Viêm Da Liên Cầu Là Bệnh Gì? Cách Nhận Biết Và Điều Trị

Viêm da liên cầu hay còn gọi là viêm da liên cầu khuẩn là bệnh thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đôi khi cũng xuất hiện ở người lớn. Trong Đông y, bệnh lý này thuộc phạm vi các chứng “Tín hỏa”, “Sang độc” do nhiệt độc xâm nhập kết hợp với phong tà gây nên. Bệnh chủ yếu do vi khuẩn liên cầu và tụ cầu gây ra với nhiều dạng như chốc lây, chốc loét, chốc mép, hăm kẽ, viêm quầng. Với từng thể bệnh sẽ có các biểu hiện nhận biết và cách điều trị riêng biệt theo cả y học hiện đại và cổ truyền.

Viêm da liên cầu là bệnh gì? Góc nhìn Đông – Tây y kết hợp

Viêm da liên cầu là bệnh lý ngoài da rất phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt là ở những vùng khí hậu nóng ẩm. Dưới lăng kính y học hiện đại, đây là tình trạng nhiễm khuẩn nông ở da do các chủng liên cầu khuẩn (Streptococcus) gây ra. Bệnh thường bùng phát mạnh vào mùa mưa, khi môi trường ẩm ướt tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi.

Thông thường, trên da chúng ta luôn có các vi khuẩn trú ngụ nhưng ở trạng thái cộng sinh hòa bình. Tuy nhiên, tại các vùng da có nhiều mồ hôi, bã nhờn hoặc khi vệ sinh kém, sự cân bằng này bị phá vỡ. Vi khuẩn bắt đầu tấn công bề mặt da, dẫn đến viêm nhiễm. Dù đa phần các trường hợp không quá nguy hiểm, nhưng nếu để “độc tà” lấn sâu vào bên trong, bệnh có thể gây biến chứng nhiễm trùng máu hoặc viêm cầu thận, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe.

Nguyên nhân gây bệnh theo lý luận y học cổ truyền

Nguyên nhân trực tiếp theo Tây y là do vi khuẩn Streptococcus xâm nhập qua các vết trầy xước. Tuy nhiên, để hiểu sâu xa tại sao cùng một môi trường mà có người bị, người không, chúng ta cần xét đến các yếu tố:

• Chính khí hư suy: Hệ miễn dịch yếu, cơ thể suy dinh dưỡng khiến “hàng rào” bảo vệ da lỏng lẻo.
• Thấp nhiệt nội kết: Chế độ ăn uống quá nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ khiến tỳ vị tích nhiệt, phát ra ngoài da.
• Ngoại tà xâm nhập: Da bị trầy xước, môi trường ô nhiễm, nguồn nước bẩn sau lũ lụt là cơ hội để “độc tà” đi thẳng vào bì phu.
• Vệ sinh kém: Da luôn ẩm ướt, mồ hôi không được lau khô sẽ tạo môi trường “thấp” (ẩm) cực kỳ thuận lợi cho bệnh phát triển.

Viêm da liên cầu có lây không?

Câu trả lời chắc chắn là CÓ. Viêm da liên cầu có khả năng lây lan rất nhanh thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch mủ hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân. Trong Đông y, đây được coi là chứng “Dịch độc” nếu bùng phát mạnh trong cộng đồng. Trẻ nhỏ là đối tượng dễ mắc nhất do ý thức vệ sinh chưa cao và làn da mỏng manh, dễ bị tổn thương.

Các thể bệnh thường gặp và dấu hiệu nhận biết

Tùy theo vị trí và độc lực của vi khuẩn mà bệnh biểu hiện thành các thể khác nhau:

1. Viêm da liên cầu dạng chốc lây (Tín hỏa)

Thường gặp ở trẻ em vùng đầu, mặt, cổ. Đông y gọi là Tín hỏa do hỏa độc bốc lên trên. Đặc trưng bởi các bọng nước, sau đó nhanh chóng hóa mủ và vỡ ra, đóng vảy tiết màu vàng chanh như mật ong. Dịch mủ này cực kỳ “độc”, rơi đến đâu là gây chốc đến đó.

2. Viêm da liên cầu dạng hăm kẽ (Thấp chẩn)

Thường xảy ra ở những vùng có nếp gấp như cổ, bẹn, kẽ mông, nhất là ở trẻ béo phì. Do mồ hôi ứ đọng tạo thành tình trạng “Thấp nhiệt”, khiến da bị đỏ, trợt, chảy dịch, gây đau rát cho bé.

