Viêm khớp ngón tay: Hiểu rõ căn nguyên để giữ gìn đôi tay linh hoạt

Bệnh viêm khớp ngón tay khiến cho khớp bị sưng đỏ và đau nhức vô cùng khó chịu. Các triệu chứng bệnh kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động của bàn tay, thậm chí gây tàn phế. Việc chẩn đoán và điều trị viêm khớp ngón tay từ sớm sẽ giúp bạn ngăn chặn được các biến chứng nguy hiểm.

Đôi bàn tay là nơi tập trung nhiều đường kinh lạc quan trọng, kết nối trực tiếp với các tạng phủ bên trong. Theo quan niệm của y học cổ truyền, sự linh hoạt của các khớp ngón tay không chỉ phụ thuộc vào cấu trúc xương khớp mà còn do sự điều tiết của khí huyết và sự nuôi dưỡng từ can thận. Khi các yếu tố ngoại tà xâm nhập hoặc nội tại cơ thể suy yếu, vùng khớp nhỏ bé này sẽ trở thành nơi biểu hiện của những bất ổn hệ thống.

Bản chất bệnh viêm khớp ngón tay dưới lăng kính Đông y

Y học cổ truyền gọi các chứng đau nhức xương khớp là chứng Tý. “Tý” có nghĩa là tắc nghẽn, không thông. Khi chính khí trong cơ thể suy giảm, hàng rào bảo vệ yếu đi, các tác nhân bên ngoài như Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm thấp) sẽ thừa cơ xâm nhập vào kinh lạc, cơ nhục và xương khớp. Tại các khớp ngón tay – nơi có diện tích nhỏ và mạch máu lưu thông tinh vi – sự bế tắc này diễn ra nhanh chóng, gây nên tình trạng sưng, nóng, đỏ, đau.

Bất cứ ai cũng có thể mắc căn bệnh này, tuy nhiên, đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất vẫn là người lao động tay chân nặng nhọc hoặc thường xuyên thực hiện các cử động lặp đi lặp lại. Bệnh viêm khớp ngón tay nếu không được nhận diện đúng căn nguyên sẽ dễ chuyển sang giai đoạn mãn tính, gây biến dạng khớp và mất chức năng cầm nắm.

“Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – Khi khí huyết lưu chuyển nhịp nhàng thì cơ thể không đau, khi có sự ngưng trệ, bế tắc thì cơn đau lập tức xuất hiện. Điều này giải thích vì sao khi gặp thời tiết lạnh ẩm, các ngón tay thường đau nhức dữ dội hơn.

Căn nguyên dẫn đến sự đình trệ tại khớp ngón tay

Trong y lý cổ truyền, nguyên nhân gây bệnh không chỉ đến từ bên ngoài mà còn xuất phát từ sự mất cân bằng bên trong cơ thể:

• Ngoại tà xâm nhập: Phong, hàn, thấp kết hợp với nhau tạo thành “tà khí” khu trú tại khớp. Phong làm cơn đau di chuyển, hàn gây đau dữ dội và co rút, thấp gây sưng nề và nặng nề.
• Can thận suy yếu: Can chủ cân (gân), thận chủ cốt (xương). Khi can thận hư suy, tinh huyết không đủ để nuôi dưỡng sụn khớp và bao hoạt dịch, khiến khớp ngón tay dễ bị thoái hóa và viêm nhiễm.
• Khí huyết ứ trệ: Việc sử dụng bàn tay quá mức hoặc chấn thương khiến huyết dịch không lưu thông tốt, tạo thành huyết ứ tại khớp, gây đau nhức khu trú.
• Rối loạn tạng phủ: Sự rối loạn chuyển hóa (như trong bệnh gout) hay sự tự tấn công của hệ miễn dịch (viêm khớp dạng thấp) đều cho thấy sự suy giảm của chính khí.

Ngoài ra, các yếu tố như lão hóa tự nhiên, di truyền hay thói quen sinh hoạt thiếu khoa học đều góp phần thúc đẩy quá trình tổn thương diễn ra nhanh hơn. Đặc biệt, tình trạng thừa cân béo phì cũng được coi là một dạng “đàm thấp” bên trong, gây áp lực lên hệ thống xương khớp toàn thân.

