Bệnh Mề Đay Cấp Tính: Dấu Hiệu Nhận Biết Và Cách Điều Trị Dứt Điểm

Mề đay cấp tính khởi phát đột ngột, triệu chứng kéo dài từ vài giờ đến vài ngày, tái phát thường xuyên. Bệnh gây ngứa ngáy dữ dội, có thể kèm theo tình trạng phù mạch, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và tâm lý người bệnh.

Bệnh mề đay cấp tính là gì? Góc nhìn từ Đông – Tây y

Nổi mề đay cấp tính (Urticaria) là một dạng thường gặp của bệnh nổi mề đay. Dưới góc độ Tây y, đây là phản ứng của mao mạch dưới da trước các tác nhân gây dị ứng, dẫn đến hiện tượng thoát dịch qua thành mạch và gây phù nề tại chỗ. Bệnh thường diễn ra ngắn hạn (không quá 6 tuần) nhưng cường độ ngứa rất mạnh.

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, mề đay cấp tính được gọi là chứng “Phong chẩn khối” hoặc “Tầm ma chẩn”. Bệnh xảy ra do sự kết hợp của hai yếu tố chính: nội nhân (bên trong) và ngoại nhân (bên ngoài). Khi cơ thể có chính khí (sức đề kháng) suy yếu, các tác nhân gây bệnh từ môi trường sẽ thừa cơ xâm nhập qua da lông, kết hợp với độc tố tích tụ bên trong mà phát lộ ra ngoài da.

Nguyên nhân gây mề đay cấp tính

Hiện tại, y học hiện đại vẫn chưa thể khẳng định chính xác 100% nguyên nhân duy nhất, nhưng xác định bệnh có liên quan mật thiết đến phản ứng miễn dịch khi tiếp xúc với dị nguyên. Trong khi đó, Đông y đi sâu vào việc phân tích sự mất cân bằng giữa “Âm – Dương” và “Khí – Huyết”.

Các yếu tố nguy cơ hàng đầu bao gồm:

• Ngoại cảm phong tà: Thay đổi thời tiết đột ngột, gió lạnh hoặc nắng nóng khiến bì phu không kịp thích nghi.
• Dung nạp thực phẩm dễ kích ứng: Các loại “phong vật” (thức ăn dễ gây dị ứng) như hải sản (tôm, cua, cá biển), trứng, sữa, đậu phộng…
• Uất nhiệt nội kết: Chế độ ăn uống nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ khiến tỳ vị tích nhiệt, độc tố không đào thải được qua đường bài tiết mà phát ra da.
• Tác nhân khác: Dị ứng thuốc kháng sinh, tiêm phòng, tiếp xúc lông thú, phấn hoa, mạt bụi hoặc bị côn trùng cắn.

Triệu chứng của bệnh nổi mề đay cấp tính

Người bệnh có thể nhận diện mề đay cấp tính qua các biểu hiện điển hình sau:

• Sẩn cứng, mẩn đỏ: Xuất hiện các nốt hoặc mảng da gồ cao hơn bề mặt bình thường, kích thước biến thiên từ vài mm đến hàng chục cm.
• Ngứa ngáy dữ dội: Càng gãi càng ngứa, càng chà xát các vết sẩn càng lan rộng do phản ứng giải phóng Histamin dưới da.
• Phù mạch (Angioedema): Đây là biểu hiện nặng khi tổn thương lan xuống lớp hạ bì, gây sưng phù tại vùng da mỏng như mí mắt, môi, bộ phận sinh dục.
• Biểu hiện toàn thân: Có thể kèm theo sưng lưỡi, vòm miệng, gây khó nuốt hoặc khó thở (nếu phù nề đường hô hấp).

Bệnh mề đay cấp có nguy hiểm không?

Thông thường, mề đay cấp tính không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng và có thể tự biến mất sau vài giờ. Tuy nhiên, bệnh tiềm ẩn những rủi ro nếu không được xử lý đúng cách:

• Sốc phản vệ: Đây là biến chứng nguy hiểm nhất, gây tụt huyết áp, khó thở, có thể tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.
• Nhiễm trùng da: Việc gãi quá nhiều làm trầy xước bì phu, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm da, mủ mủ.
• Suy nhược thần kinh: Cơn ngứa thường bùng phát về đêm gây mất ngủ kéo dài, làm người bệnh mệt mỏi, stress.

