Viêm Dạ Dày Mạn Tính Nguy Hiểm Không? Cách Điều Trị

Viêm dạ dày mạn tính là một trong những bệnh lý xảy ra phổ biến và khó điều trị dứt điểm. Bệnh nhân khó nhận ra sự thay đổi từ giai đoạn viêm dạ dày cấp tính chuyển sang mạn tính khiến việc điều trị không can thiệp kịp thời. Để chữa bệnh, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị kết hợp với chế độ ăn uống khoa học.

Viêm dạ dày mạn tính dưới góc nhìn Đông – Tây y

Tình trạng viêm dạ dày mạn tính xảy ra khi lớp niêm mạc dạ dày bị tổn thương nghiêm trọng. Sau thời gian dài tiến triển ở giai đoạn cấp tính, viêm dạ dày mãn tính là biến chứng của tình trạng viêm ban đầu nhưng ở mức nặng nề hơn.

Theo Y học hiện đại, đây là tình trạng tổn thương có tính chất tiến triển chậm, không đặc hiệu của niêm mạc dạ dày, dẫn đến sự xơ hóa và teo các tuyến bài tiết. Trong khi đó, dưới lăng kính Đông y, viêm dạ dày mạn tính thuộc phạm vi các chứng “Vị quản thống”, “Bình vị”, “Tự thống”. Nguyên nhân sâu xa là do sự mất cân bằng giữa các tạng phủ, đặc biệt là Tỳ và Vị. Khi Tỳ vị hư hàn hoặc can khí uất kết, chính khí suy giảm, ngoại tà thừa cơ xâm nhập khiến bệnh dai dẳng khó dứt.

Khi bệnh chuyển sang giai đoạn mạn tính sẽ rất khó chữa, cơn đau cũng tiến triển kéo dài hơn. Những biến chứng như xuất huyết hay ung thư dạ dày cũng có khả năng xảy ra cao hơn so với viêm dạ dày cấp tính.

Bệnh viêm dạ dày mạn tính có thể gây ra những ảnh hưởng rất nghiêm trọng với sức khỏe, đặc biệt là các cơn đau dạ dày tái phát kéo dài. Ở những bệnh nhân viêm dạ dày cấp, đến giai đoạn mãn tính thì những ổ viêm hình thành và lan rộng trên niêm mạc dạ dày và các biện pháp can thiệp y tế cũng sẽ hạn chế hơn.

Nguyên nhân gây viêm dạ dày mạn tính: Khi tà khí xâm lấn

Nguyên nhân chính gây ra bệnh viêm dạ dày mạn tính chủ yếu xuất phát từ đau dạ dày cấp tính hoặc là hậu quả từ các đợt tấn công của vi khuẩn HP. Dưới góc nhìn khoa học, HP (Helicobacter Pylori) được xác nhận có mặt trong 70 – 80% các ca mạn tính, tiết ra độc tố làm phá hủy lớp màng nhầy bảo vệ.

Đông y gọi đây là tình trạng “Ngoại tà xâm nhập” kết hợp với “Nội thương thất tình”. Những thói quen như lạm dụng thuốc NSAID, thuốc lá, rượu bia, ăn uống không khoa học chính là tác nhân làm tổn thương Tỳ Vị. Khi lo âu, stress kéo dài (Can khí uất kết) sẽ gây ra tình trạng “Can khí phạm Vị”, làm khí cơ tại dạ dày bị đảo lộn, dịch vị tiết ra bất thường dẫn đến viêm loét âm ỉ.

gợi ý: cách uống tinh bột nghệ chữa đau dạ dày hiệu quả nhanh chóng

Đối tượng nào dễ bị “vị quản thống” hành hạ?

