Thoái hóa khớp gối ở người già: Hiểu gốc rễ để đi lại vững vàng

Sưng nóng khớp, đau khớp, tê bì chân… là triệu chứng điển hình của bệnh thoái hóa khớp gối ở người già. Tình trạng này kéo dài ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe cũng như chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Nhiều người đã rơi vào tình trạng tàn tật vĩnh viễn do điều trị quá muộn hoặc không đúng hướng.

Bệnh thoái hóa khớp gối ở người già dưới góc nhìn Y học cổ truyền

Theo Bộ Y tế, 10% bệnh nhân cao tuổi mắc bệnh xương khớp có liên quan đến thoái hóa khớp gối, chỉ ra sự phổ biến của căn bệnh này. Trong Đông y, thoái hóa khớp gối thuộc phạm vi chứng Tý. Khi tuổi cao, các chức năng tạng phủ suy yếu, đặc biệt là tạng Can chủ cân (gân) và tạng Thận chủ cốt (xương) bị hư tổn. Điều này dẫn đến huyết dịch nuôi dưỡng khớp gối bị thiếu hụt, làm sụn khớp khô mòn, biến dạng.

Tình trạng này gây mất cân bằng, hủy hoại sụn và lớp xương dưới sụn, gây đau nhức khi các đầu xương cọ xát. Khi chính khí (sức đề kháng của cơ thể) không còn vững vàng, các tác nhân bên ngoài như Phong, Hàn, Thấp, Nhiệt dễ dàng xâm nhập vào kinh lạc, gây ngưng trệ khí huyết tại khớp gối, dẫn đến các biểu hiện sưng, đau, tê nặng.

Căn nguyên hình thành bệnh theo y lý

Bệnh thoái hóa khớp gối ở người cao tuổi thường xuất phát từ những nguyên nhân nội tại kết hợp với yếu tố ngoại lai:

• Tuổi tác và lão hóa tạng phủ: Đây là nguyên nhân cốt lõi. Theo thời gian, Thận tinh suy giảm, không còn đủ khả năng nuôi dưỡng cốt tủy, dẫn đến giảm dịch khớp và mòn sụn.
• Di truyền: Yếu tố tiên thiên bất túc (cơ địa yếu từ nhỏ) khiến cấu trúc xương khớp của một số người dễ bị thoái hóa hơn so với người cùng lứa tuổi.
• Rối loạn nội tiết: Sự thay đổi của các hormone trong cơ thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình chuyển hóa tại khớp, làm suy giảm sự linh hoạt của hệ thống gân cơ.
• Ngoại tà xâm nhập: Sự tích tụ của các yếu tố Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm thấp) tại khớp gối làm cản trở sự lưu thông của khí huyết.
• Chấn thương và sang chấn: Những tổn thương cũ làm thay đổi trục khớp, gây ứ huyết cục bộ, từ đó đẩy nhanh quá trình thoái hóa tự nhiên.

Trong Đông y, không có chứng bệnh nào tách rời khỏi sự vận hành của khí huyết. Khớp gối bị đau, sưng chính là biểu hiện của tình trạng “thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – nghĩa là khi khí huyết lưu thông thì không đau, hễ đau là do khí huyết đang bị tắc nghẽn.

Nhận diện triệu chứng qua biểu hiện lâm sàng

Triệu chứng của bệnh thoái hóa khớp gối ở người già có thể nhầm lẫn với các bệnh xương khớp khác. Việc nhận diện đúng giúp bệnh nhân có hướng điều chỉnh kịp thời, tránh để bệnh tiến triển sâu vào trong tạng phủ:

• Đau nhức: Cơn đau thường mang tính chất đau âm ỉ, tăng lên khi thay đổi thời tiết hoặc khi vận động nặng, giảm bớt khi nghỉ ngơi.
• Sưng khớp, nóng khớp: Phản ánh tình trạng nhiệt tích tụ tại khớp khi có viêm nhiễm cấp tính hoặc sự xâm nhập của thấp nhiệt.
• Tê bì chân tay: Khi khí huyết không lưu thông được xuống dưới, các dây thần kinh và cơ nhục bị thiếu dưỡng chất, gây cảm giác tê rần.
• Co cứng khớp: Thường xảy ra vào buổi sáng (khớp bị ngưng trệ sau một đêm dài), đòi hỏi phải vận động nhẹ nhàng một thời gian để khí huyết được kích hoạt.
• Biến dạng khớp và tiếng kêu lạo xạo: Đây là dấu hiệu của việc sụn khớp đã bị bào mòn nghiêm trọng, dịch khớp cạn kiệt, làm các đầu xương ma sát trực tiếp vào nhau.

