Da Khô Là Gì? Làm Thế Nào Để Chăm Sóc, Khắc Phục?

Da khô là nỗi khổ của rất nhiều bạn gái, bởi chúng khiến làn da trở nên sần sùi, xấu xí, đồng thời làm tăng nguy cơ lão hóa nhanh hơn các loại da khác. Nếu không biết cách chăm sóc đúng, chị em phải hứng chịu nhiều vấn đề nghiêm trọng do làn da mang lại.

Da khô là gì? Góc nhìn từ Y học cổ truyền và Hiện đại

Dưới lăng kính y khoa hiện đại, bệnh da khô (Xerosis) xuất hiện với các biểu hiện như da bị khô ráp và rất dễ gây bong tróc. Nguyên nhân chủ yếu là do tuyến bã nhờn dưới da hoạt động kém, dẫn đến việc điều tiết dầu trên bề mặt da kém hơn bình thường. Khi lượng nước tích hợp trong lớp biểu bì không đủ, hàng rào bảo vệ da bị suy yếu, khiến da trở nên thô ráp. Tình trạng này có thể xuất hiện toàn thân, đặc biệt nặng nhất là ở vùng da mặt, cánh tay, bàn tay và chân ở cả nam và nữ.

Tuy nhiên, đối với Y học cổ truyền, làn da không chỉ là lớp vỏ bọc bên ngoài mà là tấm gương phản chiếu tình trạng của các tạng phủ bên trong. Da khô thường liên quan mật thiết đến sự suy giảm của Tân dịch (lượng nước trong cơ thể) và sự mất cân bằng của Khí – Huyết. Khi “Phế chủ bì mao” (tạng Phế quản lý da lông) bị suy yếu hoặc cơ thể bị xâm nhập bởi “Táo tà” (khí khô hanh), làn da sẽ mất đi nguồn nuôi dưỡng, trở nên khô héo như nhành cây thiếu nước.

Dấu hiệu nhận biết da khô

Nếu thấy cơ thể xuất hiện các triệu chứng sau đây chứng tỏ da bạn đang bị khô và cần được can thiệp kịp thời:

• Ngứa, khó chịu: Đây là biểu hiện của “Phong” sinh ra do huyết hư. Cảm giác châm chích, ngứa ngáy đặc biệt tăng lên khi thời tiết hanh khô.
• Da bị bong tróc và thô ráp: Các lớp tế bào chết xếp chồng lên nhau do thiếu độ ẩm, sờ vào thấy sần sùi, kém mịn màng.
• Làn da nhìn mệt mỏi và xỉn màu: Khi khí huyết không lưu thông tốt đến bề mặt da, sắc da sẽ mất đi độ hồng nhuận, trở nên ám tối.
• Da nổi mụn và dễ kích ứng: Nghịch lý là da khô vẫn có thể nổi mụn do hàng rào bảo vệ bị phá vỡ, tạo điều kiện cho ngoại tà (vi khuẩn, bụi bẩn) xâm nhập.

Nguyên nhân nào gây nên da khô?

Khô da ngoài nguyên nhân là do cơ địa (Tiên thiên bất túc), hiện tượng này xảy ra có thể do các tác nhân “Nội thương” và “Ngoại cảm” dưới đây:

• Thời tiết (Táo tà): Không khí lạnh và khô hanh chính là “Táo tà” xâm nhập vào cơ thể, làm hao tổn tân dịch, khiến làn da bị thiếu hụt độ ẩm nghiêm trọng.
• Nước nóng: Việc lạm dụng nước nóng khi tắm làm tan đi lớp dầu tự nhiên (Vệ khí bảo vệ bề mặt), khiến da mất đi lớp màng giữ ẩm, dẫn đến khô ráp và dễ kích ứng.
• Tuổi tác (Thận tinh suy giảm): Càng lớn tuổi, nồng độ hormone suy giảm, Thận tinh và Huyết đều yếu đi. Theo Đông y, Huyết hư không dưỡng được da, dẫn đến tình trạng lão hóa và khô nhăn.
• Mất nước (Tân dịch hao tổn): Thói quen lười uống nước khiến cơ thể thiếu hụt nguồn nguyên liệu để sản sinh tân dịch nuôi da.
• Sản phẩm chăm sóc da kém chất lượng: Các hóa chất tẩy rửa mạnh làm tổn thương lớp màng lipid, khiến da “nổi giận” và mất khả năng tự phục hồi.

Bên cạnh đó, khô da cũng có thể là hệ quả của các bệnh lý như viêm da, chàm hoặc do tác dụng phụ của một số loại thuốc điều trị Tây y. Ở trẻ nhỏ, do hệ thống “Vệ khí” chưa hoàn thiện và liên kết collagen còn lỏng lẻo, da trẻ rất dễ bị nứt nẻ khi thời tiết giao mùa.