Chẩn đoán bệnh mề đay cấp tính

Để xác định tình trạng, các bác sĩ sẽ kết hợp giữa việc thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng hiện đại:

• Kiểm tra hình thái thương tổn trên da và khai thác tiền sử tiếp xúc dị nguyên.
• Xét nghiệm máu: Kiểm tra chỉ số bạch cầu ái toan hoặc nồng độ IgE trong máu.
• Test dị ứng: Thử nghiệm lẩy da hoặc test 36 dị nguyên để tìm ra chính xác chất gây dị ứng.
• Sinh thiết da: Chỉ thực hiện khi có nghi ngờ viêm mạch hệ thống.

Cách điều trị bệnh nổi mề đay cấp tính

Hiện nay, xu hướng điều trị mề đay đang chuyển dịch sang việc kết hợp ưu điểm của cả hai nền y học: Tây y cắt triệu chứng nhanh và Đông y bồi bổ, ngăn tái phát.

1. Điều trị theo Tây y (Cắt cơn ngứa tức thì)

Thuốc Tây y tập trung vào việc ức chế các chất trung gian gây viêm:

• Thuốc kháng Histamin H1: Loratadin, Cetirizin, Acrivastin… giúp giảm ngứa nhanh chóng.
• Corticoid: Dùng trong các trường hợp nặng, phù mạch mạnh để chống viêm, giảm sưng.
• Epinephrin: Chỉ định cấp cứu trong trường hợp có dấu hiệu phù nề thanh quản hoặc sốc phản vệ.

2. Điều trị theo Đông y (Tẩy độc – Trừ phong)

Đông y sử dụng các loại thảo dược có tính thanh nhiệt, giải độc và khu phong để xử lý bệnh. Bà con có thể áp dụng một số kinh nghiệm dân gian an toàn:

• Chữa mề đay bằng lá khế: Lá khế có tính thanh nhiệt, tiêu viêm. Đun nước lá khế tắm giúp xoa dịu cảm giác nóng rát trên da rất tốt.
• Lá trà xanh: Chứa hàm lượng lớn EGCG giúp kháng khuẩn, chống oxy hóa, làm lành tổn thương da nhanh chóng.
• Cây sài đất: Vị thuốc quý trong Nam dược, có công dụng tiêu độc, giải nhiệt, đặc trị các chứng mẩn ngứa, mụn nhọt.

Chế độ ăn uống và sinh hoạt: “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”

Mề đay cấp tính có tính chất tái phát cao, do đó việc kiêng khem và chăm sóc da là điều bắt buộc.

Thực phẩm nên kiêng:

• Thực phẩm nhiều đạm dễ gây dị ứng: tôm, cua, thịt bò.
• Chất kích thích: rượu bia, thuốc lá làm suy yếu hệ miễn dịch và gây giãn mạch, khiến ngứa trầm trọng hơn.
• Gia vị cay nóng: tiêu, ớt làm tích nhiệt trong cơ thể.

Thực phẩm nên ăn:

• Trái cây giàu Vitamin C (cam, bưởi, chanh): giúp tăng cường sức đề kháng, bền thành mạch.
• Rau xanh đậm (bông cải, rau bina): hỗ trợ quá trình thải độc của gan.
• Các gia vị có tính kháng sinh tự nhiên: nghệ, gừng, tỏi.

Xem thêm: nổi mề đay kiêng gì, ăn gì? Danh sách cụ thể

Cách chăm sóc và dự phòng tái phát

Để ngăn chặn mề đay cấp tính tiến triển thành mề đay mãn tính, hãy lưu ý:

• Tuyệt đối không gãi hoặc chà xát mạnh làm rách da.
• Sử dụng quần áo rộng rãi, chất liệu cotton thấm hút mồ hôi.
• Hạn chế dùng hóa mỹ phẩm có tính tẩy rửa mạnh khi đang trong đợt cấp.
• Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng vì stress cũng là một tác nhân kích hoạt mề đay.
• Thăm khám sớm tại các cơ sở uy tín để có phác đồ điều trị tận gốc.

Tham khảo thêm:

• Điều trị bệnh nổi mề đay ở trẻ em an toàn, hiệu quả
• bị nổi mề đay nên khám ở đâu uy tín, có bác sĩ giỏi?