Đau bụng kinh buồn nôn làm sao khắc phục?

Đối với phụ nữ, chu kỳ kinh nguyệt là tấm gương phản chiếu sức khỏe sinh sản. Tuy nhiên, tình trạng đau bụng kinh buồn nôn lại trở thành nỗi ám ảnh của không ít chị em mỗi khi đến tháng. Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền (YHCT), đây không đơn thuần là sự co bóp của tử cung mà là biểu hiện của sự mất cân bằng khí huyết và tạng phủ bên trong cơ thể.

Căn nguyên gây đau bụng kinh và buồn nôn theo Đông y

Trong Đông y, đau bụng kinh được gọi là “Thống kinh”. Nguyên nhân cốt lõi thường nằm ở hai trạng thái: “Bất thông tắc thống” (khí huyết lưu thông kém gây đau) và “Bất vinh tắc thống” (khí huyết hư nhược không nuôi dưỡng được bào cung gây đau). Tình trạng buồn nôn đi kèm thường do can khí phạm vị hoặc tỳ vị hư hàn, khiến khí cơ nghịch lên trên.

• Khí trệ huyết ứ: Do tình chí thất thường, căng thẳng (stress) kéo dài khiến can khí uất kết, huyết dịch không lưu thông thuận lợi tại bào cung, gây đau quặn và cục máu đông.
• Hàn thấp ngưng trệ: Chị em thói quen ăn đồ lạnh, tắm nước lạnh hoặc nhiễm phong hàn trong kỳ kinh làm huyết gặp lạnh thì ngưng, gây đau lạnh bụng dưới và buồn nôn.
• Khí huyết hư nhược: Thể trạng yếu, làm việc quá sức khiến nguồn nuôi dưỡng bào cung bị thiếu hụt, gây đau âm ỉ, sắc mặt nhợt nhạt, mệt mỏi.
• Bệnh lý phụ khoa (Trưng hà): Các chứng như lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung được Đông y xếp vào nhóm huyết ứ lâu ngày kết thành khối, cản trở kinh mạch.
• Vị khí nghịch: Sự biến đổi nội tiết làm ảnh hưởng đến tỳ vị, khiến vị khí không giáng xuống mà nghịch lên, dẫn đến cảm giác buồn nôn, nôn mửa.

Tham khảo thêm: Bế kinh: Thông tin cần biết về tình trạng bế kinh

Đối tượng dễ gặp tình trạng Thống kinh

Theo quan điểm Y học cổ truyền, những người có cơ địa và lối sống sau đây thường dễ bị tà khí xâm nhập hoặc khí huyết hư tổn:

• Người có thể chất thiên hàn hoặc thường xuyên sinh sống trong môi trường ẩm lạnh.
• Nữ giới trẻ tuổi (thận khí chưa đầy đủ hoặc xung nhâm chưa ổn định).
• Người có tâm lý nhạy cảm, dễ uất ức, cáu gắt làm can khí không thông.
• Phụ nữ có tiền sử mắc các chứng bệnh về huyết như rong kinh, băng kinh gây hao tổn huyết dịch.

Dấu hiệu nhận biết các thể đau bụng kinh

Mỗi chị em sẽ có những biểu hiện khác nhau tùy vào thể bệnh, nhưng tựu trung lại thường bao gồm:

• Đau trướng bụng dưới, cơn đau có thể lan ra thắt lưng và đùi.
• Cảm giác lợm giọng, buồn nôn, thậm chí nôn ra nước trong (thể hàn) hoặc thức ăn (thể thực trệ).
• Sắc mặt xanh xao, chân tay lạnh, mệt mỏi, thiếu tập trung.
• Nếu do huyết ứ: Kinh nguyệt màu tím đen, có cục màng, sau khi đẩy được khối ứ ra ngoài thì cơn đau giảm.
• Trường hợp nặng: Vã mồ hôi lạnh, tay chân bủn rủn, ngất xỉu do khí huyết ứ trệ quá mức gây đau đớn tột độ.

