Viêm Da Virus: Các Dạng Thường Gặp Và Phương Pháp Điều Trị

Ở những quốc gia nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm như Việt Nam, viêm da là căn bệnh phát triển mạnh, thường gặp và rất khó kiểm soát. Một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng này chính là sự tấn công của siêu vi trùng (virus). Vậy viêm da virus dưới góc nhìn y học cổ truyền và hiện đại thực chất là gì, có những dạng thường gặp nào và phương pháp điều trị ra sao cho hiệu quả?

Viêm da virus là gì?

Dưới góc nhìn y học hiện đại, virus là siêu vi trùng, chỉ có thể nhân lên khi ký sinh trong tế bào vật chủ. Đối với hệ da, các loại virus gây bệnh thường gặp bao gồm HHV, HSV, HPV, virus gây bệnh sởi, tay chân miệng… Khi cơ thể tiếp xúc với các yếu tố thuận lợi như thời tiết nắng nóng, mồ hôi ứ đọng, môi trường ô nhiễm, virus sẽ nhanh chóng tấn công lớp hàng rào bảo vệ da.

Trong Đông y, viêm da virus không chỉ là vấn đề ngoài da mà còn liên quan mật thiết đến trạng thái nội tại của cơ thể. Khi “chính khí” (sức đề kháng) suy yếu, các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài mà y học cổ truyền gọi là “ngoại tà” (như Phong, Nhiệt, Thấp, Độc) sẽ thừa cơ xâm nhập. Sự kết hợp giữa nhiệt độc tích tụ bên trong và phong nhiệt bên ngoài gây nên tình trạng huyết nhiệt, làm xuất hiện các triệu chứng mụn rộp, loét da, ngứa ngáy.

Đa phần, viêm da virus gây ra các tổn thương đặc trưng như mụn nước tập trung thành đám, lở loét, đi kèm cảm giác đau rát. Một số trường hợp nặng có thể xuất hiện tình trạng “nhiệt cực sinh phong” dẫn đến sốt cao, phát ban toàn thân. Nếu không được xử lý đúng cách, bệnh có thể gây biến chứng nhiễm trùng huyết, ảnh hưởng đến tạng phủ như phế (phổi) hoặc tâm (tim).

Các dạng viêm da virus thường gặp và phương pháp điều trị

Tùy theo loại virus và sự tương tác với cơ địa (thể tạng) của mỗi người mà bệnh biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau. Với những người có “vệ khí” kém, bệnh thường kéo dài và dễ biến chứng.

1. Bệnh Herpes (Mụn rộp sinh dục và môi)

Herpes do virus Herpes Simplex (HSV) gây ra. Trong Đông y, đây thường được xem là chứng “Nhiệt sang”. Nguyên nhân do thấp nhiệt tại tỳ vị hoặc can kinh uất nhiệt nội kết, gặp phải phong nhiệt bên ngoài mà phát ra ở niêm mạc môi hoặc bộ phận sinh dục.

Triệu chứng nhận biết:

• Vùng da tổn thương có cảm giác nóng, rát, đỏ, lăn tăn khó chịu (đây là biểu hiện của nhiệt độc đang uất kết).
• Mụn nước li ti mọc thành chùm, dịch trong mụn chứa đầy siêu vi trùng.
• Dễ lây qua tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung vật dụng cá nhân.

Phương pháp điều trị:

• Tây y: Sử dụng thuốc kháng virus như Acyclovir (uống hoặc bôi) để ức chế sự nhân lên của siêu vi.
• Đông y: Tập trung vào phép Thanh nhiệt – Giải độc – Hóa thấp. Sử dụng các thảo dược có tính mát như Kim ngân hoa, Liên kiều để trừ nhiệt độc.

2. Bệnh Thủy đậu (Trái rạ)

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella-Zoster. Theo Đông y, đây là chứng “Thủy hoa” do cảm nhiễm ngoại tà độc thời hành qua đường mũi họng, xâm nhập vào phế và tỳ.

Triệu chứng bệnh:

• Giai đoạn khởi phát: Sốt nhẹ, mệt mỏi, nhức đầu – biểu hiện của phong nhiệt xâm phạm phần vệ.
• Giai đoạn toàn phát: Ban đỏ nhanh chóng biến thành phỏng nước gây ngứa rát toàn thân. Nếu nốt phỏng có mủ đục là hiện tượng “nhiệt độc thịnh”.

Phương pháp điều trị:

• Cần giữ vệ sinh da sạch sẽ bằng nước ấm, tránh gãi làm vỡ mụn nước gây nhiễm trùng.
• Sử dụng các bài thuốc có tác dụng Sơ phong thanh nhiệt ở giai đoạn đầu và Thanh nhiệt giải độc – Lợi thấp khi mụn nước vỡ.
• Bổ sung thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất để nâng cao hệ miễn dịch.

3. Bệnh Zona thần kinh

Bệnh Zona xảy ra khi virus thủy đậu tái hoạt động sau thời gian dài trú ngụ trong dây thần kinh. Đông y gọi đây là chứng “Ch纏 xà sang” (tức là mụn rộp như rắn bò), liên quan trực tiếp đến tình trạng Can đởm thấp nhiệt và huyết ứ.

