Viêm Dạ Dày Trợt Xung Huyết Mãn Tính: Bệnh Lý Chớ Xem Thường

Viêm dạ dày trợt xung huyết mãn tính là hệ quả của nhiều tác nhân như nhiễm vi khuẩn HP, lạm dụng rượu bia, thuốc lá hay áp lực tâm lý kéo dài. Dưới góc nhìn y học, căn bệnh này không chỉ dừng lại ở việc sưng viêm, phù nề niêm mạc mà còn hình thành các vết trợt xước, gây tình trạng xung huyết, chảy máu dai dẳng trong dạ dày.

Viêm dạ dày trợt xung huyết mãn tính dưới góc nhìn Đông – Tây y

Trong y học hiện đại, viêm dạ dày trợt xung huyết mãn tính được định nghĩa là tình trạng niêm mạc dạ dày bị tổn thương, xuất hiện các vết xước nhỏ (vết trợt) kèm theo hiện tượng giãn mao mạch gây sung huyết, phù nề. Bệnh có đặc tính mãn tính, dễ tái phát và khó điều trị dứt điểm nếu không có phác đồ đúng cách.

Dưới lăng kính của Y học cổ truyền (YHCT), căn bệnh này thuộc phạm vi chứng “Vị quản thống”. Nguyên nhân cốt lõi thường do Tỳ vị hư hàn, Can khí uất kết hoặc do ăn uống thất điều dẫn đến huyết ứ, khí trệ tại vùng trung tiêu. Khi khí huyết không thông, tân dịch hao tổn, niêm mạc dạ dày mất đi lớp bảo vệ, lâu dần hình thành các vết trợt loét và gây ra tình trạng xung huyết (huyết ứ hóa nhiệt).

Nguyên nhân gây bệnh: Khi “ngoại tà” xâm nhập và “nội thương” tích tụ

Nguyên nhân gây viêm dạ dày trợt xung huyết mãn tính là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố độc hại từ bên ngoài và sự suy yếu từ bên trong cơ thể:

• Nhiễm vi khuẩn HP (Helicobacter Pylori): Tây y xác định đây là tác nhân hàng đầu gây phá hủy lớp nhầy bảo vệ niêm mạc. Đông y coi đây là một loại “ngoại tà” khu trú tại Vị, gây ra tình trạng thấp nhiệt, làm viêm loét và xung huyết.
• Lạm dụng chất kích thích: Rượu bia, thuốc lá chứa nhiều độc tính khiến hỏa nhiệt tích tụ tại Tỳ vị, thiêu đốt tân dịch, dẫn đến các vết trợt xước và chảy máu.
• Tác dụng phụ của thuốc Tây: Việc lạm dụng thuốc giảm đau, kháng viêm làm mất cân bằng âm dương tại dạ dày, trực tiếp bào mòn “vị khí”, khiến niêm mạc dễ bị tổn thương.
• Căng thẳng, áp lực (Can khí phạm Vị): Stress kéo dài làm Can khí bị uất kết, không sơ tiết được mà quay sang “đánh” vào Tỳ vị, gây co thắt và viêm xung huyết.
• Chế độ ăn uống thất điều: Ăn đồ cay nóng, đồ sống lạnh, nhai nuốt vội vàng làm tổn thương Tỳ vị, khiến công năng vận hóa của dạ dày bị đình trệ.

Xem thêm: Stress gây đau dạ dày – Nỗi lo của người hiện đại

Dấu hiệu nhận biết: Tiếng kêu cứu từ Tỳ vị

Khi Tỳ vị bị tổn thương thực thể dẫn đến trợt xung huyết, cơ thể sẽ phát ra những tín hiệu cảnh báo rõ rệt:

• Đau thượng vị: Cơn đau thường âm ỉ hoặc dữ dội tùy theo mức độ huyết ứ. Đau tăng lên khi đói (vị khí hư) hoặc sau khi ăn quá no (vị thực tích).
• Rối loạn tiêu hóa: Chướng bụng, đầy hơi, ăn uống không tiêu do công năng vận hóa của Tỳ bị suy giảm.
• Buồn nôn và nôn: Vị khí nghịch lên thay vì hạ xuống theo lẽ tự nhiên, khiến người bệnh thường xuyên cảm thấy nôn nao.
• Ợ nóng, ợ chua: Biểu hiện của tình trạng hỏa nhiệt tại Vị bốc lên, axit dư thừa gây nóng rát thực quản.
• Suy nhược cơ thể: Ăn ngủ kém, da dẻ xanh xao do khí huyết không được nuôi dưỡng đầy đủ từ nguồn dinh dưỡng của Tỳ vị.

