Viêm Dạ Dày Cấp: Dấu Hiệu Và Cách Điều Trị, Giảm Đau

Viêm dạ dày cấp là bệnh đường tiêu hóa phổ biến đặc trưng bởi các triệu chứng xảy ra đột ngột. Trong Đông y, đây thuộc phạm vi chứng “Vị quản thống”, do ngoại tà xâm nhập hoặc ăn uống thất điều gây ra. Nếu chủ quan không điều trị, bệnh có thể trở nên nặng nề và tiến triển mãn tính, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như xuất huyết hay thủng vị quản.

Viêm dạ dày cấp theo góc nhìn Đông – Tây y

Viêm dạ dày cấp là tình trạng sưng hoặc viêm đột ngột ở lớp lót niêm mạc dạ dày. Dưới góc nhìn y học hiện đại, đây là phản ứng viêm do các tác nhân kích thích trực tiếp lên niêm mạc. Còn theo Y học cổ truyền, bệnh thường do nội thương hoặc ngoại cảm khiến cho khí cơ tại Vị bị uất trệ, gây ra các cơn đau dữ dội tại vùng thượng vị.

Tình trạng này xuất hiện đột ngột do nhiễm khuẩn, chấn thương, ăn uống không lành mạnh hoặc căng thẳng quá mức. Ngoài gây đau, bệnh còn khiến Tỳ Vị mất khả năng giáng nghịch, dẫn đến buồn nôn, nôn ói, thậm chí là hỏa vượng gây xuất huyết dạ dày.

Nguyên nhân gây bệnh viêm dạ dày cấp

Bệnh viêm dạ dày thể cấp tính khởi phát do sự mất cân bằng giữa yếu tố bảo vệ và yếu tố tấn công niêm mạc. Có thể điểm qua các nguyên nhân chính sau:

1. Ngoại tà và Nhiễm khuẩn

Theo Tây y, phổ biến nhất là nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP). Loại vi khuẩn này tiết men urease phá hủy lớp nhầy bảo vệ, khiến acid dịch vị dễ dàng tấn công niêm mạc. Đông y coi đây là một loại “độc tà” xâm nhập vào Vị, gây ra tình trạng thấp nhiệt uất kết, dẫn đến viêm loét và các bệnh lý như trào ngược dạ dày, viêm loét dạ dày – thực quản.

2. Can khí uất kết (Stress kéo dài)

Dạ dày được điều khiển bởi hệ thống thần kinh não ruột. Khi tâm lý căng thẳng, nồng độ cortisol tăng cao kích thích phản ứng viêm. Trong Đông y, đây chính là hiện tượng “Can khí phạm Vị”. Khi stress, chức năng sơ tiết của Can bị rối loạn, lấn át Tỳ Vị, khiến khí cơ không thông, dịch vị bài tiết quá mức gây ra các cơn đau cấp tính.

3. Ẩm thực thất điều (Lạm dụng rượu bia)

Rượu bia là chất kích thích có tính nóng (thấp nhiệt). Khi nạp vào quá nhiều, alcohol làm mỏng lớp nhầy bảo vệ, đồng thời gây “hỏa” tại Vị. Thấp nhiệt uất lâu ngày không chỉ làm bùng phát cơn đau dạ dày cấp mà còn gây tổn thương các tạng phủ khác như gây xơ gan, gan nhiễm mỡ.

4. Tác dụng phụ của thuốc (Thuốc chống viêm không steroid)

Việc lạm dụng thuốc giảm đau, chống viêm không steroid (NSAIDs) khiến niêm mạc bị bào mòn trực tiếp. Thống kê cho thấy 50% ca viêm cấp có liên quan đến nhóm thuốc này, dễ dẫn đến biến chứng nguy hiểm là xuất huyết tiêu hóa.

Dấu hiệu nhận biết viêm dạ dày cấp

Các triệu chứng thường bùng phát rất nhanh, giống như một trận “hỏa hoạn” tại vùng trung tiêu:

• Đau thượng vị: Cơn đau rát dữ dội hoặc đau quặn vùng bụng trên.
• Vị khí nghịch (Buồn nôn): Thức ăn không thể tiêu hóa, khí đẩy ngược lên trên gây nôn mửa liên tục.
• Vị lạc tổn thương (Xuất huyết): Nếu nhiệt quá thịnh gây tổn thương mạch máu, bệnh nhân có thể nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Đây là dấu hiệu của xuất huyết dạ dày cần cấp cứu ngay.

Chẩn đoán và Điều trị theo phương pháp hiện đại

Để xác định chính xác mức độ tổn thương, y học hiện đại sử dụng các phương pháp như nội soi, xét nghiệm máu, và test vi khuẩn HP. Mục đích là để đưa ra phác đồ diệt khuẩn và kiểm soát acid dịch vị nhanh chóng.

Sử dụng thuốc Tây y

Các nhóm thuốc chính bao gồm: Thuốc kháng acid (Antacid), thuốc ức chế bơm proton (PPI) như Omeprazole, Esomeprazole và kháng sinh nếu có vi khuẩn HP. Ưu điểm của thuốc Tây là cắt cơn đau rất nhanh, nhưng bà con cần lưu ý không được tự ý sử dụng để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng kháng thuốc.

Đọc ngay: Phác đồ điều trị viêm dạ dày ở trẻ em mới nhất

Giải pháp giảm đau và hỗ trợ từ thảo dược tự nhiên

Trong giai đoạn cấp tính, ngoài việc tuân thủ phác đồ của bác sĩ, bà con có thể áp dụng các mẹo dân gian dựa trên tính vị của dược liệu để làm dịu niêm mạc:

• Lô hội (Nha đam): Có tính hàn, giúp thanh nhiệt, giải độc và làm mát vùng thượng vị đang bị đau rát.
• Mật ong: Một vị thuốc quý giúp bổ trung, nhuận táo, kháng khuẩn và bảo vệ niêm mạc dạ dày rất tốt.
• Trà hoa cúc: Giúp sơ can giải khuây, an thần, rất tốt cho những người bị đau dạ dày do stress.

Chế độ sinh hoạt và phòng ngừa

Dạ dày là cơ quan “khó tính”, nó phản ánh trực tiếp lối sống của chúng ta. Để phòng ngừa bệnh tái phát, cần lưu ý:

• Ăn uống điều độ: “Ăn chậm nhai kỹ” chính là cách giảm tải cho dạ dày. Tránh ăn đồ quá cay nóng, quá chua hoặc quá cứng.
• Giữ tâm thế bình an: Tránh lo âu, stress thái quá để Can khí được sơ thông, không phạm vào Vị.
• Hạn chế độc chất: Tuyệt đối nói không với rượu bia và thuốc lá.

Thông tin hữu ích:

– Phác đồ điều trị viêm dạ dày HP dương tính

– Viêm dạ dày cấp nên ăn gì tốt nhất?