Phương pháp đánh giá và hỗ trợ cải thiện

Để đưa ra lộ trình phù hợp, việc chẩn đoán cần kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền. Các bác sĩ thường thực hiện các biện pháp kiểm tra lâm sàng để theo dõi các triệu chứng như đau, cứng, tràn dịch và biến dạng khớp gối. Đồng thời, các phương pháp cận lâm sàng như chụp X-quang, siêu âm, chụp cộng hưởng từ, nội soi khớp gối… sẽ giúp xác định rõ mức độ tổn thương của sụn và xương dưới sụn.

Dựa trên kết quả đánh giá, lộ trình hỗ trợ sẽ được cá nhân hóa cho từng thể bệnh:

1. Điều hướng từ bên trong bằng Y học cổ truyền

Thay vì chỉ tập trung vào triệu chứng đau, Đông y hướng tới việc lập lại sự cân bằng âm dương, bồi bổ Can Thận và khu phong tán hàn.

Sử dụng thảo dược bồi bổ

Trong điều trị thoái hóa khớp gối, có thể sử dụng các loại thuốc hỗ trợ cải thiện nhằm mục tiêu giảm viêm, trừ thấp và tăng cường lưu thông máu. Việc sử dụng các vị thuốc nam lành tính giúp cơ thể hấp thu tốt mà ít gây tác dụng phụ lên dạ dày hay gan thận nếu dùng đúng liều lượng.

Tuy nhiên, việc sử dụng bất kỳ vị thuốc nào cũng cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cần liên hệ ngay với bác sĩ để được can thiệp kịp thời. Tham khảo thêm: Thoái hóa khớp gối nên uống thuốc gì tốt?

Châm cứu và vật lý trị liệu

Các biện pháp này đóng vai trò quan trọng trong việc đả thông những điểm tắc nghẽn kinh mạch:

• Châm cứu, bấm huyệt: Tác động trực tiếp vào các huyệt đạo quanh khớp gối và các huyệt bổ thận, giúp khí huyết hành thông, từ đó giảm đau tự nhiên.
• Vật lý trị liệu: Thực hiện các bài tập phù hợp để kéo căng mô mềm, củng cố phần sụn khớp. Điều này giúp giảm khả năng mất cấu trúc sụn khớp, làm cho khớp gối trở nên linh hoạt hơn.

2. Can thiệp ngoại khoa khi cần thiết

Nếu các biện pháp nội khoa không hiệu quả và khớp gối bị tổn thương nghiêm trọng, bác sĩ có thể khuyến nghị phẫu thuật. Bằng kiến thức chuyên môn và sự hỗ trợ của thiết bị, bác sĩ thực hiện cắt lọc, bào và rửa khớp. Ngoài ra, có thể thay khớp đối với trường hợp khớp bị tổn thương quá nặng để duy trì khả năng đi lại cho người bệnh.

Tham khảo thêm: Điều trị thoái hóa khớp gối bằng tế bào gốc mang đến nhiều triển vọng

Lời khuyên về lối sống và phòng ngừa

Bên cạnh việc điều trị, một chế độ sinh hoạt “thuận theo tự nhiên” sẽ giúp làm chậm quá trình thoái hóa:

• Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm áp lực trực tiếp lên “trụ cột” khớp gối.
• Tư thế sinh hoạt: Hạn chế ngồi xổm, quỳ gối hoặc mang vác vật nặng quá sức.
• Vận động nhẹ nhàng: Đi bộ, yoga hoặc bơi lội giúp khí huyết lưu thông nhưng không làm tăng gánh nặng lên sụn khớp.
• Dinh dưỡng: Bổ sung đầy đủ dưỡng chất, đặc biệt là canxi và vitamin D từ thực phẩm tự nhiên để củng cố cốt tủy.

Qua bài viết, hy vọng rằng bạn đã hiểu thêm về bệnh thoái hóa khớp gối ở người già dưới góc nhìn toàn diện của Đông y. Việc lắng nghe cơ thể và can thiệp đúng lúc là chìa khóa để giữ gìn đôi chân vững chãi tuổi xế chiều.

Có thể bạn quan tâm:

• Hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân thoái hóa khớp gối
• Bệnh thoái hóa khớp gối có chữa được không?

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong việc vận động hoặc có những cơn đau khớp gối kéo dài không dứt, đừng ngần ngại chia sẻ tình trạng để nhận được sự tư vấn chuyên môn kịp thời, giúp sớm tìm lại sự linh hoạt cho đôi chân qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.