Viêm dạ dày trợt xung huyết mãn tính có nguy hiểm không?

Nếu không được điều trị kịp thời theo nguyên tắc “trị bệnh cầu kỳ bản” (trị bệnh tận gốc), tình trạng mãn tính sẽ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm:

• Xuất huyết dạ dày: Vết trợt ăn sâu vào mạch máu gây chảy máu ồ ạt, đe dọa tính mạng.
• Thủng dạ dày: Niêm mạc bị bào mòn hoàn toàn tạo thành lỗ thủng.
• Hẹp môn vị: Quá trình viêm loét kéo dài tạo sẹo gây cản trở đường lưu thông thức ăn.
• Ung thư dạ dày: Đây là biến chứng đáng sợ nhất từ tình trạng viêm loét, xung huyết mãn tính kéo dài.

Phương pháp điều trị viêm dạ dày trợt xung huyết mãn tính

Hiện nay, việc kết hợp giữa Tây y (xử lý triệu chứng nhanh) và Đông y (điều trị căn nguyên, phục hồi niêm mạc) đang là xu hướng mang lại hiệu quả bền vững.

1. Tiếp cận theo Tây y: Kiểm soát axit và vi khuẩn

Các nhóm thuốc Tây y tập trung vào việc giảm tấn công và tăng cường bảo vệ tạm thời:

• Thuốc ức chế bơm proton (PPI): Như Omeprazole, Esomeprazole giúp giảm tiết axit nhanh chóng, tạo môi trường cho vết trợt mau lành.
• Thuốc chống axit (Antacids): Trung hòa dịch vị, giảm ngay cảm giác nóng rát, ợ chua.
• Thuốc bọc niêm mạc: Tạo lớp màng bảo vệ các vết trợt khỏi sự tấn công của axit và dịch mật.
• Kháng sinh: Được sử dụng theo phác đồ nếu có sự hiện diện của vi khuẩn HP.

2. Giải pháp từ Đông y: Phục hồi từ gốc rễ

Đông y sử dụng các thảo dược có tính chất “thanh – thấp – nhiệt”, “hành khí – hoạt huyết” và “kiện tỳ – dưỡng vị”. Các bài thuốc nổi tiếng thường kết hợp các vị quân – thần – tá – sứ như:

• Chè dây: Chứa hoạt chất Flavonoid giúp kháng khuẩn HP mạnh mẽ và làm sạch niêm mạc.
• Ô tặc cốt: Giúp trung hòa axit tự nhiên, cầm máu và làm se vết loét.
• Bạch thược, Cam thảo: Giúp hoãn cấp chỉ thống (giảm đau), điều hòa các vị thuốc.
• Nghệ vàng (Curcumin): Kháng viêm, chống oxy hóa và thúc đẩy quá trình tái tạo tế bào niêm mạc mới.

Chế độ ăn uống và sinh hoạt: Chìa khóa vàng giúp “Vị” an lành

Để dạ dày nhanh chóng phục hồi các vết trợt và hết xung huyết, người bệnh cần tuân thủ chế độ “dưỡng sinh” nghiêm ngặt:

• Ăn uống điều độ: Chia nhỏ bữa ăn, không để quá đói hoặc quá no. Ưu tiên đồ ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo, súp.
• Thực phẩm nên dùng: Tăng cường các loại rau xanh (bông cải, rau bina), trái cây không chua (chuối, táo), thực phẩm giàu omega-3 giúp kháng viêm tốt.
• Thực phẩm cần tránh: Tuyệt đối kiêng đồ cay nóng (ớt, tiêu), đồ chua lên men, dưa muối, thịt mỡ và các chất kích thích.
• Giữ tinh thần thoải mái: Tập yoga, thiền định hoặc đi bộ nhẹ nhàng giúp khí huyết lưu thông, tránh tình trạng “Can khí phạm Vị”.
• Cung cấp đủ nước: Uống đủ 2-2,5 lít nước mỗi ngày giúp hệ tiêu hóa vận hành trơn tru, hỗ trợ đào thải độc tố.

Viêm dạ dày trợt xung huyết mãn tính là một hành trình điều trị cần sự kiên trì. Việc kết hợp tinh hoa Y học cổ truyền với các tiến bộ của Y học hiện đại không chỉ giúp loại bỏ triệu chứng mà còn giúp cơ thể phục hồi chính khí, mang lại sức khỏe bền vững cho hệ tiêu hóa.

Có thể bạn quan tâm:

• Bị viêm xung huyết niêm mạc dạ dày nên ăn gì hỗ trợ điều trị?
• Hướng dẫn cách xử lý tại chỗ khi bị xuất huyết dạ dày