Nổi Mề Đay Mẩn Ngứa Khi Trời Lạnh Và Cách Chữa Nhanh

Nổi mề đay mẩn ngứa khi trời lạnh là tình trạng phổ biến, tái phát hàng năm khi thời tiết lạnh và hanh khô. Để ngăn ngừa và điều trị, cần áp dụng các biện pháp phù hợp từ cả góc độ y học hiện đại và y học cổ truyền.

Theo quan niệm của Y học cổ truyền, nổi mề đay khi trời lạnh không đơn thuần là phản ứng ngoài da mà là hệ quả của tình trạng “Ngoại tà xâm nhập”. Khi nhiệt độ hạ thấp, phong hàn (gió lạnh) thừa cơ cơ thể suy yếu, chính khí không đủ để bảo vệ bì phu mà xâm nhập vào trong. Lúc này, cơ thể xảy ra sự xung đột giữa chính khí và tà khí, dẫn đến huyết hư, phong nhiệt tích tụ dưới da gây nên các nốt sẩn ngứa, đỏ rực.

Các loại nổi mề đay mẩn ngứa khi trời lạnh dưới góc nhìn y học

Dưới góc độ khoa học, độ ẩm và lượng dầu tự nhiên tạo ra một lớp màng lipid bảo vệ da. Vào mùa lạnh, độ ẩm không khí thấp khiến da mất nước nhanh chóng, hàng rào bảo vệ bị phá vỡ làm tăng độ nhạy cảm và gây mề đay mẩn ngứa. Tuy nhiên, Y học cổ truyền còn nhìn nhận đây là sự mất cân bằng giữa Âm và Dương, khi phần Dương khí không đủ sưởi ấm bề mặt da, khiến da trở nên khô khốc, dễ bị phong tà tấn công.

Dưới đây là một số loại mẩn ngứa thường gặp khi nhiệt độ xuống thấp:

• Mụn trứng cá đỏ: Đây là tình trạng nhiễm trùng do vi khuẩn, xuất hiện các nốt sưng đỏ. Theo Đông y, đây thường do nhiệt độc tích tụ lâu ngày ở kinh Phế phát ra ngoài.
• Viêm da: Các bệnh viêm da mùa lạnh thường do huyết hư (máu thiếu dưỡng chất) không nuôi dưỡng được da, cộng với tác động từ nhiệt độ thay đổi đột ngột làm lưu thông máu kém.
• Bệnh vảy nến: Thời tiết hanh khô là điều kiện để phong hàn hóa khô, làm da bong tróc mạnh hơn. Các yếu tố như căng thẳng, tâm hỏa vượng cũng khiến bệnh trầm trọng.
• Mề đay mẩn ngứa do lạnh: Da nổi mẩn đỏ, sưng ngứa ngay sau khi tiếp xúc với nhiệt độ thấp. Đông y gọi đây là chứng “Phong hàn mề đay”, thường xuất hiện tạm thời nhưng nếu cơ địa yếu sẽ dễ chuyển thành mạn tính.

Triệu chứng điển hình của tình trạng nổi mề đay khi lạnh

Nổi mề đay mẩn ngứa khi trời lạnh có thể lan rộng khắp cơ thể hoặc khu trú tại các vùng hở, dễ tiếp xúc với gió lạnh như mặt, cổ, tay, chân.

Các triệu chứng phổ biến bà con thường gặp bao gồm:

• Vùng da đỏ rực hoặc hồng nhạt xuất hiện đột ngột (do huyết nhiệt).
• Ngứa ngáy dữ dội, càng gãi càng lan rộng (do đặc tính của “Phong” là di chuyển và biến hóa).
• Da khô ráp, xuất hiện các vết kết vảy mỏng hoặc bong tróc (do tân dịch bị hao tổn).
• Sưng nề vùng da hoặc hình thành các nốt sẩn mụn nước (thủy thấp tích tụ).
• Cảm giác đau rát nhẹ hoặc viêm nhiễm nếu gãi quá nhiều làm trầy xước bì phu.

Cách xử lý và chữa trị nổi mề đay khi trời lạnh hiệu quả

Nguyên tắc cốt lõi là làm dịu da, bổ sung tân dịch và bảo vệ cơ thể trước tác nhân bên ngoài. Bà con có thể kết hợp các phương pháp tự nhiên và thuốc khi cần thiết.

