Đau lưng cấp: Căn nguyên theo Đông y và cách xử lý tại nhà

Khác với đau lưng mãn tính kéo dài dai dẳng, những cơn đau lưng cấp tính chỉ diễn ra trong khoảng vài ngày đến vài tuần. Tình trạng đau lưng này thường dễ khắc phục nhưng cũng rất dễ chuyển thành mãn tính nếu không được điều trị đúng cách.

Tìm hiểu về chứng đau lưng cấp dưới góc nhìn Đông y

Đau lưng dạng cấp tính thường xuất hiện đột ngột và có thể gây cảm giác đau nhức, khó chịu nghiêm trọng ở vùng lưng dưới. Tình trạng này thường liên quan đến việc vận động sai cách, chấn thương hoặc căng cơ. Theo quan niệm của Đông y, cột sống thắt lưng là phủ của Thận. Mọi biểu hiện đau nhức cấp thời tại đây đều phản ánh sự xung đột giữa chính khí (sức đề kháng của cơ thể) và tà khí (các yếu tố gây bệnh từ bên ngoài).

Những cơn đau thường diễn ra trong vài ngày cho đến vài tuần, thường thuyên giảm khi dành thời gian cho việc nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu không được cải thiện đúng cách, có thể dẫn đến mãn tính và ảnh hưởng nghiêm trọng đến xương khớp. Khi khí huyết tại vùng thắt lưng không được lưu thông, lâu ngày sẽ dẫn đến tình trạng “bất thông tắc thống” (không thông gây đau), làm suy yếu hệ thống gân cơ và dây chằng bao quanh cột sống.

“Y học cổ truyền coi trọng gốc rễ. Đau lưng cấp đôi khi chỉ là phần ngọn, nhưng nếu không giải tỏa được sự ứ trệ của khí huyết và bồi hoàn lại công năng tạng phủ, bệnh rất dễ tái phát và đi vào chiều sâu.”

1. Nguyên nhân gây đau lưng dưới góc độ tạng phủ và ngoại tà

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến đau lưng cấp, có thể chia thành các nhóm yếu tố chính sau:

• Ngoại cảm phong hàn thấp: Khi thời tiết thay đổi đột ngột hoặc sống trong môi trường ẩm thấp, các yếu tố tà khí xâm nhập vào kinh lạc vùng lưng, làm cho khí huyết ngưng trệ, gây đau nhức co cứng cơ.
• Chấn thương do huyết ứ: Việc mang vác nặng, vận động sai tư thế đột ngột khiến kinh lạc bị tổn thương, huyết không lưu thông được gây đau nhức dữ dội tại một điểm cố định.
• Duy trì tư thế quá lâu: Việc duy trì một tư thế trong thời gian dài gây gò bó cho cơ thể, ức chế hoạt động của cột sống và dây chằng, làm ảnh hưởng đến lưu thông máu và gây đau lưng.
• Thận khí hư suy: Thận chủ cốt tủy, thắt lưng là phủ của thận. Khi cơ thể mệt mỏi, thận khí kém, các yếu tố bên ngoài dễ dàng tấn công gây ra đau lưng cấp trên nền một cơ địa yếu.
• Đi giày cao gót: Sử dụng giày cao gót thường xuyên tăng áp lực lên cột sống và ảnh hưởng đến đường cong tự nhiên của nó, gây đau lưng ngắn hạn.

2. Triệu chứng nhận diện qua biểu hiện lâm sàng

Người bệnh có thể dễ dàng nhận biết tình trạng đau lưng ngắn hạn cấp tính thông qua các triệu chứng điển hình như:

• Những cơn đau được kích hoạt một cách đột ngột sau khi mang vác nặng hoặc sau khi bị nhiễm lạnh.
• Càng vận động, xoay người hoặc ho, hắt hơi sẽ càng thấy đau dữ dội.
• Cơn đau có xu hướng giảm khi nghỉ ngơi trên giường phẳng.
• Tình trạng đau nhức xuất hiện không quá 2 tuần, vùng lưng có thể cảm thấy lạnh hoặc sưng đau nóng đỏ tùy theo thể bệnh.

