Thoái hóa đa khớp: Hiểu rõ căn nguyên để tránh nguy cơ tàn phế

Thoái hóa đa khớp là tình trạng suy yếu hệ thống xương khớp tại nhiều vị trí cùng lúc, phản ánh sự mất cân bằng giữa quá trình tái tạo và thoái hóa của cơ thể. Trong Đông y, đây không chỉ là biểu hiện của tuổi tác mà còn là hệ quả của việc khí huyết lưu thông kém, tạng phủ suy yếu kéo dài.

Thoái hóa đa khớp dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Theo quan niệm của Đông y, xương khớp thuộc về chứng Tý. Thoái hóa đa khớp không đơn thuần là sự bào mòn cơ học của sụn khớp mà là một tiến trình bệnh lý có gốc rễ sâu xa từ bên trong cơ thể. Khi chính khí (sức đề kháng) suy giảm, các yếu tố ngoại tà như Phong – Hàn – Thấp dễ dàng xâm nhập vào kinh lạc, làm tắc nghẽn sự vận hành của khí huyết.

Khí huyết không lưu thông được sẽ gây ra tình trạng ứ trệ tại các khớp, dẫn đến đau nhức, sưng tấy. Đặc biệt, theo y lý: “Thận chủ cốt tủy, Can chủ cân”. Khi tạng Thận suy yếu, cốt tủy không được nuôi dưỡng, xương trở nên giòn và dễ gai hóa. Khi tạng Can huyết hư, hệ thống gân mạc (cân) không được nhu nhuận, dẫn đến tình trạng cứng khớp, vận động khó khăn.

“Thân thể con người là một chỉnh thể thống nhất, một khớp đau có thể là dấu hiệu cho thấy toàn bộ hệ thống kinh lạc đang gặp trở ngại.”

Nhận diện các thể bệnh và triệu chứng thường gặp

Tùy theo cơ địa và nguyên nhân mà thoái hóa đa khớp có thể biểu hiện qua nhiều thể khác nhau. Việc nhận biết đúng giúp chúng ta có hướng điều chỉnh kịp thời:

• Thể Phong tý (Hành tý): Cơn đau thường di chuyển từ khớp này sang khớp khác, người bệnh có cảm giác sợ gió, mạch phù.
• Thể Hàn tý (Thống tý): Đau dữ dội tại các điểm khớp, đau tăng khi gặp lạnh và giảm khi được chườm ấm, khớp thường không sưng nhưng rất cứng.
• Thể Thấp tý (Trứ tý): Cảm giác đau nặng nề, chân tay tê mỏi, khớp thường sưng nề và đau cố định tại một vị trí lâu dài.

Sụn khớp bị hao mòn dẫn đến hiện tượng lục cục khi vận động, kèm theo đó là tình trạng gai xương hình thành như một cơ chế tự bù đắp của cơ thể, nhưng lại vô tình gây đau đớn và biến dạng khớp nếu không được can thiệp sớm.

Nguyên nhân và cơ chế hình thành triệu chứng

Bên cạnh quá trình lão hóa tự nhiên làm suy giảm chức năng tái tạo, có nhiều yếu tố thúc đẩy bệnh tiến triển nhanh hơn:

• Khí huyết hư suy: Thường gặp ở người cao tuổi hoặc người sau bạo bệnh, khiến nuôi dưỡng khớp bị gián đoạn.
• Tác động ngoại lực: Chấn thương cũ không được xử lý triệt để gây ứ huyết, làm tắc nghẽn kinh mạch tại vùng khớp đó.
• Thừa cân – béo phì: Theo Đông y, béo bệu thường đi kèm với “đàm thấp”. Trọng lượng dư thừa không chỉ tạo áp lực cơ học mà “đàm thấp” còn gây trở ngại cho việc lưu thông khí huyết đến các chi dưới.
• Sinh hoạt không điều độ: Thói quen thức khuya, dùng nhiều chất kích thích làm hao tổn tinh huyết, trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe của Can và Thận.

