Rôm Sảy Là Gì? Nguyên Nhân, Biểu Hiện Và Cách Điều Trị Nhanh Nhất

Rôm sảy là một loại bệnh lý về da liễu có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi. Bệnh phát triển khi các tuyến mồ hôi bị gặp trục trặc, mồ hôi không thể thoát ra ngoài, ứ đọng dưới da gây nên tình trạng viêm và nổi mẩn. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh rôm sảy dưới góc nhìn kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền để có cách điều trị bệnh hiệu quả, nhanh chóng.

Rôm sảy là gì?

Theo y học hiện đại, rôm sảy (miliaria) là tình trạng phát ban nhiệt trên cơ thể. Mồ hôi và vi khuẩn khiến cho các tế bào trên da bị tổn thương, gây bít tắc các ống dẫn mồ hôi. Khi mồ hôi không thoát được ra ngoài sẽ thẩm thấu vào lớp biểu bì hoặc hạ bì, gây ra phản ứng viêm, hình thành nên các nốt đỏ có cảm giác gai ngứa.

Dưới góc nhìn của Đông y, rôm sảy được gọi là “Hãn chẩn”. Nguyên nhân chủ yếu là do thời tiết nắng nóng (thử nhiệt) kết hợp với độ ẩm cao (thấp nhiệt) xâm nhập vào cơ thể. Khi cơ thể không kịp giải tỏa nhiệt lượng, nhiệt độc tích tụ dưới da gây nên các nốt mẩn đỏ, ngứa ngáy.

Bệnh rôm sảy có thể xảy ra ở nhiều đối tượng, bất cứ ai cũng có thể bị mắc bệnh. Tuy nhiên, một số đối tượng dưới đây sẽ có nguy cơ mắc bệnh nhiều hơn:

• Trẻ nhỏ: Trẻ có làn da mỏng manh, hệ thống tuyến mồ hôi chưa hoàn thiện, nhiệt độ cơ thể thường cao hơn người lớn nên rất dễ bị kích ứng.
• Bà bầu: Quá trình mang thai làm thay đổi nội tiết tố, thân nhiệt tăng cao khiến da luôn trong tình trạng ẩm ướt.
• Mẹ sau sinh: Do quan niệm kiêng khem quá mức, mặc ấm, ít tắm rửa làm mồ hôi ứ đọng.
• Người cao tuổi, người liệt giường: Việc nằm lâu một chỗ làm giảm khả năng thông thoáng khí cho da, gây bít tắc lỗ chân lông lâu ngày.

Nguyên nhân gây ra bệnh rôm sảy

Tình trạng rôm sảy xuất hiện khi cơ chế bài tiết mồ hôi gặp vấn đề. Dưới đây là các yếu tố tác động chính:

• Khí hậu nhiệt đới: Độ ẩm và nhiệt độ cao là “kẻ thù” số một của làn da, khiến tuyến mồ hôi phải hoạt động quá công suất.
• Vận động quá sức: Người lao động nặng hoặc vận động viên có lượng mồ hôi tiết ra rất lớn, nếu không vệ sinh kịp thời sẽ gây tắc nghẽn.
• Ống dẫn mồ hôi chưa trưởng thành: Đây là lý do chính khiến trẻ sơ sinh thường bị rôm sảy ngay trong tuần đầu tiên.
• Quá nóng: Mặc quần áo quá dày hoặc sử dụng chăn đệm không thấm hút mồ hôi.
• Nhiễm khuẩn: Một số loại vi khuẩn thường trú trên da (như Staphylococcus epidermidis) có thể tiết ra chất nhờn làm bít tắc ống dẫn mồ hôi.

Các triệu chứng của bệnh rôm sảy

Rôm sảy thường gây ra các mụn nhỏ ngứa ngáy ở vùng đầu, cổ, vai. Tùy theo mức độ tổn thương và vị trí tắc nghẽn ống dẫn mồ hôi mà y học chia thành 4 cấp độ chính:

1. Rôm sảy kết tinh (Miliaria crystallina)

Đây là tình trạng nhẹ nhất, tổn thương nằm ở lớp nông nhất của biểu bì. Triệu chứng là những mụn nước nhỏ liti, trong suốt, trông như những hạt sương đọng trên da. Loại này không gây ngứa, không đau và thường tự vỡ sau vài ngày.

2. Rôm sảy đỏ – Rôm sảy gai (Miliaria rubra)

Xảy ra sâu hơn trong lớp biểu bì. Vùng da bị ảnh hưởng xuất hiện những nốt mẩn đỏ rực, kèm theo cảm giác châm chích, ngứa ngáy như bị kiến cắn. Điều này khiến người bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ, thường xuyên quấy khóc, mất ngủ và gãi trầy xước da.

