Mề Đay Mẩn Ngứa Ở Trẻ Sơ Sinh – Nguyên Nhân Và Những Điều Cần Lưu Ý

Bệnh mề đay mẩn ngứa ở trẻ sơ sinh không quá nghiêm trọng nhưng dễ tái phát, ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, việc kết hợp giữa y học hiện đại và các nguyên lý Đông y có thể giúp kiểm soát bệnh từ gốc, hạn chế rủi ro và giúp trẻ mau phục hồi.

Mề đay mẩn ngứa ở trẻ sơ sinh dưới góc nhìn Đông – Tây y

Theo Y học hiện đại, nổi mề đay ở trẻ sơ sinh là phản ứng của mao mạch dưới da trước các tác nhân gây dị ứng, dẫn đến phù nề niêm mạc và gây ngứa ngáy. Các nốt sẩn đỏ có thể xuất hiện với hình dạng và kích thước khác nhau, đôi khi sậm màu hơn vùng da bình thường.

Trong Đông y, tình trạng này thuộc phạm vi chứng “Tầm ma chẩn” hoặc “Phong chẩn”. Nguyên nhân cốt lõi được cho là do cơ thể trẻ còn non nớt, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện (phần vệ khí yếu), tạo điều kiện cho các tác nhân bên ngoài như phong (gió), hàn (lạnh), nhiệt (nóng) xâm nhập. Khi các yếu tố này kết hợp với tình trạng tích tụ độc tố bên trong gan và thận sẽ phát tán ra ngoài da, gây nên các nốt mẩn ngứa, sưng phù.

Triệu chứng thường kéo dài từ vài giờ đến vài ngày, có thể tự khỏi nhưng rất dễ tái phát khi gặp điều kiện thuận lợi. Điều này không chỉ khiến trẻ quấy khóc, khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển toàn diện của trẻ.

Mề đay mẩn ngứa ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Thông thường, mề đay ở trẻ sơ sinh được coi là bệnh lành tính và có thể thuyên giảm nhanh nếu chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, do làn da của trẻ vô cùng mỏng manh, việc lơ là trong điều trị có thể dẫn đến các hệ lụy sau:

• Suy giảm hệ miễn dịch: Cơn ngứa hành hạ khiến trẻ mất ngủ, quấy khóc kéo dài và biếng ăn, dẫn đến suy nhược cơ thể.
• Bội nhiễm da: Phản ứng bản năng của trẻ là cào gãi, tạo vết trầy xước. Đây là cửa ngõ cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm da mủ hoặc nhiễm trùng máu.
• Biến chứng nguy hiểm: Trong một số trường hợp nặng, mề đay có thể đi kèm phù mạch ở lưỡi, họng gây khó thở, thậm chí là sốc phản vệ – một tình trạng cấp cứu y khoa đe dọa tính mạng.

Nguyên nhân gây nổi mề đay ở trẻ sơ sinh

Sự bùng phát mề đay xảy ra khi cơ thể giải phóng quá mức histamine dưới tác động của các yếu tố nội sinh và ngoại lai. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất:

1. Ngoại cảm phong hàn, phong nhiệt

Nhiệt độ thay đổi đột ngột là tác nhân hàng đầu. Khi thời tiết chuyển lạnh hoặc hanh khô, “phong hàn” xâm nhập khiến khí huyết ngưng trệ, độc tố tích tụ dưới da. Ngược lại, nắng nóng gay gắt tạo ra “phong nhiệt”, khiến trẻ đổ mồ hôi nhiều, gây bít tắc lỗ chân lông và nổi mẩn.

Xem thêm: nổi mề đay mẩn ngứa khi trời lạnh và cách chữa nhanh

2. Côn trùng đốt (Độc tà)

Phản ứng với nọc độc của muỗi, kiến, ong… trong Đông y gọi là độc tà xâm nhập. Làn da trẻ nhạy cảm nên phản ứng viêm thường mạnh mẽ hơn người lớn, gây sưng tấy và ngứa dữ dội.

3. Tiếp xúc dị nguyên (Vật lạ)

Tã giấy, quần áo chứa sợi hóa học hoặc hóa chất trong nước xả vải có thể là “kẻ thù” của làn da trẻ. Ngoài ra, lông thú cưng, phấn hoa, khói thuốc lá hay bụi mịn trong không khí đều có thể kích hoạt hệ thống miễn dịch còn non nớt của bé, gây ra tình trạng “nhiệt độc tích tụ”.

4. Dị ứng thuốc

Trẻ sơ sinh dùng kháng sinh sớm thường dễ bị mề đay do chức năng giải độc của gan chưa hoàn thiện. Y học cổ truyền cho rằng việc dùng thuốc không phù hợp sẽ làm tổn thương tỳ vị, tạo ra nội nhiệt phát ra da.

5. Nhiễm khuẩn và virus

Khi cơ thể trẻ bị tấn công bởi virus, vi khuẩn (như trong các đợt sốt virus, viêm họng), hệ miễn dịch sẽ tạo ra phản ứng bảo vệ bằng cách nổi mề đay. Tình trạng này thường kéo dài và chỉ biến mất khi tác nhân gây bệnh chính được loại bỏ.

