Thống kinh là gì và cách điều trị thống kinh hiệu quả

Thống kinh, hay còn gọi là đau bụng kinh, là nỗi ám ảnh tiềm ẩn của không ít chị em phụ nữ mỗi khi chu kỳ ghé thăm. Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, những cơn đau này không chỉ đơn thuần là sự co bóp của tử cung mà còn là tấm gương phản chiếu tình trạng khí huyết và sự cân bằng âm dương trong cơ thể người phụ nữ.

Thấu hiểu về chứng thống kinh dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Trong Đông y, thống kinh được mô tả qua hai nguyên lý cơ bản: “Bất thông tắc thống” (khí huyết không lưu thông gây đau) và “Bất vinh tắc thống” (khí huyết hư nhược, không nuôi dưỡng được bào cung gây đau). Tình trạng này xảy ra khi các mạch Nhâm, Xung bị rối loạn, khiến máu kinh khó thoát ra ngoài, gây nên những cơn co thắt dữ dội vùng bụng dưới.

Khác với quan niệm Tây y tập trung vào nồng độ prostaglandin, Đông y đi sâu vào việc tìm kiếm sự tắc nghẽn hoặc thiếu hụt năng lượng tại tạng phủ, đặc biệt là tạng Can (chủ về tàng huyết), tạng Tỳ (chủ về nhiếp huyết) và tạng Thận (gốc của kinh nguyệt). Khi các tạng này suy yếu hoặc bị ngoại tà (hàn, thấp) xâm nhập, chị em sẽ phải đối mặt với những cơn đau âm ỉ hoặc dữ dội tùy theo thể bệnh.

xem thêm: kinh nguyệt ra từng mảng có bất thường không?

Phân loại các thể bệnh thống kinh thường gặp

Y học cổ truyền phân chia thống kinh dựa trên căn nguyên và triệu chứng lâm sàng để có phương pháp “biện chứng luận trị” chính xác cho từng chị em.

Thống kinh do khí trệ huyết ứ

Đây là thể bệnh phổ biến nhất, thường gặp ở những chị em hay bị căng thẳng, áp lực. Trước hoặc trong khi hành kinh, bụng dưới đau trướng, đau lan sang hai bên hông và vú căng trướng. Máu kinh thường có màu đỏ sẫm, kèm theo cục máu đông; sau khi ra được huyết khối thì cơn đau giảm dần.

Thống kinh do hàn thấp ngưng trệ

Chị em ở thể này thường sợ lạnh, chân tay lạnh. Cơn đau bụng kinh thường mang cảm giác đau lạnh, thích chườm nóng (nhiệt tắc thông). Máu kinh màu tối nhạt, lượng ít. Nguyên nhân thường do thói quen ăn đồ lạnh hoặc để vùng bụng nhiễm lạnh trong những ngày đèn đỏ.

Thống kinh do khí huyết hư nhược

Cơn đau thường xuất hiện sau khi kinh đã ra hoặc cuối chu kỳ. Đau âm ỉ, liên miên, thích được xoa bóp vùng bụng (hư tắc hỉ án). Chị em thường có biểu hiện sắc mặt nhợt nhạt, người mệt mỏi, hụt hơi, chóng mặt.

gợi ý: rối loạn kinh nguyệt tiền mãn kinh và thông tin cần lưu ý

Giải pháp điều lý thống kinh từ các bài thuốc cổ phương

Thay vì chỉ ức chế cơn đau tức thời, Đông y hướng tới việc lập lại cân bằng âm dương, bồi bổ tạng phủ để kinh nguyệt tự điều hòa.

• Thể Hàn thấp: Sử dụng các vị thuốc có tính ấm như Ngô thù du (6g), Quế chi (8g) kết hợp Sài hồ và Uất kim để tán hàn, làm ấm tử cung, giúp máu kinh lưu thông thuận lợi.
• Thể Huyết nhiệt (kinh đến sớm, máu đỏ tươi): Ưu tiên dùng Đan sâm (12g), Trạch lan (12g) giúp thanh nhiệt lương huyết, điều hòa vận hành của huyết dịch.
• Thể Khí trệ (đau tức vú và mạn sườn): Sử dụng bài thuốc gồm Đảng sâm (15g), Bạch thược (15g), Đương quy (12g) kết hợp Hương phụ và Huyền hồ (vị thuốc đầu bảng về giảm đau trong Đông y) để hành khí hoạt huyết.
• Trường hợp máu kinh đen, có cục: Cần bồi bổ can thận và hoạt huyết mạnh với Ba kích (30g), Hương phụ, Mộc hương và Ô dược.

Dưỡng sinh và phòng ngừa thống kinh theo nhịp sinh học phụ nữ

Bên cạnh việc dùng thuốc, Đông y rất coi trọng việc tự chăm sóc (dưỡng sinh) để bảo vệ “cung điện” của người phụ nữ:

• Giữ ấm vùng hạ tiêu: Chị em nên tắm nước ấm, chườm ấm vùng bụng dưới bằng túi thảo dược hoặc gừng tươi sao nóng trong kỳ kinh để tán hàn, thông mạch.
• Chế độ ăn uống: Tuyệt đối tránh đồ ăn sống lạnh (kem, nước đá), các thực phẩm có tính hàn cao trong những ngày này. Nên bổ sung các thực phẩm có tính ôn như gừng, quế, ngải cứu.
• Liệu pháp tinh thần: Giữ tâm thế bình hòa, tránh giận dữ vì “nộ thương Can”. Can khí không uất kết thì huyết dịch mới lưu thông thuận lợi.
• Bấm huyệt hỗ trợ: Chị em có thể tự day ấn huyệt Tam âm giao (cách đỉnh mắt cá chân trong 3 thốn) để điều hòa 3 kinh mạch túc thái âm tỳ, túc thiếu âm thận và túc quyết âm can, giúp giảm đau bụng kinh hiệu quả.

Thống kinh dù là nguyên phát hay thứ phát đều cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc. Việc hiểu rõ thể trạng của bản thân theo Y học cổ truyền sẽ giúp chị em có hướng điều trị bền vững, không chỉ thoát khỏi cơn đau mà còn cải thiện sức khỏe sinh sản về lâu dài.

tham khảo thêm: cách điều hòa kinh nguyệt ngay tại nhà an toàn cho chị em

có thể bạn quan tâm

• bế kinh: nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị
• cường kinh: nguyên nhân và cách điều trị bệnh