Những đối tượng bệnh nhân đã hoặc đang bị viêm dạ dày cấp tính, loét dạ dày hoặc nồng độ HP cao có nguy cơ chuyển sang mạn tính rất lớn. Ngoài ra, một số yếu tố nguy cơ khác bao gồm:

• Lạm dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc chống viêm hoặc kháng sinh lâu ngày làm bào mòn lớp nhầy (Vị tân dịch hư tổn).
• Những người thường xuyên nạp “Hỏa độc” từ rượu bia, nước có ga khiến dạ dày luôn trong trạng thái “Tâm hỏa vượng”, nhiệt tích tụ tại trung tiêu.
• Nhóm bệnh nhân được xác nhận có vi khuẩn H. Pylori hiện diện.
• Nhóm bệnh nhân mắc tiểu đường, suy thận khiến chính khí suy yếu, khả năng phục hồi của niêm mạc kém đi.
• Người thường xuyên sống trong lo âu, stress (Can khí không thông).
• Tổn thương mật khiến dịch mật trào ngược (Vị khí nghịch).
• Thói quen ăn uống thất thường, bổ sung quá nhiều thực phẩm cay, nóng, mặn gây áp lực nặng nề cho Vị.

Ở những người trẻ, việc dạ dày phải làm việc quá sức kết hợp với thói quen sinh hoạt không điều độ khiến Vị khí bị tổn thương nghiêm trọng, tạo điều kiện cho khuẩn HP khu trú và gây bệnh bền vững hơn.

Triệu chứng viêm dạ dày mạn tính: Nhận diện qua sắc thái cơ thể

Những biểu hiện ban đầu của viêm dạ dày mãn tính tương tự với giai đoạn cấp tính, nhưng xét về Đông y, đây là trạng thái “Huyết hư thần bất an”. Các triệu chứng không chỉ nằm ở dạ dày mà còn lan ra toàn thân do Tỳ Vị là nguồn cung cấp dinh dưỡng cho cả cơ thể bị đình trệ.

Đặc trưng là các cơn đau âm ỉ ở vùng thượng vị. Ở giai đoạn mạn tính, các đợt tái phát thường xuyên và sát nhau hơn với các biểu hiện cụ thể:

• Cân nặng sụt giảm rõ rệt do Tỳ mất khả năng vận hóa thủy cốc (dinh dưỡng).
• Chán ăn, miệng nhạt hoặc đắng, nhạy cảm với mùi thức ăn (Vị khí suy yếu).
• Khó tiêu, chướng bụng, buồn nôn sau ăn do khí trệ tại trung tiêu.
• Đau thượng vị liên tục, có cảm giác nóng rát hoặc đau nhói tùy theo thể bệnh (Nhiệt hay Ứ).

Cách chẩn đoán viêm dạ dày mạn tính hiện nay

Khi các triệu chứng “Vị quản thống” xuất hiện thường xuyên, bệnh nhân cần thực hiện các xét nghiệm y khoa hiện đại để xác định rõ thực trạng niêm mạc. Các phương pháp viêm dạ dày phổ biến bao gồm:

• Xét nghiệm phân: Kiểm tra hồng cầu để xác định mức độ viêm loét và xuất huyết.
• Nội soi trực tràng/dạ dày: Đây là “tiêu chuẩn vàng” để quan sát trực tiếp những vết loét, sẹo hoặc vùng niêm mạc bị teo, biến đổi sắc tố.
• Xét nghiệm HP: Thực hiện qua hơi thở, máu hoặc nội soi để kiểm tra sự hiện diện của vi khuẩn.

Việc nội soi giúp bác sĩ đánh giá chính xác giai đoạn bệnh đã chuyển sang mạn tính hay chưa, từ đó tiên lượng các biến chứng nguy hiểm như ung thư hay thủng dạ dày.

tham khảo thêm: 9 cách chữa bệnh đau dạ dày bằng thuốc nam hiệu quả

Bệnh viêm dạ dày mạn tính có nguy hiểm không?

Trong Đông y, Tỳ Vị được coi là “Hậu thiên chi bản” (Gốc rễ của cơ thể sau khi sinh ra). Nếu Vị khí mất đi, tính mạng sẽ bị đe dọa. Viêm dạ dày mạn tính diễn biến âm thầm nhưng có thể dẫn tới những “đại họa” sau:

Biến chứng hẹp môn vị dạ dày

Xảy ra khi các vết loét xơ hóa làm hẹp đường thông xuống tá tràng. Điều này khiến thức ăn ứ trệ, Vị khí không thể giáng xuống, gây ra tình trạng nôn mửa, đau đớn dữ dội.

