Đau Thượng Vị Dạ Dày Khi Đói Là Bị Gì? Làm Sao Hết?

Đau thượng vị dạ dày khi đói là hệ quả của việc chính khí suy hư, khiến vị quản (dạ dày) bị tà khí xâm nhập hoặc dịch vị (axit) dư thừa bào mòn niêm mạc. Tình trạng này không chỉ đơn thuần là cảm giác đói bụng mà còn là tín hiệu cảnh báo các chứng bệnh như vị quản thống (viêm loét dạ dày), trào ngược, hoặc tổn thương vùng hang vị…

Triệu chứng đau thượng vị dạ dày khi đói dưới góc nhìn Đông y

Trong y học cổ truyền, đau thượng vị dạ dày khi đói thường được xếp vào phạm vi chứng “Vị quản thống”. Cơn đau tập trung ở vùng trung tiêu, nằm trên rốn và dưới mũi ức. Khi bụng rỗng, “vị khí” không có vật gì để thu nạp, dẫn đến tình trạng khí trệ, huyết ứ hoặc vị hỏa vượng, gây ra các cơn đau râm ran, âm ỉ, thậm chí là co thắt dữ dội.

Cơn đau thượng vị khi đói thường đi kèm các triệu chứng rối loạn chức năng Tỳ Vị

Bên cạnh cơn đau đặc trưng vào lúc sáng sớm hoặc đêm muộn, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng đi kèm phản ánh sự mất cân bằng tạng phủ:

• Tỳ hư khiến ăn kém, ăn lâu tiêu, bụng chướng căng sau khi dùng bữa.
• Vị khí nghịch gây ra ợ chua, ợ hơi, ợ nóng và cảm giác nóng rát thực quản.
• Khí huyết lưu thông kém dẫn đến mệt mỏi, sút cân, sắc mặt kém tươi nhuận.
• Rối loạn tiêu hóa (đại tiện lỏng, táo bón hoặc phân sống) do chức năng vận hóa của Tỳ bị đình trệ.

Đọc ngay: Đau thượng vị khó thở, tức ngực cảnh báo bệnh lý gì?

Giải mã căn nguyên: Đau thượng vị dạ dày khi đói là bị gì?

Dưới góc nhìn Tây y, khi đói, dạ dày không có thức ăn nhưng dịch vị vẫn bài tiết. Axit dư thừa tác động trực tiếp lên các vết loét hoặc niêm mạc nhạy cảm gây đau. Tuy nhiên, Đông y đi sâu hơn vào bản chất của sự suy yếu tạng phủ. Nếu tình trạng đau khi đói diễn ra thường xuyên, đây có thể là biểu hiện của các bệnh lý sau:

• Vị quản thống (Viêm loét dạ dày tá tràng): Các vết trợt loét tại niêm mạc là đích đến của axit khi bụng rỗng.
• Vị khí nghịch (Trào ngược dạ dày): Khí của dạ dày không đi xuống mà đẩy ngược lên trên gây đau và nóng rát.
• Viêm hang vị: Khu vực thấp của dạ dày dễ bị tồn đọng dịch vị gây viêm nhiễm.
• Can khí phạm vị: Do lo âu, căng thẳng khiến chức năng can mộc quá vượng, lấn át tỳ thổ, gây đau vùng thượng vị mỗi khi tâm trạng bất an hoặc cơ thể thiếu năng lượng.

Ngoài ra, phụ nữ mang thai cũng thường gặp chứng đau này do sự thay đổi nội tiết tố (huyết hư) và bào thai lớn dần gây chèn ép cơ học lên vùng thượng vị, làm cản trở sự vận hành của khí máy.

Cách khắc phục đau thượng vị dạ dày khi đói hiệu quả

Để xoa dịu cơn đau và phục hồi chức năng tiêu hóa, bà con có thể áp dụng các phương pháp kết hợp giữa kinh nghiệm dân gian và y học cổ truyền:

1. Sử dụng món ăn nhẹ – “Lấy thực trị bệnh”

Khi cơn đau ập đến lúc đói, việc nạp một lượng thực phẩm nhẹ nhàng là cách nhanh nhất để trung hòa axit. Ưu tiên các món có tính kiềm hoặc dễ thẩm thấu như bánh mì khô, súp nóng, cháo loãng. Việc nhai kỹ giúp nước bọt (tân dịch) tiết ra nhiều hơn, hỗ trợ bao phủ niêm mạc và giảm kích ứng.