3. Viêm da liên cầu dạng chốc mép

Biểu hiện là hai bên khóe miệng bị nứt, trợt, đóng vảy. Điều này khiến bệnh nhân đau đớn khi ăn uống, nói chuyện, thường kèm theo nổi hạch dưới hàm do nhiệt độc tích tụ.

4. Viêm da dạng chốc loét

Đây là thể bệnh nặng khi tổn thương ăn sâu xuống lớp trung bì. Thường gặp ở người già hoặc trẻ suy dinh dưỡng nặng (chính khí quá kém). Vết loét có màu tím tái, khó lành và chắc chắn để lại sẹo.

5. Viêm da liên cầu dạng viêm quầng (Đan độc)

Đây là thể nguy hiểm nhất, Đông y gọi là Đan độc. Bệnh gây sốt cao, rét run, vùng da bị bệnh đỏ rực như bị bỏng, phù nề và có ranh giới rõ ràng với vùng da lành. Nếu không điều trị kịp thời bằng kháng sinh liều cao kết hợp thảo dược thanh nhiệt giải độc mạnh, người bệnh có nguy cơ tử vong do nhiễm trùng sâu.

Phương pháp điều trị viêm da liên cầu hiệu quả

Nguyên tắc điều trị là kết hợp “Trong đánh ra, ngoài bôi vào”. Tây y tập trung tiêu diệt vi khuẩn bằng kháng sinh, còn Đông y tập trung vào việc thanh nhiệt, giải độc và nâng cao sức đề kháng để ngăn bệnh tái phát.

Các hướng điều trị cụ thể:

• Với chốc lây: Sát khuẩn bằng dung dịch màu (Eosin, Methylen). Nếu có mủ, cần chọc tháo dịch cẩn thận bằng bông gạc vô khuẩn.
• Với hăm kẽ: Tuyệt đối không bôi thuốc mỡ gây bết dính. Nên dùng các loại hồ nước hoặc nước sắc kinh giới, mướp đắng để rửa sạch, thấm khô và rắc phấn rôm để giữ vùng da luôn thoáng.
• Với chốc loét: Cần kết hợp kháng sinh uống và bôi, đồng thời bổ sung dinh dưỡng, Vitamin A, C để hỗ trợ tái tạo da.
• Với viêm quầng: Đây là trường hợp cấp cứu, cần dùng kháng sinh mạnh đường tiêm theo chỉ định của bác sĩ tại bệnh viện.

Phòng ngừa viêm da do liên cầu khuẩn

Để ngăn chặn sự tấn công của liên cầu khuẩn, bà con cần chú ý các biện pháp “phòng bệnh hơn chữa bệnh” sau:

• Vệ sinh thân thể: Tắm rửa sạch sẽ hàng ngày, đặc biệt là sau khi tiếp xúc với nước mưa hoặc bụi bẩn. Giữ cho da luôn khô thoáng, nhất là các vùng nếp gấp.
• Chế độ ăn uống: Tăng cường các loại rau củ quả có tính mát như rau má, đỗ đen, cam, bưởi… để thanh nhiệt cơ thể. Hạn chế đồ ăn cay nóng, quá ngọt dễ gây tích nhiệt sinh mụn nhọt.
• Bảo vệ da: Tránh gãi, cào xước da. Cắt ngắn móng tay cho trẻ nhỏ để giảm thiểu tổn thương da khi bé ngứa.
• Môi trường sống: Thường xuyên giặt giũ chăn màn, gối đệm. Lau chùi nhà cửa khô ráo để triệt tiêu nơi trú ngụ của vi khuẩn.
• Hạn chế tiếp xúc: Không dùng chung khăn mặt, quần áo với người đang có biểu hiện bệnh.

Tóm lại, viêm da liên cầu tuy là bệnh ngoài da thường gặp nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được xử lý đúng cách theo hướng y học cổ truyền kết hợp hiện đại. Ngay khi có dấu hiệu bất thường, bà con nên tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh để lại những vết sẹo không đáng có trên làn da.

có thể bạn quan tâm

• viêm da ở trẻ sơ sinh và bí quyết điều trị hiệu quả từ thảo dược lành tính
• viêm da tiết bã ở trẻ sơ sinh: dấu hiệu và cách chữa hiệu quả