Phân loại và triệu chứng nhận biết

Cũng tương tự như người lớn, bệnh mề đay ở trẻ sơ sinh được chia thành hai giai đoạn dựa trên thời gian diễn tiến:

• Mề đay cấp tính: Các triệu chứng rầm rộ nhưng biến mất nhanh chóng trong vòng vài giờ hoặc vài ngày (dưới 6 tuần).
• Mề đay mãn tính: Tình trạng ngứa và sẩn đỏ kéo dài trên 8 tuần, tái đi tái lại nhiều lần. Lúc này, bệnh đã đi sâu vào trong cơ thể, ảnh hưởng đến tạng phủ và sức đề kháng của trẻ.

Dấu hiệu đặc trưng bao gồm:

• Trẻ đột ngột quấy khóc, khó ngủ, bỏ bú không rõ lý do.
• Da xuất hiện các mảng sẩn phù, có màu trắng xanh ở trung tâm và viền đỏ hồng bao quanh.
• Mề đay thường bùng phát mạnh khi da tiếp xúc với khí lạnh hoặc khi trẻ ra mồ hôi (do lỗ chân lông mở ra cho phong tà nhập vào).
• Vị trí nổi mẩn có thể khu trú ở mặt, tay, chân hoặc lan rộng toàn thân.

Khi nào nên đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức?

Mặc dù Đông y có nhiều ưu thế trong điều trị mạn tính và điều hòa cơ địa, nhưng trong các tình huống cấp cứu sau, mẹ cần đưa bé tới cơ sở y tế gần nhất:

• Trẻ có dấu hiệu sưng phù mặt, môi, lưỡi hoặc mí mắt.
• Thở khò khè, thở dốc hoặc có biểu hiện co thắt lồng ngực.
• Trẻ bị nôn trớ liên tục, khó nuốt hoặc tiêu chảy đột ngột.
• Bé lờ đờ, mê man hoặc có dấu hiệu tím tái.

Phương pháp điều trị mề đay mẩn ngứa ở trẻ sơ sinh

Việc điều trị cho trẻ sơ sinh đòi hỏi sự thận trọng cực độ để đảm bảo an toàn cho sự phát triển của trẻ. Tùy vào mức độ mà bác sĩ sẽ có hướng xử lý khác nhau:

Điều trị theo Tây y (Xử lý triệu chứng)

Các thuốc trị nổi mề đay cho trẻ em thường nhắm vào việc cắt đứt cơn ngứa và chống viêm:

• Thuốc kháng histamine: Giúp ức chế histamine để giảm ngứa (Hydroxyzine, Fexofenadine…).
• Corticosteroid tại chỗ: Các loại kem bôi như Eumovate được dùng ngắn ngày để giảm sưng phù và viêm.
• Thuốc bôi ngoài da: Phenergan hoặc các loại gel làm dịu da nhanh chóng.

Điều trị theo hướng Đông y (Trị gốc, dưỡng thân)

Đông y sử dụng các bài thuốc thảo dược lành tính (như Kim ngân hoa, Bồ công anh, Ké đầu ngựa…) để thanh nhiệt, giải độc và khu phong. Phương pháp này không gây tác dụng phụ, giúp ổn định cơ địa và ngăn ngừa tái phát lâu dài cho bé.

Những điều cần lưu ý khi chăm sóc trẻ bị mề đay

Để hỗ trợ quá trình điều trị và ngăn ngừa mề đay quay trở lại, cha mẹ cần tuân thủ các nguyên tắc vàng sau:

• Dinh dưỡng của mẹ (Trường hợp bé bú mẹ): Mẹ nên ăn nhiều thực phẩm giàu Vitamin C, Omega-3 và rau xanh. Tuyệt đối tránh các thực phẩm dễ gây dị ứng như hải sản, đồ cay nóng, chất kích thích để bảo vệ chất lượng sữa.
• Vệ sinh da đúng cách: Tắm cho trẻ bằng nước ấm vừa phải (36-37 độ C). Có thể sử dụng các loại nước tắm thảo dược tự nhiên theo hướng dẫn của chuyên gia. Tránh dùng xà phòng có độ tẩy rửa mạnh.
• Môi trường sống sạch sẽ: Vệ sinh ga giường, quần áo, khăn mặt bằng các sản phẩm tẩy rửa hữu cơ. Loại bỏ thú bông, rèm cửa bám bụi và hạn chế để trẻ tiếp xúc với vật nuôi.
• Trang phục thoải mái: Chọn quần áo chất liệu 100% cotton, thấm hút mồ hôi tốt. Dùng găng tay vải mềm và cắt ngắn móng tay để tránh bé cào xước da gây nhiễm trùng.
• Bổ sung đủ nước: Giúp cơ thể trẻ đào thải độc tố tốt hơn, giữ cho làn da luôn có đủ độ ẩm tự nhiên.

Mề đay mẩn ngứa ở trẻ sơ sinh dù gây nhiều phiền toái nhưng nếu được can thiệp đúng phương pháp y học cổ truyền kết hợp chăm sóc khoa học, trẻ sẽ nhanh chóng lấy lại làn da khỏe mạnh và giấc ngủ ngon.

Xem thêm:

• nổi mề đay khi mang thai – cách chữa an toàn cho mẹ và bé
• bị nổi mề đay nên khám ở đâu chất lượng, uy tín nhất?

“`