Biện pháp điều trị và khắc phục da khô theo hướng Đông – Tây y kết hợp

Khi bị khô da, nhiều người vội vàng tìm đến các loại kem bôi chứa corticoid để giảm ngứa nhanh chóng. Tuy nhiên, nếu dùng sai cách sẽ khiến da bị bào mòn, yếu hơn. Hướng tiếp cận bền vững nhất là kết hợp giữa việc cấp ẩm tức thì từ bên ngoài và bồi bổ nền tảng từ bên trong.

1. Dưỡng da từ bên trong (Kiện tỳ – Dưỡng huyết)

Theo các chuyên gia, da khô ráp cần được chăm sóc từ sâu bên trong. Một chế độ ăn uống “nhuận táo” là chìa khóa vàng:

• Bổ sung thực phẩm giàu tính chất “Nhuận”: Ăn nhiều rau xanh, trái cây mọng nước như dưa hấu, bưởi, lê… Những loại quả này cung cấp Vitamin C, E (chất chống oxy hóa mạnh) giúp tái tạo tế bào da.
• Uống đủ nước: Hãy coi nước là “linh hồn” của làn da. Đặc biệt vào mùa đông, nên uống nước ấm để tránh làm tổn thương tỳ dương.
• Tăng cường lưu thông khí huyết: Chăm tập thể dục nhẹ nhàng giúp “Khí hành thì Huyết hành”. Khi máu huyết lưu thông tốt, sắc diện sẽ hồng hào, da dẻ được nuôi dưỡng tối ưu.
• Kiêng chất kích thích: Rượu, bia, cà phê là những chất gây “nhiệt” và lợi tiểu, làm thiêu đốt tân dịch, khiến tình trạng khô da trở nên trầm trọng hơn.

2. Chăm sóc da từ bên ngoài (Bảo vệ Vệ khí)

Để tăng tính dẻo dai và đàn hồi cho da, chị em cần thiết lập một quy trình bảo vệ lớp màng lipid tự nhiên:

• Làm sạch nhẹ nhàng: Sử dụng sữa rửa mặt có chiết xuất từ thảo dược tự nhiên, độ pH cân bằng (khoảng 5.5). Tránh các sản phẩm chứa sulfate mạnh làm mất lớp dầu tự nhiên.
• Cấp ẩm tức thì bằng xịt khoáng: Đây là cách cung cấp khoáng chất và nước nhanh chóng cho biểu bì, giúp làm dịu da ngay sau khi đi nắng hoặc ngồi máy lạnh lâu.
• Dùng kem dưỡng ẩm chứa chiết xuất tự nhiên: Tìm kiếm các sản phẩm có thành phần thảo mộc như tinh dầu hoa anh thảo, nghệ, hoặc bơ hạt mỡ để tái tạo hàng rào bảo vệ da.

Mặt nạ “tự chế” từ thảo dược giúp phục hồi làn da khô

Các phương pháp dân gian sử dụng nguyên liệu từ “vườn thuốc” gia đình rất an toàn và hiệu quả cho làn da khô:

• Mặt nạ hỗn hợp dưỡng huyết: Sử dụng vài giọt tinh dầu hoa hồng, 1/2 muỗng dầu ô liu (giàu Vitamin E) và 1 muỗng mật ong cùng với 1 lòng đỏ trứng gà. Hỗn hợp này cung cấp chất béo và độ ẩm sâu cho da.
• Mặt nạ dưa leo (Thanh nhiệt – Sinh tân): Cắt lát mỏng đắp lên mặt giúp làm mát da, cung cấp nước tức thì và giảm kích ứng.
• Mặt nạ trái cây giàu dưỡng chất: Xay nhuyễn đu đủ, chuối và bơ. Các enzyme trong trái cây giúp loại bỏ tế bào chết nhẹ nhàng trong khi chất béo từ bơ nuôi dưỡng màng tế bào.
• Mặt nạ nha đam (Lô hội): Nha đam có tính hàn, giúp làm dịu nhiệt độc trên da, bù đắp lượng nước lớn. Tuy nhiên, cần lưu ý làm sạch nhựa để tránh kích ứng với da nhạy cảm.
• Mặt nạ táo và sữa chua: Axit lactic trong sữa chua kết hợp với các hoạt chất chống oxy hóa trong táo giúp da sáng mịn và mướt mát hơn.

Da khô có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Để cải thiện tận gốc làn da thô ráp, sần sùi, bạn nên thăm khám và điều trị theo hướng dẫn của chuyên gia. Sự kết hợp giữa tinh hoa Y học cổ truyền và sự chuẩn xác của Y học hiện đại sẽ giúp bạn lấy lại làn da mịn màng, tràn đầy sức sống.

Có thể bạn quan tâm

• Nhiễm trùng da? Nguyên nhân và cách điều trị
• Da mặt nổi mụn nước nhỏ và cách xử lý tại nhà