1. Dưỡng ẩm – Bổ sung tân dịch cho da

Nên dùng kem dưỡng ẩm đều đặn 1-2 lần mỗi ngày, nhất là sau khi tắm. Dưới góc nhìn Tây y, đây là cách phục hồi hàng rào lipid. Còn theo Đông y, việc dưỡng ẩm chính là cách “tưới mát” cho làn da, ngăn ngừa tình trạng âm hư sinh nội nhiệt.

Ưu tiên các sản phẩm chiết xuất tự nhiên như cam thảo, lô hội hoặc sản phẩm chứa axit lactic để cấp nước an toàn, tránh các loại có hóa chất tạo mùi gây kích ứng thêm.

2. Sử dụng các loại tinh dầu thảo dược tự nhiên

Các loại dầu tự nhiên chứa nhiều hoạt chất sinh học tương đương với lượng dầu của cơ thể, giúp bảo vệ bì phu rất tốt:

• Dầu dừa: Giúp kháng khuẩn, thúc đẩy quá trình hồi phục tổn thương trên da nhờ các axit béo bão hòa.
• Dầu cây rum: Chứa lượng lớn axit linoleic giúp chống viêm, làm giảm tình trạng sưng tấy do mề đay gây ra.
• Dầu bơ (giàu Vitamin C, D, E): Phục hồi sâu các tế bào da bị hư tổn do hanh khô kéo dài.

Lưu ý: Bà con nên hạn chế dùng dầu ô liu trực tiếp khi da đang quá khô vì nó có thể làm tăng sự mất nước trên bề mặt da.

3. Liệu pháp tắm thảo dược và bột yến mạch

Ngâm mình trong nước ấm (không quá nóng) pha cùng bột yến mạch xay mịn trong khoảng 15 phút là cách giảm ngứa cực kỳ hiệu quả. Hoạt chất trong yến mạch giúp làm dịu cơn ngứa tức thì, tạo lớp màng bảo vệ da trước luồng gió lạnh.

4. Điều trị bằng thuốc y khoa

Khi tình trạng ngứa kéo dài không dứt, gây mất ngủ hoặc viêm nhiễm, việc dùng thuốc là cần thiết. Thuốc trị nổi mề đay thường bao gồm kháng histamin để cắt cơn ngứa hoặc corticoid bôi tại chỗ để giảm viêm.

Biện pháp phòng ngừa và dưỡng sinh mùa lạnh

Để ngăn ngừa mề đay “ghé thăm”, thay đổi thói quen sinh hoạt theo nguyên lý dưỡng sinh Đông y là rất quan trọng:

• Giữ ấm là ưu tiên số 1: Đặc biệt là vùng cổ, ngực và gan bàn chân để tránh hàn khí xâm nhập vào kinh lạc.
• Vệ sinh đúng cách: Sử dụng sữa tắm thảo dược nhẹ dịu, không tạo bọt. Không nên tắm nước quá nóng vì nhiệt độ cao làm giãn mạch và gây mất độ ẩm tự nhiên của da nhanh hơn.
• Cân bằng độ ẩm không khí: Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ để giữ cho “phế khí” được thông suốt, không bị khô sáp.
• Bảo vệ đôi bàn tay: Đeo găng tay khi ra ngoài và khi tiếp xúc với hóa chất tẩy rửa để tránh kích ứng trực tiếp.
• Chế độ ăn uống: Tăng cường thực phẩm ấm nóng, hạn chế đồ tanh, lạnh (hàn tính) như tôm, cua, ốc trong giai đoạn đang nổi mẩn.

Nổi mề đay khi trời lạnh hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bà con biết cách chăm sóc cơ thể đúng từ bên trong lẫn bên ngoài. Nếu tình trạng nổi mẩn diễn ra thường xuyên, kèm theo sưng môi, mắt hoặc khó thở, bà con cần liên hệ ngay với bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám kịp thời.

Bài đọc thêm:

• nổi mề đay, mẩn ngứa sau khi tắm là bị làm sao? cách điều trị
• nổi mề đay mẩn ngứa vào ban đêm và cách xử lý