Nhận diện các biểu hiện lâm sàng thường gặp

Người bệnh cần lưu tâm đến những tín hiệu cảnh báo sau đây từ đôi bàn tay:

• Sưng to và nóng đỏ: Phản ứng viêm khiến vùng quanh khớp ngón tay căng bóng, cảm giác ấm nóng khi chạm vào, biểu hiện của tình trạng nhiệt độc tích tụ.
• Cứng khớp buổi sáng: Đây là dấu hiệu điển hình của sự ngưng trệ khí huyết sau một đêm nghỉ ngơi. Người bệnh phải mất một khoảng thời gian xoa bóp mới có thể cử động bình thường.
• Đau nhức âm ỉ hoặc dữ dội: Cơn đau có thể xuất hiện khi thời tiết thay đổi hoặc sau khi làm việc nặng.
• Hạn chế vận động: Khó khăn trong các thao tác tinh tế như cài khuy áo, cầm bút hay mở nắp chai.

Đọc thêm: Bệnh viêm khớp háng nguy hiểm không? Giải đáp thắc mắc

Tham vấn của bác sĩ Lê Hữu Tuấn

Phương pháp hỗ trợ cải thiện và phục hồi vận động

Để cải thiện tình trạng viêm khớp ngón tay, y học cổ truyền hướng tới mục tiêu: Khu phong, tán hàn, trừ thấp song song với Bồi bổ can thận, lưu thông khí huyết.

Ứng dụng thảo dược và các biện pháp bổ trợ

Các vị thuốc Nam như lá lốt, ngải cứu, gừng gió thường được sử dụng trong các bài thuốc ngâm xông để giúp giãn mạch, giảm đau tại chỗ. Đồng thời, việc bổ sung các thực phẩm giàu canxi và omega-3 cũng hỗ trợ rất tốt cho quá trình tái tạo sụn khớp.

Bên cạnh đó, các bài tập vận động nhẹ nhàng cho ngón tay là vô cùng cần thiết để tránh tình trạng dính khớp hay teo cơ. Tuy nhiên, trong giai đoạn viêm cấp tính, người bệnh nên hạn chế vận động mạnh và có thể dùng nẹp cố định để khớp được nghỉ ngơi.

Vật lý trị liệu và chăm sóc tại nhà

Xoa bóp, bấm huyệt các huyệt đạo quanh bàn tay như Hợp cốc, Bát tà giúp kích thích lưu thông máu hiệu quả. Người bệnh cũng có thể ứng dụng nhiệt trị liệu bằng cách chườm ấm với muối rang gừng để xoa dịu cơn đau nhanh chóng.

Lưu ý: Chăm sóc bệnh nhân viêm khớp dạng thấp hay viêm khớp ngón tay cần sự kiên trì và phối hợp đa phương pháp từ chế độ ăn uống đến tập luyện hàng ngày.

Lời căn dặn về lối sống và phòng ngừa

Khớp ngón tay tuy nhỏ nhưng gánh vác trọng trách lớn lao trong mọi sinh hoạt. Để bảo vệ đôi bàn tay, chúng ta cần:

• Tránh làm việc quá sức, nên có những khoảng nghỉ ngắn để massage tay sau mỗi 30-45 phút làm việc.
• Giữ ấm bàn tay, đặc biệt là khi tiếp xúc với nước lạnh hoặc khi thời tiết chuyển mùa.
• Bổ sung đủ nước và dinh dưỡng xanh để bôi trơn các khớp.
• Từ bỏ thuốc lá và hạn chế các chất kích thích để đảm bảo dòng máu nuôi dưỡng khớp không bị cản trở.

Viêm khớp ngón tay không chỉ đơn thuần là vấn đề tại khớp, mà còn là hồi chuông cảnh báo về sức khỏe tạng phủ bên trong. Việc chủ động thăm khám khi có những dấu hiệu sưng đau bất thường sẽ giúp chúng ta bảo tồn được chức năng quý giá của đôi bàn tay.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong vận động hoặc có những cơn đau nhức ngón tay kéo dài, đừng ngần ngại kết nối để được hỗ trợ tư vấn kịp thời về tình trạng cơ địa qua Zalo 0972.606.773 hoặc Số điện thoại 0972 606 773.

Xem thêm: Thông tin cần biết viêm khớp phản ứng (hội chứng reiter). Tham khảo thêm: Người viêm khớp nên ăn gì, kiêng gì để cải thiện cơn đau? Hướng dẫn cách làm rượu tỏi chữa viêm khớp tại nhà đơn giản.