Để giúp chị em hiểu rõ hơn về tình trạng rối loạn kinh nguyệt sau sinh dưới lăng kính Đông y, tôi xin gửi đến bài viết chuyên sâu được tham vấn bởi Bác sĩ Đỗ Thanh Hà.

Rối loạn kinh nguyệt sau sinh: Thấu hiểu để tìm lại sự cân bằng cơ thể theo Đông y

Đối với phụ nữ, quá trình mang thai và sinh nở là một cuộc hành trình “vượt cạn” tiêu tốn rất nhiều tinh huyết. Theo Đông y, kinh nguyệt là biểu hiện bên ngoài của sự thịnh suy trong tạng phủ, đặc biệt là sự điều hòa của mạch Nhâm và mạch Xung. Rối loạn kinh nguyệt sau sinh không chỉ đơn thuần là sự thay đổi nội tiết mà còn là hệ quả của tình trạng khí huyết hư tổn, huyết ứ hoặc can khí uất kết sau một giai đoạn dài cơ thể dồn lực nuôi dưỡng thai nhi.

Rối loạn kinh nguyệt sau sinh và dấu hiệu nhận biết dưới góc nhìn chỉnh thể

Sau khi sinh, cơ thể người phụ nữ bước vào giai đoạn hồi phục. Tuy nhiên, do khí huyết chưa kịp điều hòa, chị em thường gặp phải các triệu chứng bất thường về “nguyệt tín”. Bạn có thể nhận biết thông qua các dấu hiệu sau đây:

• Chu kỳ kinh nguyệt thất thường: Vòng kinh lúc sớm, lúc muộn, không định ngày (Kinh nguyệt tiên hậu vô định). Điều này thường do chức năng tạng Can, Tỳ, Thận bị rối loạn, không điều khiển được huyết hải.
• Mất kinh nguyệt (Bế kinh): Phụ nữ nuôi con bằng sữa mẹ thường có hiện tượng chậm kinh do máu được chuyển hóa thành sữa (huyết hóa nhũ). Tuy nhiên, nếu sau 1 năm (sinh thường) hoặc 3 tháng (sinh mổ) mà kinh nguyệt vẫn bặt tăm, kèm mệt mỏi thì đây là dấu hiệu của huyết hư hoặc khí trệ.
• Đau đầu ngực: Thường do Can khí uất kết, khí trệ gây đau tức, khó chịu.
• Màu sắc máu kinh biến đổi: Máu kinh có màu đỏ nhạt (hư chứng), màu tím tối hoặc vón cục (huyết ứ).
• Các triệu chứng đi kèm: Đau bụng dưới dữ dội do huyết ứ không thông (thông bất thống, thống bất thông), đau lưng, mệt mỏi do thận khí suy yếu sau sinh.

xem thêm: thuốc điều hòa kinh nguyệt loại nào tốt và những lưu ý 

Vì sao phụ nữ sau sinh dễ bị rối loạn kinh nguyệt theo lý luận Đông y?

Nguyên nhân gây ra tình trạng này trong Đông y được chia thành các nhóm chính sau:

Khí huyết hư tổn sau kỳ vượt cạn

Khi sinh con, người phụ nữ mất một lượng máu rất lớn. Huyết là cơ sở của kinh nguyệt, khi huyết hư thì nguồn cung cấp cho mạch Xung – Nhâm bị thiếu hụt, dẫn đến kinh ít hoặc chậm kinh.

Nuôi con bằng sữa mẹ (Huyết hóa thành sữa)

Theo Đông y, sữa và kinh nguyệt đều có chung nguồn gốc từ huyết. Khi đang trong thời kỳ cho con bú, huyết tập trung dồn về nhũ trạch để tạo sữa nên kinh nguyệt thường tạm ngưng hoặc không đều. Đây là cơ chế tự nhiên để bảo vệ cơ thể người mẹ.

Can uất khí trệ do áp lực tâm lý

Chăm sóc con nhỏ vất vả, thiếu ngủ khiến tâm tạng bất an, Can khí bị uất kết. Can tàng huyết, khi Can khí không thông đạt sẽ làm huyết hành bị cản trở, gây ra đau bụng kinh và kinh nguyệt không đều.

Rối loạn kinh nguyệt sau sinh liệu có phải là tình trạng bất thường?

Đa phần các thay đổi sau sinh là sinh lý bình thường. Tuy nhiên, nếu chị em nhận thấy các dấu hiệu “tà khí” xâm nhập hoặc nội nhân bất ổn sau đây thì cần hết sức lưu tâm:

• Vùng kín ngứa ngáy, đau rát (thường do thấp nhiệt hạ chú).
• Kinh nguyệt màu đen sẫm, vón cục lớn và có mùi hôi (biểu hiện của huyết ứ hóa nhiệt).
• Kinh kéo dài trên 7 ngày, lượng máu quá nhiều (Băng lậu) gây chóng mặt, xanh xao.
• Mất kinh hoàn toàn sau khi đã ngừng cho con bú một thời gian dài.

Những biểu hiện này cho thấy sự mất cân bằng nghiêm trọng giữa âm và dương, hoặc sự hiện diện của các thể bệnh như thấp nhiệt, huyết ứ cần được can thiệp điều trị bài bản.

gợi ý: cường kinh: nguyên nhân và cách điều trị bệnh

Giải pháp điều hòa kinh nguyệt sau sinh theo phương pháp Đông y

Nguyên tắc cốt lõi của Đông y trong điều trị rối loạn kinh nguyệt sau sinh là: “Bồi bổ khí huyết, điều hòa tạng phủ và thư can giải uất”. Chị em có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Điều dưỡng tâm tính: Giữ tinh thần lạc quan, tránh lo âu để Can khí được sơ thông. Đừng ngần ngại chia sẻ công việc chăm sóc bé với người thân.
• Dinh dưỡng “Bổ huyết”: Tăng cường các thực phẩm có tính ấm, bổ huyết như ngải cứu, gừng, thịt đỏ, các loại đậu. Tránh xa các đồ ăn sống lạnh (hàn lương) làm huyết ngưng trệ.
• Vận động nhẹ nhàng: Các bài tập yoga hoặc đi bộ giúp lưu thông khí huyết, hỗ trợ tống xuất huyết ứ ra ngoài.
• Sinh hoạt điều độ: Cố gắng ngủ đủ giấc để dưỡng huyết. Hạn chế tối đa các chất kích thích có hại cho tạng phủ.
• Sử dụng thảo dược: Các vị thuốc quý như Đương quy, Xuyên khung, Thục địa, Bạch thược (tứ vật thang) là những “vị thuốc đầu bảng” giúp chị em sau sinh hồi phục huyết hải nhanh chóng.

Rối loạn kinh nguyệt sau sinh là một phần của quá trình hồi phục tự nhiên, nhưng chị em tuyệt đối không nên chủ quan. Việc lắng nghe cơ thể và điều chỉnh theo hướng cân bằng khí huyết sẽ giúp người mẹ không chỉ khỏe mạnh mà còn duy trì được nét thanh xuân và hạnh phúc gia đình.

có thể bạn quan tâm: 

• kinh nguyệt không đều: nên uống thuốc gì để mau hồi phục
• cách điều hòa kinh nguyệt ngay tại nhà an toàn cho chị em
• đau bụng kinh nên uống nước gì giúp giảm đau?