Mất kinh nguyệt – Nguyên nhân và cách khắc phục

Trong hành trình làm phụ nữ, sự xuất hiện của kinh nguyệt không chỉ là biểu hiện của khả năng duy trì nòi giống mà còn là tấm gương phản chiếu sức khỏe nội tại. Ngoại trừ các giai đoạn tự nhiên như trước tuổi dậy thì, khi mang thai hay lúc đã bước sang tuổi xế chiều mãn kinh, thì việc bỗng dưng “vắng bóng” nguyệt san luôn khiến chị em chúng ta không khỏi lo âu. Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền (YHCT), đây không đơn thuần là sự ngưng trệ của dòng chảy huyết dịch, mà là dấu hiệu cho thấy sự mất cân bằng giữa các tạng phủ và sự suy yếu của khí huyết.

Mất kinh là dấu hiệu của nhiều vấn đề sức khỏe như mất cân bằng nội tiết, u buồng trứng đa nang,…

Vô kinh – Khi “Nguồn Nước” Ngừng Chảy Trong Cơ Thể

Đông y gọi tình trạng mất kinh là “Vô kinh”. Phụ nữ lấy huyết làm gốc, kinh nguyệt chính là tinh hoa của huyết được điều tiết bởi các tạng Tâm, Can, Tỳ, Thận và hai mạch Nhâm – Xung. Khi dòng huyết mạch này bị tắc nghẽn hoặc cạn kiệt, kinh nguyệt sẽ biến mất.

Chúng ta chia làm hai thể chính để dễ dàng nhận biết:

• Vô kinh nguyên phát: Chị em đã bước sang tuổi 16 – 18, cơ thể đã có những biến đổi dậy thì nhưng “cánh hoa” đầu tiên vẫn chưa nở.
• Vô kinh thứ phát: Đã có kinh nguyệt đều đặn nhưng đột nhiên mất dấu từ 3 tháng trở lên (đối với người chu kỳ đều) hoặc 6 tháng (đối với người chu kỳ không đều).

Căn Nguyên Của Tình Trạng “Vắng” Kinh Nguyệt Theo Y Pháp

Khác với cái nhìn của Tây y về nội tiết hay cấu trúc giải phẫu, Đông y tập trung vào hai nhóm nguyên nhân chính: Huyết khô (nguồn huyết cạn kiệt) và Huyết trệ (huyết có nhưng bị tắc nghẽn không chảy ra được).

1. Huyết hư, Huyết khô (Nguồn nước bị cạn):

• Thận hư: Thận là gốc của tiên thiên, chủ về sinh sản. Khi Thận khí kém, Thiên quý không đủ, mạch Nhâm Xung không thông, dẫn đến vô kinh.
• Tỳ vị hư nhược: Tỳ là nguồn sinh hóa ra huyết. Việc ăn uống thất thường, suy dinh dưỡng hoặc giảm cân quá đà làm Tỳ yếu, không đủ nguyên liệu luyện hóa ra huyết để nuôi dưỡng tử cung.
• Lao lực quá độ: Làm việc quá sức, suy nghĩ nhiều làm hao tổn tâm huyết, khiến dòng chảy này dần khô cạn.

Căng thẳng kéo dài là một trong những nguyên nhân gây mất kinh thứ phát

2. Huyết trệ, Khí uất (Dòng chảy bị tắc):

• Can khí uất kết: Chị em thường xuyên căng thẳng, uất ức khiến khí không thông, khí trệ thì huyết ngưng, dẫn đến kinh nguyệt bị “khóa” lại.
• Đàm thấp trở trệ: Thường gặp ở những chị em thừa cân, béo phì (tương ứng hội chứng buồng trứng đa nang). Đàm thấp quá nhiều gây tắc nghẽn mạch đạo, huyết không xuống được tử cung.
• Huyết ứ: Do nhiễm lạnh hoặc sang chấn tâm lý mạnh khiến huyết đóng cục, ứ trệ bên trong.