Biến chứng teo niêm mạc dạ dày

Lớp niêm mạc bị lão hóa, mất khả năng tiết dịch bảo vệ. Hệ quả là cơ thể thiếu hụt Vitamin B12, thiếu máu, suy nhược trầm trọng – đây là biểu hiện của tình trạng “Khí huyết câu hư”.

Biến chứng thủng dạ dày

Dưới tác động của axit đậm đặc, vết loét ăn mòn sâu qua các lớp cơ dẫn đến thủng. Đây là cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm, gây đau đớn như dao đâm.

Xuất huyết dạ dày

Biểu hiện đặc trưng của tình trạng xuất huyết dạ dày là nôn hoặc đi ngoài ra máu đen (do huyết ứ). Lượng máu chảy nhiều có thể khiến bệnh nhân choáng váng, bất tỉnh, đe dọa tính mạng.

Ung thư dạ dày

Là biến chứng đáng sợ nhất khi các tế bào niêm mạc biến đổi ác tính. Đây là hậu quả cuối cùng của một quá trình viêm nhiễm không được kiểm soát tốt, khiến “Độc tố tích tụ” sinh u cục.

Phương pháp điều trị bệnh viêm dạ dày mạn tính: Phục hồi từ gốc

Để điều trị viêm dạ dày mạn tính, việc kết hợp giữa diệt khuẩn (Tây y) và phục hồi chức năng tạng phủ (Đông y) là hướng đi bền vững nhất.

Điều trị bằng thuốc y học hiện đại

Bác sĩ thường chỉ định phác đồ kháng sinh diệt HP kết hợp với các loại thuốc giảm axit như thuốc ức chế bơm proton (PPI), thuốc kháng H2 hoặc thuốc trung hòa axit (antacid). Lưu ý, bệnh nhân cần tuyệt đối ngưng các loại thuốc giảm đau gây kích ứng dạ dày.

Phép trị trong Đông y: Sơ can – Bình vị – Kiện tỳ

Sử dụng các bài thuốc thảo dược có tác dụng “Công – Bổ kiêm trị”. Một mặt đào thải độc tố, ức chế vi khuẩn (Công), mặt khác bồi bổ niêm mạc, ổn định tiêu hóa (Bổ). Các vị thuốc quý như Chè dây (kháng khuẩn HP tự nhiên), Ô tặc cốt (trung hòa axit), Cam thảo (giảm đau, điều hòa các vị thuốc) thường được ưu tiên sử dụng.

Thói quen dưỡng sinh tốt cho người bị viêm dạ dày mãn tính

Chế độ ăn uống trong Đông y được gọi là “Thực trị”, đóng vai trò quan trọng ngang hàng với dùng thuốc. Giai đoạn mạn tính, dạ dày rất nhạy cảm với “Hàn” và “Nhiệt”.

Để bảo vệ Vị khí, người bệnh cần lưu ý:

• Thực phẩm cần được thái nhỏ, nấu chín kỹ (nhừ) để giảm tải cho dạ dày.
• “Ăn chậm nhai kỹ” để nước miếng (tân dịch) hòa trộn, hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn.
• Chia nhỏ bữa ăn (5-6 bữa/ngày) để giữ cho dạ dày không quá rỗng cũng không quá no.
• Nhiệt độ món ăn nên duy trì ở mức 40-50 độ C (ấm nóng), tránh tuyệt đối đồ lạnh gây “hàn khí ngấm sâu”.
• Ưu tiên nguồn đạm lành mạnh từ thịt trắng (gà, cá), protein thực vật (đậu hũ) và ngũ cốc.
• Kiêng tuyệt đối đồ cay nóng, chua loét và các chất kích thích làm “vượng hỏa”.

Bệnh viêm dạ dày mạn tính cần được điều trị kiên trì. Hãy lắng nghe cơ thể và tham vấn ý kiến từ các chuyên gia y học cổ truyền để có phương án điều trị “thuận tự nhiên” và hiệu quả nhất.

xem thêm: 20 thực phẩm tốt nhất cho người đau dạ dày – thực đơn mỗi ngày

bài viết liên quan:

• 5 bài thuốc đông y chữa đau dạ dày tốt nhất và những lưu ý
• 10 địa chỉ nội soi dạ dày tốt nhất ở tp hcm – thông tin nên biết