Triệu chứng bệnh:

• Đau nhức dai dẳng, bỏng rát sâu dưới da dọc theo đường dây thần kinh. Đây là biểu hiện của “khí trệ huyết ứ”.
• Sau vài ngày xuất hiện dải mụn nước đỏ tấy, thường chỉ ở một bên cơ thể.

Phương pháp điều trị:

• Ưu tiên dùng thuốc kháng virus Acyclovir liều cao trong 72 giờ đầu.
• Kết hợp Đông y dùng phép Thanh can hỏa – Giải độc – Chỉ thống (giảm đau). Sau khi khỏi da, nếu vẫn còn đau dây thần kinh (đau hậu zona), cần chú trọng hoạt huyết hóa ứ và bồi bổ can thận.

4. Bệnh Tay chân miệng

Bệnh thường gặp ở trẻ em do nhóm virus đường ruột gây ra. Dưới lăng kính y học cổ truyền, đây là chứng bệnh thuộc phạm vi “Ôn bệnh”, do thấp nhiệt độc xâm nhập vào kinh tỳ, vị.

Triệu chứng bệnh:

• Loét miệng, mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân.
• Trẻ thường quấy khóc, bỏ ăn do đau rát miệng (nhiệt miệng thịnh).

Phương pháp điều trị:

• Chủ yếu điều trị triệu chứng: Hạ sốt, giảm đau và sát khuẩn miệng.
• Sử dụng các dung dịch sát khuẩn ngoài da và súc miệng bằng nước muối sinh lý hoặc các loại trà thảo mộc có tính kháng khuẩn tự nhiên.

5. Bệnh Hạt cơm (Mụn cóc)

Hạt cơm do virus Human Papillomavirus (HPV) gây nên. Bệnh lý này trong Đông y gọi là “Mụn hạt cơm”, hình thành do phong độc xâm nhập vào cơ biểu, làm cho khí huyết ngưng trệ, cơ thịt tăng sinh bất thường.

Phương pháp điều trị:

• Tây y sử dụng liệu pháp áp lạnh, đốt laser hoặc chấm acid.
• Đông y có thể dùng các loại thuốc ngâm trĩ thảo dược hoặc các bài thuốc đắp có tính “nhuyễn kiên tán kết” để làm mềm và rụng hạt cơm một cách tự nhiên.

6. Bệnh Sởi

Sởi là bệnh truyền nhiễm mạnh qua đường hô hấp. Theo y học cổ truyền, sởi do “Ma độc” (độc sởi) gây ra. Bệnh tiến triển theo 3 giai đoạn: lẫm chẫm (ủ bệnh), mọc sởi (phát bệnh) và sởi bay (hồi phục).

Triệu chứng: Sốt cao, viêm long đường hô hấp, mắt đỏ và sau đó phát ban hồng khắp cơ thể.

Điều trị: Cần cách ly tuyệt đối, uống nhiều nước và bổ sung Vitamin A. Đông y chú trọng phép Tuyên độc thấu chẩn (đưa độc ra ngoài qua da) để sởi mọc đều, tránh tình trạng sởi không mọc được làm độc chạy ngược vào trong (hãm tạng).

7. Bệnh Sùi mào gà

Sùi mào gà là bệnh sùi bộ phận sinh dục do virus HPV nhóm Papova gây nên. Đây là chứng bệnh tế nhị, dễ lây qua đường tình dục.

Triệu chứng: Xuất hiện các nốt sùi nhỏ, mềm, màu hồng nhạt tại vùng sinh dục và hậu môn. Nốt sùi phát triển nhanh thành hình mào gà hoặc hoa súp lơ.

Điều trị: Đốt điện, laser kết hợp với thuốc nâng cao miễn dịch hệ thống. Đông y phối hợp các bài thuốc ngâm rửa giúp sát khuẩn, khô nhanh nốt sùi và tiêu viêm tại chỗ.

Lời khuyên tổng quát

Viêm da virus dù biểu hiện ở dạng nào cũng phản ánh một hệ thống miễn dịch đang gặp vấn đề. Để phòng và chữa bệnh hiệu quả, cần kết hợp nhuần nhuyễn giữa sự can thiệp của y học hiện đại và sự bồi dưỡng bền bỉ từ y học cổ truyền.

Nguyên tắc vàng:

• Giữ vệ sinh thân thể và môi trường sống để giảm bớt “ngoại tà”.
• Ăn uống lành mạnh, tránh các thực phẩm gây nhiệt, cay nóng làm tăng “nội hỏa”.
• Tăng cường thể dục, giữ tâm lý thoải mái để nuôi dưỡng “chính khí”.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp quý bạn đọc có cái nhìn đầy đủ và chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe làn da trước sự tấn công của các loại virus thường gặp.

Có thể bạn quan tâm:

• Viêm da thần kinh là gì? Dấu hiệu nhận biết và điều trị
• Viêm da liên cầu là bệnh gì? Cách nhận biết và điều trị