3. Rôm sảy mủ (Miliaria pustulosa)

Đây là biến chứng của rôm sảy đỏ khi bị nhiễm khuẩn. Các nốt rôm có mủ trắng ở đỉnh, gây đau nhức và có thể dẫn đến viêm nang lông nếu không được xử lý đúng cách.

4. Rôm sảy sâu (Miliaria profunda)

Loại nặng nhất, xảy ra ở lớp hạ bì. Thay vì mụn nước, da xuất hiện các sẩn cứng màu da, trông giống như “da gà”. Rôm sảy sâu tuy ít ngứa hơn nhưng lại rất nguy hiểm vì nó làm tắc hoàn toàn khả năng thoát nhiệt của da, dễ dẫn đến kiệt sức vì nóng.

Cách điều trị rôm sảy hiệu quả

Nguyên tắc cốt lõi trong điều trị rôm sảy là làm mát da và thông thoáng lỗ chân lông.

Điều trị theo Tây y

Thông thường, các bác sĩ sẽ chỉ định dùng các loại kem bôi ngoài da để làm dịu kích ứng:

• Kem Calamine: Giúp làm dịu da và giảm ngứa nhanh chóng.
• Anhydrous lanolin: Ngăn chặn tình trạng bít tắc ống dẫn mồ hôi.
• Steroid nhẹ (Hydrocortisone): Chỉ dùng trong các trường hợp viêm nặng theo chỉ dẫn của bác sĩ.
• Kháng sinh: Được kê đơn nếu có dấu hiệu nhiễm trùng mủ.

Điều trị bằng phương pháp Đông y và dân gian

Đông y ưu tiên sử dụng các loại thảo dược có tính mát, giúp thanh nhiệt, sát trùng tự nhiên. Đây là phương pháp an toàn, lành tính, đặc biệt phù hợp với trẻ nhỏ.

1. Mướp đắng (Khổ qua)

Mướp đắng có vị đắng, tính hàn, tác dụng thanh thử, giải độc. Y học hiện đại cũng chứng minh trong mướp đắng chứa nhiều Vitamin C và các hoạt chất kháng khuẩn mạnh.

• Cách dùng: Xay nhuyễn 2 quả mướp đắng sạch, lọc lấy nước cốt pha vào nước tắm hoặc đun sôi nhẹ rồi tắm hàng ngày.

2. Lá Trà xanh

Lá trà xanh chứa hàm lượng EGCG và Tanin cao, có tác dụng sát khuẩn, tiêu viêm cực tốt cho làn da đang bị rôm sảy.

• Cách dùng: Rửa sạch lá trà, vò nát cùng vài hạt muối, đun sôi lấy nước tắm. Lưu ý nên bỏ nước đầu để loại bỏ bụi bẩn.

3. Bột sắn dây và Rau má

Đây là bài thuốc “trong uống ngoài bôi” kinh điển của Đông y. Bột sắn dây và rau má giúp thanh nhiệt từ bên trong tạng phủ, bài trừ nhiệt độc ra ngoài.

• Cách dùng: Ép nước rau má tươi, hòa cùng bột sắn dây để uống hàng ngày. Bài thuốc này giúp làm mát cơ thể, hỗ trợ rôm sảy lặn nhanh từ gốc.

Các biện pháp phòng tránh rôm sảy theo lời khuyên chuyên gia

Để ngăn ngừa rôm sảy tái phát, đặc biệt trong những ngày hè oi ả, cần thực hiện tốt các biện pháp sau:

• Giữ môi trường thông thoáng: Sử dụng quạt, điều hòa để điều chỉnh nhiệt độ phòng ở mức mát mẻ (khoảng 25-27 độ C).
• Lựa chọn trang phục: Ưu tiên quần áo bằng chất liệu cotton, lụa, lanh có khả năng thấm hút mồ hôi tốt. Tránh mặc đồ quá chật hoặc vải sợi tổng hợp gây bí bách.
• Chế độ dinh dưỡng “mát”: Tăng cường các loại thực phẩm có tính thanh nhiệt như rau xanh, trái cây giàu vitamin C, uống đủ nước mỗi ngày. Hạn chế đồ ăn cay nóng, nhiều đường, dầu mỡ.
• Vệ sinh cá nhân: Tắm rửa sạch sẽ ngay sau khi đổ nhiều mồ hôi. Lưu ý không dùng các loại xà phòng có chất tẩy rửa quá mạnh làm mất lớp màng bảo vệ tự nhiên của da.

Rôm sảy tuy không phải là bệnh lý quá nguy hiểm nhưng lại gây nhiều phiền toái và có thể dẫn đến biến chứng nếu xử lý sai cách. Hy vọng với những chia sẻ trên, bạn đã có cái nhìn tổng quan và biết cách bảo vệ làn da cho bản thân và gia đình.

Tìm hiểu thêm: Trẻ sơ sinh bị rôm sảy – Bệnh lý thường gặp, dễ điều trị