Kinh nguyệt không đều là gì, phải làm sao, uống thuốc gì?

Kinh nguyệt vốn được coi là “thước đo” sức khỏe của phái nữ. Một chu kỳ ổn định không chỉ phản ánh khả năng sinh sản mà còn cho thấy sự cân bằng âm dương, khí huyết bên trong cơ thể. Tuy nhiên, tình trạng kinh nguyệt không đều hiện nay đang khiến không ít chị em lo lắng, ảnh hưởng trực tiếp đến tâm sinh lý và thiên chức làm mẹ sau này.

Kinh nguyệt không đều dưới góc nhìn của Y học cổ truyền

Trong Đông y, kinh nguyệt không đều được gọi chung là “Nguyệt kinh khiên kỳ” (kinh nguyệt sai kỳ). Tình trạng này bao gồm kinh nguyệt đến sớm (kinh sớm), kinh nguyệt đến muộn (kinh muộn) hoặc lúc sớm lúc muộn không định kỳ.

Khác với cái nhìn của y học hiện đại tập trung vào nội tiết tố, Đông y quan niệm kinh nguyệt do huyết hóa ra, được điều khiển bởi tạng phủ (đặc biệt là Can, Tỳ, Thận) và hai mạch Nhâm – Xung. Khi các tạng phủ này suy yếu hoặc bị ngoại tà xâm nhập, khí huyết sẽ bị rối loạn, dẫn đến việc kinh nguyệt không thể vận hành theo đúng chu kỳ tự nhiên.

Kinh nguyệt không đều phản ánh sự mất cân bằng khí huyết bên trong

Tham khảo thêm: Thông tin cần biết về rối loạn kinh nguyệt tiền mãn kinh

Căn nguyên gây rối loạn kinh nguyệt theo lý luận Đông y

Chị em cần hiểu rằng, máu kinh không chỉ đơn thuần là huyết, mà là sự phối hợp nhịp nhàng giữa “Khí” và “Huyết”. Khi một trong hai hoặc cả hai gặp vấn đề, chu kỳ sẽ bị xáo trộn bởi các nguyên nhân sau:

• Huyết nhiệt: Do nhiệt tà xâm nhập hoặc do ăn uống quá nhiều đồ cay nóng, tâm trạng hay uất ức hóa hỏa khiến huyết đi sai đường, đẩy kinh nguyệt đến sớm hơn bình thường.
• Huyết hàn: Do cơ thể nhiễm lạnh, đặc biệt là trong những ngày hành kinh, khiến huyết bị ngưng trệ, không lưu thông được dẫn đến kinh muộn, đau bụng kinh dữ dội, máu kinh tím đen có cục.
• Can uất khí trệ: Áp lực cuộc sống, tinh thần căng thẳng khiến can khí không sơ thông, kéo theo huyết dịch bị tắc nghẽn, làm cho chu kỳ lúc sớm lúc muộn.
• Tỳ Thận hư tổn: Tỳ là nguồn sinh ra huyết, Thận là gốc của thiên quý. Khi hai tạng này suy yếu, nguồn huyết không đủ cung cấp cho mạch Xung, Nhâm, khiến kinh nguyệt thưa dần hoặc mất kinh.

Các vấn đề tạng phủ là gốc rễ của tình trạng kinh nguyệt không đều

Bạn nên biết: Kinh nguyệt không đều ở tuổi 20 có sao không? Cách khắc phục

Những dấu hiệu điển hình chị em cần lưu tâm

Bên cạnh sự thay đổi về số ngày của chu kỳ, Đông y còn chú trọng quan sát “Sắc” và “Chất” của máu kinh để chẩn đoán bệnh:

• Sắc huyết: Đỏ tươi (nhiệt), nhạt màu (hư), tím tối hoặc đen (ứ).
• Chất huyết: Đặc dính hoặc có cục (ứ trệ), loãng (hư).
• Triệu chứng đi kèm: Khí hư bất thường, sắc mặt kém tươi, hay chóng mặt, hoa mắt, rối loạn giấc ngủ, tinh thần mệt mỏi.

Đọc thêm: Đau bụng kinh nên ăn gì để giảm đau nhanh chóng?

Hệ lụy khi khí huyết không thông suốt

Khi chu kỳ không đều kéo dài, cơ thể chị em dễ rơi vào trạng thái suy nhược. Về mặt thẩm mỹ, huyết hư làm da dẻ sạm nám, nổi mụn trứng cá, mụn nhọt ở lưng và ngực. Về sức khỏe sinh sản, sự rối loạn này trực tiếp gây khó khăn cho việc thụ thai, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý như buồng trứng đa nang hay u xơ tử cung.

Huyết ứ trệ lâu ngày ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhan sắc và sức khỏe

Gợi ý: Khí hư màu nâu sau kỳ kinh nguyệt 1 tuần có nguy hiểm không?

Giải pháp điều hòa kinh nguyệt theo tinh hoa Y học cổ truyền

Để điều trị dứt điểm, Đông y không chỉ giải quyết phần ngọn là điều chỉnh ngày kinh mà phải đi sâu vào bồi bổ tạng phủ, lưu thông khí huyết.

Liệu pháp từ thảo dược tự nhiên

Chị em có thể tận dụng các vị thuốc nam gần gũi nhưng có công năng điều kinh rất tốt:

• Gừng tươi: Có tác dụng ôn kinh, tán hàn, rất tốt cho chị em bị kinh muộn do nhiễm lạnh.
• Ích mẫu, Hương phụ: Đây là những vị thuốc “đầu bảng” trong sản phụ khoa Đông y, giúp hành khí, hoạt huyết, giảm đau bụng kinh và điều chỉnh chu kỳ cực kỳ hiệu quả.
• Ngải cứu: Giúp làm ấm tử cung, thông kinh mạch.

Dưỡng sinh và điều chỉnh lối sống

• Luyện tập Yoga và khí công: Giúp khai thông các mạch máu bị tắc nghẽn, điều hòa tâm trạng.
• Chế độ ăn “ôn bổ”: Ưu tiên các thực phẩm ấm, bổ huyết như táo đỏ, kỷ tử, long nhãn; hạn chế đồ ăn sống lạnh trong những ngày đèn đỏ.
• Giữ tinh thần thư thái: “Nội thương thất tình” là nguyên nhân lớn gây bệnh, chị em cần tránh giận dữ, lo âu để can khí được sơ tiết.

Việc kết hợp thảo dược và lối sống giúp hồi phục mạch Nhâm – Xung

Kinh nguyệt không đều là lời cầu cứu của cơ thể. Thay vì lo lắng, chị em hãy lắng nghe và chăm sóc bản thân đúng cách từ gốc rễ. Việc kiên trì áp dụng các phương pháp Đông y không chỉ giúp chu kỳ đều đặn trở lại mà còn bồi bổ sức khỏe tổng thể, giúp chị em luôn rạng rỡ và tự tin.

Có thể bạn quan tâm:

• Nguyên nhân gây mất kinh nguyệt và cách khắc phục
• Sau sinh kinh nguyệt không đều và cách điều trị hiệu quả