Những Dấu Hiệu “Đi Kèm” Chị Em Cần Lưu Tâm

Mất kinh ít khi đi đơn độc, cơ thể sẽ gửi kèm những tín hiệu cầu cứu khác:

• Sắc mặt nhợt nhạt, da khô sạm, nám xuất hiện do huyết không nhuận.
• Thường xuyên mệt mỏi, hụt hơi, nhịp tim có lúc chậm lại.
• Tóc rụng nhiều, móng tay dễ gãy (biểu hiện của huyết hư).
• Tính tình dễ cáu gắt, đau đầu, hoặc vùng ngực căng tức (biểu hiện của khí uất).
• Tiêu hóa kém, thường xuyên táo bón hoặc đầy bụng.

Nếu mất kinh kèm mệt mỏi kéo dài, chị em cần tìm phương pháp điều trị ngay

Hệ Lụy Khi Để Tình Trạng Vô Kinh Kéo Dài

Kinh nguyệt như dòng nước tưới mát cho cơ thể người phụ nữ. Khi dòng nước này ngưng chảy, “mảnh đất” sinh sản sẽ dần khô cằn:

• Ảnh hưởng thiên chức làm mẹ: Không có kinh thường đồng nghĩa với việc quá trình rụng trứng bị gián đoạn, gây khó khăn cho việc thụ thai.
• Đẩy nhanh quá trình lão hóa: Sự suy giảm tinh huyết khiến chị em đối mặt với nguy cơ loãng xương sớm, sắc vóc tàn phai nhanh chóng.

Phương Pháp Điều Trị Hướng Đến Sự Cân Bằng

Đông y không chỉ chữa “mất kinh” mà là chữa con người chị em, giúp cơ thể tự hồi phục và vận hành đúng quỹ đạo vốn có.

Bồi bổ tạng phủ và điều hòa khí huyết

Dựa trên nguyên lý “Hư thì bổ, Thực thì tả”, các bài thuốc thảo dược sẽ tập trung vào:

• Bổ thận, dưỡng huyết để “tiếp thêm nước” cho dòng chảy kinh nguyệt.
• Kiện tỳ, ích khí để tăng cường nguồn sản sinh huyết mới.
• Sơ can giải uất, hoạt huyết hóa ứ để khai thông các điểm tắc nghẽn.

Chế độ dinh dưỡng lành mạnh giúp điều hòa chức năng của buồng trứng

Dưỡng tâm và điều chỉnh lối sống

Trong Đông y, “Tâm chủ huyết mạch”, tinh thần có yên thì huyết mới thông. Chị em nên:

• Tập thói quen ngủ sớm trước 11 giờ đêm – đây là giờ của Can Thận đào thải độc tố và tạo huyết tốt nhất.
• Giữ tâm thế lạc quan, tránh suy nghĩ tiêu cực gây uất kết khí huyết.
• Luyện tập nhẹ nhàng như Yoga, thiền định để khí huyết lưu thông đều khắp cơ thể.

Nghỉ ngơi và thư giãn giúp giải tỏa những cảm xúc tiêu cực

Chế độ ăn uống thuận tự nhiên

Chị em nên ưu tiên các thực phẩm có màu đỏ và đen (theo thuyết ngũ hành bổ cho Tâm và Thận) như kỷ tử, táo đỏ, đỗ đen, bắp bò… Tránh xa đồ ăn lạnh, chua chát dễ làm huyết bị ngưng trệ.

Việc điều trị cần sự kiên trì và tuân thủ lộ trình chuyên môn

Lời Kết

Kinh nguyệt là biểu tượng cho sức sống và nét nữ tính của chị em chúng ta. Việc mất kinh nguyệt là lời cảnh báo cơ thể đang mất đi sự cân bằng vốn có. Thay vì lo lắng, chị em hãy lắng nghe cơ thể mình hơn, điều chỉnh từ lối sống đến tâm tư và tìm đến những giải pháp y học cổ truyền an toàn, bền vững để tìm lại “suối nguồn” tươi trẻ của chính mình.

Mất kinh nguyệt là một dấu hiệu không thể xem thường. Chị em cần chủ động thăm khám để bảo vệ sức khỏe và hạnh phúc dài lâu.

Tham khảo thêm: Cường kinh là gì? Nguyên nhân và cách điều trị cường kinh