Hội chứng tiền kinh nguyệt là gì, kéo dài bao lâu?

Hội chứng tiền kinh nguyệt thường khởi phát trước khi kỳ kinh bắt đầu từ 1 – 2 tuần. Những xáo trộn về cả thể chất lẫn tâm trí trong giai đoạn này không chỉ đơn thuần là sự khó chịu nhất thời mà còn là tấm gương phản chiếu tình trạng khí huyết và tạng phủ bên trong của chị em.

Hội chứng tiền kinh nguyệt là gì theo quan niệm y học cổ truyền?

Trong Đông y, hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS) được gọi là các chứng “Kinh tiền chấp chứng”. Y học cổ truyền cho rằng, cơ thể phụ nữ lấy Huyết làm gốc, lấy Can làm chủ. Trước kỳ kinh, huyết dồn về mạch Nhâm và mạch Xung để chuẩn bị cho việc hành kinh, khiến phần huyết trong cơ thể tạm thời hư hao, khí lại thừa ra. Nếu tạng phủ suy yếu hoặc khí huyết không lưu thông, chị em sẽ gặp phải hàng loạt các triệu chứng bất ổn.

Các triệu chứng điển hình qua lăng kính tạng phủ

Đông y phân tích các biểu hiện của hội chứng tiền kinh nguyệt thông qua sự rối loạn của các tạng Can, Tỳ, Thận:

• Can khí uất kết: Chị em thường thấy ngực căng tức, bụng dưới chướng đau, tính tình thay đổi, dễ cáu gắt, hay thở dài.
• Tỳ hư đàm thấp: Gây ra tình trạng mệt mỏi, chân tay nặng nề, phù nề nhẹ, rối loạn tiêu hóa (đầy bụng, đi ngoài phân lỏng) và thèm ăn ngọt.
• Thận âm hư: Thường dẫn đến mất ngủ, đau lưng mỏi gối, chóng mặt, lòng bàn tay bàn chân nóng, cảm giác bồn chồn lo lắng.
• Huyết hư: Da dẻ sạm, khô, sắc mặt kém tươi nhuận và xuất hiện các vấn đề về da ngay trước kỳ kinh.

Đọc thêm: kinh nguyệt đến sớm bất thường là bị gì, có nguy hiểm không?

Nguyên nhân gây hội chứng tiền kinh nguyệt theo Đông y

Thay vì chỉ tập trung vào nội tiết tố, Đông y đi sâu vào các căn nguyên gốc rễ khiến dòng chảy khí huyết bị tắc nghẽn:

• Tình chí nội thương: Sự căng thẳng, áp lực (stress) kéo dài khiến Can khí bị uất lại, không sơ tiết được, làm huyết hải bị xáo trộn.
• Chế độ ăn uống thất điều: Ăn quá nhiều đồ cay nóng, đồ lạnh hoặc thực phẩm béo ngọt làm tổn thương Tỳ vị, sinh ra đàm thấp, cản trở lưu thông khí huyết.
• Lao lực quá độ: Làm việc quá sức hoặc thức khuya thường xuyên làm hao tổn tinh huyết của Thận và Can, khiến cơ thể không đủ sức điều tiết khi kỳ kinh đến.
• Huyết ứ: Do cơ thể nhiễm hàn (lạnh) hoặc do sang chấn tinh thần khiến huyết không lưu thông, gây đau đớn và khó chịu.

Thời gian diễn tiến của các triệu chứng

Thông thường, các triệu chứng này bắt đầu xuất hiện khi khí huyết dồn về mạch Xung, Nhâm (khoảng 7 – 14 ngày trước kinh). Khi máu kinh bắt đầu thoát ra ngoài, áp lực lên khí huyết được giải tỏa, các triệu chứng sẽ tự động thuyên giảm và biến mất. Tuy nhiên, nếu tình trạng tạng phủ suy nhược nặng, sự khó chịu có thể kéo dài dai dẳng ngay cả trong và sau kỳ kinh.

Tham khảo thêm: cường kinh là gì? nguyên nhân và cách điều trị bệnh

Pháp pháp điều trị và điều dưỡng theo y học cổ truyền

Nguyên tắc cốt lõi của Đông y trong xử lý hội chứng tiền kinh nguyệt là “Sơ Can, kiện Tỳ, bổ Thận và điều hòa khí huyết”.

Liệu pháp điều dưỡng và lối sống

Để cải thiện tình trạng này, chị em cần chú trọng vào việc giữ gìn “nội hòa”:

• Thực dưỡng: Ưu tiên các loại thực phẩm có tính bình, ấm như gừng, ngải cứu, táo đỏ, long nhãn để dưỡng huyết. Hạn chế đồ sống lạnh (hàn lương) dễ gây co thắt và ứ trệ.
• Vận động nhẹ nhàng: Các bài tập như Yoga, đi bộ giúp khí huyết lưu thông, tránh tình trạng “khí trệ” gây đau nhức và cáu gắt.
• Ổn định tâm lý: Giữ tâm thế bình thản, tránh tức giận vì “nộ thương Can” (giận dữ làm hại gan), khiến các triệu chứng PMS trở nên trầm trọng hơn.

Sử dụng các thảo dược Đông y

Việc sử dụng thuốc Đông y cần dựa trên sự chẩn đoán cụ thể từng thể bệnh:

• Thể Can uất: Thường dùng các vị như Hương phụ, Sài hồ, Đương quy để sơ can, lý khí, giải uất.
• Thể Tỳ hư: Sử dụng Bạch truật, Phục linh, Đảng sâm để kiện tỳ, trừ thấp, giảm phù nề và mệt mỏi.
• Thể Thận hư: Bổ sung Thục địa, Kỷ tử, Hoài sơn để dưỡng âm, bổ thận, giúp an thần, ngủ ngon.

Hội chứng tiền kinh nguyệt dù không gây nguy hiểm tức thời nhưng là dấu hiệu cho thấy cơ thể chị em đang cần được chăm sóc và thấu hiểu hơn. Việc điều chỉnh từ lối sống kết hợp với các bài thuốc Đông y gia truyền không chỉ giúp xóa bỏ những phiền toái hàng tháng mà còn giúp bồi bổ thể trạng, duy trì nét thanh xuân và sức khỏe bền lâu cho phái đẹp.

Gợi ý: cách điều hòa kinh nguyệt ngay tại nhà an toàn cho chị em

Tham khảo thêm:

• kinh nguyệt ra nhiều bất thường – cách điều trị hiệu quả
• mất kinh nguyệt – nguyên nhân và khắc phục như thế nào?