Tầm quan trọng của việc điều chỉnh sớm

Nếu không được chú trọng, thoái hóa đa khớp có thể dẫn đến nhiều hệ lụy về khả năng vận động. Khi sụn khớp mất đi hoàn toàn, các đầu xương va chạm trực tiếp gây viêm nhiễm bao hoạt dịch, tạo u nang hoặc thậm chí là mất chức năng khớp hoàn toàn. Việc chẩn đoán hiện đại thông qua X-quang hay MRI giúp xác định mức độ gai xương và hẹp khe khớp, nhưng việc hiểu rõ căn nguyên từ tạng phủ mới là chìa khóa để hỗ trợ cải thiện bền vững.

Người bệnh có thể tham khảo thêm thông tin về tình trạng cụ thể như thoái hóa khớp để có cái nhìn tổng quan hơn về sự thoái xuất của sụn khớp theo thời gian.

Phương hướng hỗ trợ cải thiện theo hướng bảo tồn

Mục tiêu của Đông y trong xử lý thoái hóa đa khớp là “phù chính khu tà” – vừa bồi bổ cơ thể, vừa đẩy lùi tác nhân gây bệnh. Tùy vào mức độ, người bệnh cần phối hợp nhiều phương pháp:

Điều chỉnh lối sống và dinh dưỡng

Xây dựng chế độ ăn uống khoa học là nền tảng để nuôi dưỡng xương khớp. Nên tăng cường các thực phẩm có tính ấm, giàu dưỡng chất và hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm gây kích ứng viêm. Việc tập luyện nhẹ nhàng như dưỡng sinh, yoga giúp khí huyết lưu thông, tránh tình trạng ứ trệ dẫn đến cứng khớp.

Trị liệu không dùng thuốc

• Châm cứu: Giúp khai thông các điểm bế tắc trên kinh lạc, giảm đau và điều hòa khí huyết.
• Xoa bóp bấm huyệt: Tác động trực tiếp lên các huyệt vị và vùng cơ quanh khớp, giúp giãn cơ, tăng cường tuần hoàn máu nuôi dưỡng mô sụn.
• Vật lý trị liệu: Sử dụng các liệu pháp nhiệt hoặc nẹp khớp hỗ trợ khi cần thiết để bảo vệ khớp khỏi các tổn thương thêm.

Đối với những trường hợp đau nhức khu trú, bà con có thể tìm hiểu cách chữa thoái hóa khớp gối bằng diện chẩn như một phương pháp bổ trợ giảm đau tại chỗ.

Sử dụng thảo dược chuyên sâu

Sử dụng các bài thuốc thảo dược giúp đi sâu vào can thận, bổ khí huyết và trừ phong thấp. Đây là quá trình cần sự kiên trì để cơ thể phục hồi từ bên trong, không giống như các loại thuốc giảm đau tức thời thường có tác dụng phụ lên dạ dày và gan thận.

Lời khuyên từ chuyên gia

Thoái hóa đa khớp là một hành trình dài cần sự thấu hiểu và chăm sóc cơ thể đúng cách. Đừng đợi đến khi khớp biến dạng hay mất khả năng đi lại mới bắt đầu quan tâm. Ngay từ những dấu hiệu tê mỏi, cứng khớp vào buổi sáng, chúng ta cần có sự điều chỉnh trong sinh hoạt và thăm khám chuyên môn để được đánh giá cụ thể.

Việc lựa chọn các giải pháp Đông y đòi hỏi sự kiên nhẫn và tuân thủ lộ trình. Kết hợp giữa dùng thuốc, trị liệu và thay đổi thói quen xấu sẽ giúp duy trì chất lượng cuộc sống tốt nhất. Người bệnh cũng cần thận trọng với các sản phẩm chứa corticosteroid ẩn danh, vì chúng có thể gây loãng xương và hư hại khớp nghiêm trọng về sau.

Bà con có thể tìm hiểu thêm về việc điều trị thoái hóa khớp gối bằng đông y để thấy rõ sự khác biệt trong tư duy xử lý bệnh từ gốc.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong vận động do thoái hóa đa khớp hoặc có những thắc mắc về tình trạng sức khỏe xương khớp của mình, hãy liên hệ ngay để nhận được sự tư vấn chuyên sâu từ đội ngũ y bác sĩ thông qua Zalo 0972.606.773 hoặc Messenger Lão Tuấn.