Tham khảo thêm: đau lưng mỏi gối là bệnh gì và bài thuốc đặc trị

3. Đau lưng cấp có phải do bệnh lý mạn tính khởi phát?

Nhiều người cho rằng đau lưng ngắn hạn thường chỉ do vấn đề bên ngoài kích hoạt, trong khi vấn đề bệnh lý thường liên quan đến đau lưng mãn tính hơn. Tuy nhiên, theo góc nhìn chuyên môn, đau lưng dạng cấp tính thường xuyên lặp lại có thể là dấu hiệu cho thấy chính khí đang suy giảm và là tiền đề của các tình trạng nghiêm trọng hơn:

• Thoái hóa cột sống: Quá trình lão hóa tạng phủ khiến cột sống mất đi sự nuôi dưỡng.
• Thoát vị đĩa đệm: Áp lực đột ngột làm đứt rách bao xơ.
• Đau thần kinh tọa: Khí huyết ứ trệ chèn ép lên kinh mạch chạy dọc chân.
• Viêm tụy, vấn đề về thận: Các rối loạn nội tạng phản chiếu ra vùng lưng thắt lưng.

Những cơn đau lưng ngắn hạn bùng phát có thể là dấu hiệu cảnh báo giai đoạn đầu của bệnh, các triệu chứng thường chưa thật sự rõ ràng, nên dành thời gian nghỉ ngơi và thăm khám sớm để đánh giá đúng tình trạng cơ địa.

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn:

Lão thấy nhiều Bà con mình thường chủ quan, hễ đau thắt lưng là ra hiệu thuốc mua vài liều giảm đau về uống cho qua chuyện. Thực tế lâm sàng cho thấy, cơn đau bùng lên đột ngột ở lưng đôi khi không nằm ở “chỗ đau”, mà là do tạng Thận đang hư suy, hoặc do kinh lạc bị ứ trệ lâu ngày bởi phong hàn xâm nhập. Việc chỉ tập trung xử lý triệu chứng bên ngoài mà bỏ qua việc điều chỉnh cơ địa, bồi bổ can thận bên trong sẽ làm mất đi “thời điểm vàng” để trị tận gốc. Nếu không được đánh giá cụ thể, những đợt đau lưng cấp này chính là tiền đề dẫn đến thoái hóa, thoát vị đĩa đệm mạn tính sau này, khiến việc xử lý về sau trở nên gian nan hơn rất nhiều.

Cách hỗ trợ cải thiện và giảm đau lưng cấp theo y lý Đông y

Tình trạng đau lưng này thường không gây nguy hiểm ngay lập tức, tuy nhiên, ít nhiều cũng sẽ ảnh hưởng đến chức năng xương khớp nếu không được điều trị đúng đắn. Có thể áp dụng một số biện pháp sau:

1. Nghỉ ngơi và điều hòa thân thể

Khi đau lưng kích hoạt, việc đầu tiên cần thực hiện là nghỉ ngơi. Nằm ngửa trên một nệm cứng và thả lỏng cơ thể giúp giảm áp lực đè nén lên cột sống. Theo Đông y, khi cơ thể ở trạng thái tĩnh, khí huyết sẽ tập trung vào việc phục hồi các vùng bị tổn thương.

Nghỉ ngơi cũng giúp hệ thống dây thần kinh và mạch máu thoát khỏi sự chèn ép, từ đó hỗ trợ giảm đau nhức và khó chịu. Trong khi nằm nghỉ, hãy giữ cho cột sống thẳng, tránh các tư thế vặn vẹo làm kinh mạch bị co thắt thêm.