2. Uống nước muối ấm để trung hòa vị toan

Nước muối ấm đóng vai trò như một chất sát trùng tự nhiên, giúp làm sạch khuẩn và trung hòa bớt độ axit trong dạ dày. Đồng thời, nhiệt độ ấm giúp tán hàn, kích thích huyết dịch lưu thông tốt hơn tại vùng thượng vị.

Nước muối loãng ấm giúp làm dịu cảm giác cồn cào tức thì

3. Trà hoa cúc – Liệu pháp an thần vị quản

Hoa cúc (Cúc hoa) có tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải độc và đặc biệt là làm thư giãn cơ trơn dạ dày. Khi kết hợp với mật ong (vị thuốc bổ trung, nhuận táo), bài trà này giúp giảm co bóp dạ dày, cắt cơn đau thượng vị hiệu quả.

4. Chườm nóng tán hàn

Nếu cơn đau xuất phát từ nguyên nhân “Hư hàn” (dạ dày bị lạnh), chườm nóng là phương pháp tuyệt vời. Nhiệt lượng từ túi chườm giúp các mạch máu giãn nở, khí huyết vùng trung tiêu được khơi thông, từ đó hóa giải tình trạng co thắt.

5. Xoa bụng và Bấm huyệt – Khơi thông kinh lạc

Đây là phương pháp “không dùng thuốc” đặc trưng của Đông y giúp điều hòa khí máy:

• Xoa bụng: Đặt bàn tay lên rốn, xoa nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ. Động tác này giúp tăng cường vận động đường tiêu hóa, hỗ trợ vị khí đi xuống (giáng nghịch).
• Bấm huyệt: Tác động vào các huyệt đạo chủ chốt như Trung quản (trị các bệnh về dạ dày), Túc tam lý (kiện tỳ vị), Nội quan (giảm buồn nôn, đau thắt).

Bấm huyệt giúp điều hòa khí huyết, giảm đau dạ dày nhanh chóng

6. Điều trị bằng thảo dược Đông y chuyên sâu

Tùy vào thể trạng, bà con có thể tham khảo các bài thuốc cổ phương giúp điều trị tận gốc căn nguyên:

• Thể Khí trệ (đau do căng thẳng): Sử dụng Hương phụ, Ô dược, Sài hồ để sơ can giải uất, lý khí chỉ thống.
• Thể Tỳ vị hư hàn (đau râm ran, thích ấm): Dùng các vị ấm nóng như Bào khương (gừng khô), Nhân sâm, Cam thảo để ôn trung tán hàn.
• Thể Huyết ứ (đau nhói như dùi đâm): Sử dụng Ngũ linh chi, Huyền hồ để hoạt huyết, hóa ứ.

7. Can thiệp Tây y khi cần thiết

Trong các trường hợp cấp tính hoặc có dấu hiệu nhiễm khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định các nhóm thuốc như:

• Thuốc kháng axit (Antacids) để giảm nhanh độ pH dịch vị.
• Thuốc ức chế bơm Proton (PPI) hoặc kháng H2 để giảm tiết axit lâu dài.
• Kháng sinh nếu phát hiện có vi khuẩn HP (Helicobacter pylori).

Lời khuyên từ Bác sĩ Tuyết Lan để bảo vệ dạ dày luôn khỏe

Để tránh cơn đau tái phát, việc thiết lập một lối sống “thuận tự nhiên” là vô cùng quan trọng:

• Ăn uống điều độ: Không để bụng quá đói, không ăn quá no. Chia nhỏ bữa ăn nếu cần thiết để dạ dày không bị áp lực.
• Lựa chọn thực phẩm: Hạn chế các đồ cay nóng, chua, chất kích thích (rượu, bia) vì chúng làm tổn thương hỏa độc, thiêu đốt tân dịch dạ dày.
• Dưỡng tâm an thần: Giữ tinh thần thoải mái, tránh lo âu vì “nộ thương can, ưu thương tỳ”. Tâm an thì vị mới ổn.
• Tập luyện nhẹ nhàng: Các bài tập yoga hoặc đi bộ sau ăn 30 phút giúp hỗ trợ tiêu hóa rất tốt.

Xem thêm: 10 mẹo chữa đau thượng vị dạ dày hiệu quả nhanh