Cấu tạo cột sống người: Hiểu để bảo vệ trụ cột sinh mệnh vững vàng

Cấu tạo cột sống người được thiết kế phức tạp, bao gồm nhiều đốt xương và đĩa đệm, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tư thế và bảo vệ tủy sống. Sự hiểu biết về giải phẫu và chức năng của xương sống là cần thiết để phòng ngừa và hỗ trợ cải thiện các vấn đề liên quan.

Cột sống là gì và ý nghĩa dưới góc nhìn y học cổ truyền?

Cột sống, hay còn được gọi là xương sống, là một bộ phận quan trọng ở động vật có xương. Các xương riêng biệt kết hợp lại thành đốt sống, bao gồm 33 đốt sống riêng lẻ xếp chồng lên nhau. Dưới góc nhìn Đông y, cột sống không chỉ đơn thuần là khung xương nâng đỡ mà còn là nơi trú ngụ của mạch Đốc – mạch quản lý toàn bộ dương khí trong cơ thể.

Các đốt sống tạo thành một ống sống có nhiệm vụ bao quanh và bảo vệ tủy sống. Xương sống là cơ quan hỗ trợ chính cho cơ thể, giúp cơ thể đứng thẳng, uốn cong và xoắn. Sự vững chãi của cột sống thường gắn liền với sự thịnh suy của Thận khí, bởi lẽ “Thận chủ cốt tủy”.

Cột sống khỏe mạnh là biểu hiện của chính khí sung túc, giúp cơ thể chống chọi lại các tác nhân phong, hàn, thấp từ môi trường bên ngoài xâm nhập vào kinh lạc.

Cấu tạo chi tiết của cột sống người

Xương sống bao gồm các đốt sống, đĩa đệm, hệ thống tủy sống – dây thần kinh, hệ thống gân – dây chằng – cơ bắp. Mỗi thành phần đều có mối liên hệ mật thiết với hệ thống tạng phủ và kinh lạc.

1. Các đốt sống (Xương)

Các đốt sống là 33 xương riêng lẻ kết hợp với nhau để hình thành xương sống. Chúng được chia thành các khu vực như đốt sống cổ, ngực, thắt lưng, xương cùng và xương cụt, mỗi khu vực có cấu trúc và nhiệm vụ riêng biệt:

• Đốt sống cổ: Gồm 7 đốt sống từ C1 đến C7, bảo vệ thân não và tủy sống, cũng như hỗ trợ chuyển động đầu và cổ. Đây là khu vực thường xuyên chịu tác động của ngoại tà (phong, hàn) gây ra các chứng kiên thống.
• Đốt sống ngực: Có 12 đốt sống từ T1 đến T12, ổn định lồng ngực và bảo vệ các bộ phận quan trọng như Tâm, Phế.
• Đốt sống thắt lưng: Gồm 5 đốt sống từ L1 đến L5, kết nối xương sống ngực và xương chậu, chịu trọng lượng lớn và hỗ trợ chuyển động uốn cong. Khu vực này liên quan trực tiếp đến tạng Thận, nơi dễ xuất hiện các biểu hiện đau mỏi do thận hư.
• Xương cùng: Gồm 5 đốt xương từ S1 đến S5, nằm dưới đốt sống thắt lưng và hình thành một hình tam giác.
• Xương cụt: Bao gồm 5 đốt xương bổ sung, hỗ trợ gắn kết cho dây chằng và cơ bắp của sàn chậu.

Tham khảo thêm: Vôi hóa cột sống cổ – biểu hiện, cách điều trị và phòng ngừa

2. Đĩa đệm và cơ chế bảo vệ

Đĩa đệm là những miếng đệm tròn, phẳng nằm giữa các đốt sống và có tác dụng giảm áp lực lên các khớp xương. Cấu tạo bao gồm nhân nhầy, bao xơ và tấm sụn tận cùng. Trong y lý cổ truyền, sự mềm mại và dẻo dai của đĩa đệm phụ thuộc vào việc can huyết có đầy đủ để nuôi dưỡng cân (gân) hay không.

3. Tủy sống và hệ thần kinh

Tủy sống được bảo vệ bởi các đốt sống, đóng vai trò truyền thông tin từ não đến cơ thể. Bất kỳ sự mất cân bằng nào dẫn đến sự chèn ép tại cột sống đều có thể làm cản trở sự lưu thông của khí huyết và kinh lạc, gây ra các triệu chứng tê bì hoặc yếu vận động.

Chức năng của cột sống đối với sức khỏe toàn diện

Xương sống không chỉ đảm nhiệm các chức năng cơ học mà còn là “hàng rào” bảo vệ sức khỏe từ bên trong:

• Bảo vệ tủy sống và nội tạng: Các đốt sống di chuyển lệch vị trí có thể gây rối loạn chức năng của các tạng phủ tương ứng thông qua các huyệt đạo nằm dọc hai bên cột sống.
• Duy trì tư thế và cân bằng: Một cột sống thẳng giúp khí huyết lưu thông thông suốt, tránh tình trạng ứ trệ tại các điểm cong vẹo bất thường.
• Linh hoạt trong vận động: Khả năng uốn cong, xoay người là biểu hiện của sự phối hợp nhịp nhàng giữa xương (Thận chủ) và gân (Can chủ).

Tham khảo thêm: Vôi hóa cột sống cổ có nguy hiểm không?

Cách bảo vệ và nuôi dưỡng cột sống theo Đông y

Để giữ cho cột sống luôn khỏe mạnh, tránh các chứng bệnh xương khớp thường gặp, chúng ta cần lưu ý:

• Giữ tư thế đúng: Hạn chế tà khí xâm nhập khi làm việc sai tư thế.
• Vận động điều độ: Các bài tập nhẹ nhàng giúp thông kinh hoạt lạc.
• Dinh dưỡng hợp lý: Bổ sung các thực phẩm bồi bổ can thận.
• Tránh các chất kích thích: Giúp bảo vệ tinh chất của xương tủy.

Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường như đau mỏi kéo dài, tê bì chân tay, đó có thể là tín hiệu cảnh báo khí huyết đang bị ứ trệ hoặc tạng phủ đang suy yếu, cần được đánh giá chuyên môn kịp thời.

Có thể bạn quan tâm:

• Cách chữa thoái hóa cột sống bằng dân gian ngay tại nhà
• Chữa bệnh thoái hoá cột sống thắt lưng như thế nào cho đúng

Để nhận được sự tư vấn cụ thể về tình trạng cột sống và hướng hỗ trợ cải thiện phù hợp nhất với cơ địa, bà con có thể kết nối trực tiếp với đội ngũ chuyên gia qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.