Gợi ý: Thuốc điều hòa kinh nguyệt loại nào tốt? Lưu ý khi dùng

Phương pháp khắc phục theo y lý cổ truyền

Đông y ưu tiên việc điều hòa từ bên trong, giúp khí huyết lưu thông ổn định để đẩy lùi triệu chứng một cách tự nhiên.

Liệu pháp ôn ấm bào cung

Nhiệt độ ấm giúp tán hàn, thông kinh lạc. Chị em nên sử dụng túi chườm ấm hoặc gừng tươi giã nát rang nóng đắp lên vùng bụng dưới. Khi hơi ấm thấm sâu vào huyệt Quan nguyên, Khí hải sẽ giúp cơ trơn tử cung thư giãn, giảm co thắt hiệu quả.

Sử dụng trà dược giảm đau, cầm nôn

Gừng (Sinh khương) có vị cay, tính ấm, tác dụng vào kinh Tỳ, Vị, Phế. Một ly trà gừng mật ong ấm không chỉ giúp ấm bụng, tán hàn mà còn là vị thuốc đầu bảng giúp giáng nghịch, cầm buồn nôn rất tốt cho chị em.

Xoa bóp và bấm huyệt

Việc tác động vào các huyệt đạo như Tam âm giao, Thái xung sẽ giúp điều hòa can thận, thông khí huyết. Chị em có thể dùng tay massage nhẹ nhàng vùng bụng dưới theo chiều kim đồng hồ để hỗ trợ huyết dịch lưu thông dễ dàng hơn.

Thảo dược hỗ trợ điều kinh

Trong các tài liệu như “750 cây thuốc Nam” hay “3033 cây thuốc Đông y”, những vị thuốc sau luôn được ưu tiên cho phụ nữ:

• Ích mẫu thảo: Hoạt huyết điều kinh, thanh nhiệt giải độc, là “vị thuốc của phụ nữ”.
• Ngải cứu: Ôn kinh cầm máu, tán hàn chỉ thống, rất tốt cho người đau bụng kinh thể hàn.
• Đinh hương: Vị cay, tính ôn, giúp làm ấm vị và tỳ, giảm tình trạng buồn nôn và đau bụng do lạnh.

Phòng ngừa và dưỡng sinh trong kỳ kinh

Để chu kỳ diễn ra nhẹ nhàng, chị em cần chú trọng đến việc “dưỡng” từ trước khi kỳ kinh bắt đầu:

• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng bụng dưới và đôi bàn chân.
• Hạn chế thực phẩm sống lạnh (như kem, nước đá), đồ ăn chua chát gây co rút kinh mạch.
• Giữ tinh thần lạc quan, tránh giận dữ làm thương tổn đến can khí.
• Nghỉ ngơi điều độ, tránh làm việc nặng khiến khí huyết hao tán.

Khi nào chị em cần sự hỗ trợ chuyên sâu?

Mặc dù đau bụng kinh là hiện tượng phổ biến, nhưng nếu xuất hiện các dấu hiệu “bất thường” sau, chị em cần được tham vấn chuyên môn sớm:

• Cơn đau dữ dội không giảm khi chườm ấm hay nghỉ ngơi.
• Kinh nguyệt có màu đen thẫm, mùi hôi, hoặc vón cục quá nhiều.
• Kèm theo sốt, ớn lạnh hoặc ngứa ngáy vùng kín.

Đừng để nỗi đau “đến hẹn lại lên” làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Hiểu về cơ thể theo Đông y là cách chị em học cách yêu thương và vỗ về bản thân mình một cách dịu dàng nhất.

Có thể bạn quan tâm:

• Kinh nguyệt có màu đen – Nguy hiểm nên đi khám ngay!
• Ăn gì để cho kinh nguyệt ra nhiều? Một số lưu ý khi ăn