2. Liệu pháp ôn thông kinh lạc (Chườm nóng, lạnh)

Tác dụng nhiệt có thể giúp điều hòa dòng chảy của khí huyết vùng lưng. Tùy vào nguyên nhân gây bệnh mà chúng ta lựa chọn phương pháp phù hợp:

• Chườm nóng (Ôn thông): Phù hợp với trường hợp đau do lạnh (phong hàn). Nhiệt độ ấm giúp giãn cơ, tán hàn, hoạt huyết. Có thể dùng lá lốt, ngải cứu sao với muối để tăng hiệu quả khu phong, trừ thấp.
• Chườm lạnh: Thường dùng trong các trường hợp có tổn thương thực thể cấp tính kèm sưng nóng (nhiệt). Giúp co mạch, giảm đau tại chỗ nhanh chóng.

3. Massage và Xoa bóp bấm huyệt

Massage là một liệu pháp hiệu quả trong việc hỗ trợ giảm đau lưng. Sử dụng lực từ bàn tay và ngón tay để xoa bóp nhẹ nhàng giúp giải phóng các điểm tắc nghẽn (a thị huyệt), giúp cơ bắp thư giãn, giải phóng áp lực trên hệ thống rễ dây thần kinh và mạch máu.

Việc tác động đúng vào các huyệt đạo như Đại trường du, Thận du, Mệnh môn có thể giúp kích thích khả năng tự phục hồi của cơ thể, đưa khí huyết lưu thông trở lại bình thường.

4. Sử dụng dược liệu tại chỗ

Các loại thuốc tại chỗ như miếng dán, gel, hay tinh dầu thảo dược thường được sử dụng để hỗ trợ giảm đau nhanh. Các hoạt chất từ tự nhiên có tính ấm như quế, bạc hà giúp tán hàn, thông kinh lạc rất tốt cho các thể bệnh đau lưng do lạnh hoặc vận động sai tư thế.

Khi nào cần thăm khám chuyên khoa?

Y học cổ truyền khuyến khích chúng ta lắng nghe cơ thể. Để ngăn ngừa tình trạng đau lưng ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài, người bệnh nên tìm đến sự tư vấn chuyên môn sớm nếu:

• Cơn đau lưng tái diễn nhiều lần trong thời gian ngắn.
• Đau lan xuống mông, đùi hoặc bàn chân kèm theo tê bì (dấu hiệu ảnh hưởng thần kinh).
• Đau nhức nghiêm trọng làm hạn chế khả năng vận động cơ bản.
• Các biện pháp chăm sóc tại nhà không mang lại sự cải thiện sau 2-3 ngày.

Lời căn dặn về biện pháp phòng ngừa

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, để giữ cho cột sống luôn vững chãi, chúng ta cần lưu ý:

• Luôn giữ ấm vùng lưng, đặc biệt là khi thời tiết chuyển mùa.
• Điều chỉnh tư thế ngồi làm việc, tránh ngồi quá lâu một chỗ mà không vận động.
• Bổ sung dinh dưỡng cân bằng, chú trọng các thực phẩm bổ thận, mạnh gân cốt.
• Luyện tập các bài vận động nhẹ nhàng như thái cực quyền, yoga để tăng cường sự dẻo dai của kinh lạc.

Có thể bạn quan tâm:

• bấm huyệt chữa đau lưng – liệu pháp giảm đau tự nhiên từ y học cổ truyền
• đau lưng cơ năng là gì? biểu hiện và cách chữa trị

Đau lưng cấp có thể chỉ là một sự cố tạm thời, nhưng cũng có thể là lời cảnh báo sớm về sức khỏe xương khớp. Việc thấu hiểu căn nguyên và chăm sóc đúng cách theo tinh thần Y học cổ truyền sẽ giúp chúng ta duy trì một cơ thể khỏe mạnh và dẻo dai. Nếu bà con đang gặp khó khăn với những cơn đau thắt lưng, hãy chủ động tìm kiếm sự tham vấn chuyên môn để được đánh giá đúng nhất về cơ địa của mình.

Mọi thắc mắc về tình trạng đau lưng cấp hoặc các vấn đề xương khớp, bà con có thể liên hệ trực tiếp để nhận sự tư vấn từ đội ngũ chuyên gia qua Zalo 0972.606.773 hoặc Messenger Lão Tuấn.