trên cấu trúc và chức năng. Phân loại cấu trúc dựa trên cách các xương kết nối với nhau, trong khi phân loại chức năng dựa trên mức độ chuyển động giữa các khớp.

Phân loại khớp theo cấu trúc

Phân loại theo cấu trúc là cách chia khớp dựa trên loại mô nối các xương với nhau. Có bốn loại khớp chính:

Khớp xơ: Kết nối các xương bằng mô xơ dày và giàu sợi collagen.
Khớp sụn: Kết nối các xương bằng một lớp sụn.
Khớp hoạt dịch: Có các khoang hoạt dịch, giúp giảm ma sát tối đa khi vận động.
Khớp mặt: Hỗ trợ và kiểm soát các chuyển động ở cột sống.

Phân loại khớp theo chức năng vận động

Dưới góc nhìn y học, khả năng vận động của khớp phản ánh sự dẻo dai của hệ thống kinh cân:

Khớp bất động (synarthroses): Cố định, như các khớp giữa các xương sọ.
Khớp bán chuyển động (amphiarthroses): Hạn chế di chuyển, ví dụ như khớp giữa các đốt sống.
Khớp chuyển động (diarthroses): Chứa chất lỏng hỗ trợ di chuyển linh hoạt như vai và gối.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn
Lão muốn bà con hiểu rằng, đau khớp không chỉ đơn thuần là hỏng hóc ở bộ khung cơ học. Trong lâm sàng, rất nhiều trường hợp triệu chứng đau nhức không nằm ở “chỗ đau”, mà thực chất là hệ quả của việc Thận hư không chủ được cốt, hay Can huyết kém không nuôi dưỡng được cân. Việc chỉ tập trung xử lý triệu chứng bên ngoài bằng các biện pháp giảm đau tức thời mà bỏ qua việc bồi bổ cơ địa, điều hòa tạng phủ bên trong là một sai lầm phổ biến, khiến bệnh tình dễ tái phát và ngày càng trầm trọng hơn.

Cơ chế bảo vệ khớp theo y lý cổ truyền

Chức năng của các loại khớp là giúp cơ thể thực hiện các hoạt động sống hằng ngày. Đông y chú trọng vào việc duy trì sự cân bằng của âm dương và sự lưu thông của khí huyết để bảo vệ các chức năng này:

Khớp hoạt dịch: Cần sự nhu nhuận của tân dịch để bôi trơn.
Khớp cầu: Hỗ trợ chuyển động xoay, đòi hỏi sự dẻo dai của hệ cân (gân).
Khớp trượt: Cho phép chuyển động qua lại, cần sự ổn định của khí lực.

Khi các khớp hoạt động kém hiệu quả, đó thường là dấu hiệu cảnh báo “chính khí” đang suy giảm, tạo điều kiện cho “tà khí” xâm nhập sâu vào xương tủy.

Một số vấn đề ảnh hưởng đến sức khỏe khớp

Các vấn đề và bệnh lý thường gặp ảnh hưởng đến khớp bao gồm:

Thoái hóa khớp: Sự suy yếu của Thận khí theo tuổi tác dẫn đến bào mòn cốt tủy.
Bệnh Gout: Do rối loạn chuyển hóa tạng phủ (Tỳ vị hư hàn) dẫn đến tích tụ đàm thấp.
Viêm khớp: Thường do nhiệt độc tích tụ hoặc phong hàn thấp trệ kéo dài.
Trật khớp: Tổn thương kinh cân do ngoại lực.

Việc chăm sóc khớp cần được thực hiện từ sớm thông qua chế độ ăn uống, tập luyện dưỡng sinh và đặc biệt là lắng nghe các tín hiệu đau nhức từ cơ thể để có phương án can thi kỳ thời.

Đối với việc sử dụng thảo dược hỗ trợ, người bệnh cần tuân thủ đúng liều lượng, cách dùng và sự hướng dẫn của chuyên gia y tế. Việc tự ý áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc có thể gây hại cho gan và thận, làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh lý.

Dựa trên nguyên lý “Biểu lý đồng trị”, y học cổ truyền hướng tới việc giải quyết tận gốc căn nguyên gây đau khớp bằng cách khu phong, trừ thấp, đồng thời bồi bổ can thận để tăng cường sức mạnh gân cốt từ bên trong.

👉 Mời bà con tham khảo chi tiết giải pháp phục hồi vận động an toàn và bền vững từ thảo dược quý BÀI THUỐC XƯƠNG KHỚP

Lời căn dặn để giữ gìn khớp xương khỏe mạnh

Để khớp xương luôn vững chãi, chúng ta cần duy trì lối sống lành mạnh, giữ ấm cơ thể khi thời tiết thay đổi và tránh làm việc quá sức gây áp lực lên khung xương. Khi xuất hiện các dấu hiệu như tê mỏi, khô khớp hay vận động khó khăn, đó là lúc cần được đánh giá cụ thể về tình trạng chính khí và tạng phủ.

Tham khảo thêm: Biến chứng của thoái hóa khớp gối và cách phòng tránh.

“Khớp xương là gốc của sự vận động, muốn thân thể linh hoạt thì gốc phải vững.” – Để được thăm khám kỹ lưỡng về tình trạng gân cốt và nhận tư vấn về lộ trình điều dưỡng phù hợp, bà con có thể tìm hiểu thêm về dịch vụ: Khám chữa bệnh Y học cổ truyền.

Hiểu đúng về khớp giúp chúng ta không hoang mang trước những cơn đau, đồng thời biết cách trân trọng và bảo vệ “nhịp cầu vận động” của chính mình mỗi ngày.