5 Bài Thuốc Đông Y Chữa Đau Dạ Dày Tốt Nhất Và Lưu Ý

Dùng thuốc Đông y chữa đau dạ dày là giải pháp được nhiều người bệnh chọn lựa bên cạnh việc điều trị y tế. Các bài thuốc Đông y tập trung vào công năng ôn trung, bổ tỳ kiện vị và nâng cao sức khỏe tổng thể thông qua việc điều hòa khí huyết. Tuy thảo dược có độ an toàn cao nhưng tác dụng thường thẩm thấu từ từ, đòi hỏi sự kiên trì hơn so với tân dược. Người bệnh nên thăm khám để nhận được sự tư vấn từ thầy thuốc về việc biện chứng luận trị đúng thể bệnh.

Bệnh đau dạ dày theo quan niệm Đông y: Chứng “Quản vị thống”

Theo y học cổ truyền, đau dạ dày không đơn thuần là sự tổn thương tại niêm mạc mà là hệ quả của sự mất cân bằng tạng phủ, được gọi với tên “Quản vị thống”. Đây là tên gọi chung cho các chứng đau kích hoạt ở vùng trung tiêu và thượng vị, nơi tỳ vị làm chủ.

Các thầy thuốc Đông y cho biết, nguyên lý cốt lõi là “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” (Thông thì không đau, đau là do không thông). Cơn đau nảy sinh khi khí huyết tại vị quản bị đình trệ. Trong đó, các tình trạng tỳ vị hư hàn, can khí phạm vị hay bệnh tà phạm vị là những căn nguyên trực tiếp dẫn đến chứng bệnh này.

Các trường hợp khởi phát bệnh theo quan điểm biện chứng Đông y:

• Trường hợp đau do Bệnh tà phạm vị: Cơn đau thường kích hoạt khi có ngoại cảm hàn tà (khí lạnh từ bên ngoài) xâm nhập vào cơ thể. Việc ăn uống các thức ăn có tính hàn, sống lạnh cũng dễ làm khí huyết ngưng trệ và bùng phát triệu chứng.
• Trường hợp đau dạ dày do Tỳ vị hư hàn: Thường liên quan tới tình trạng lao động quá sức hoặc ăn uống no đói thất thường kéo dài. Những thói quen này khiến dương khí của tỳ vị bị tổn thương, mất đi khả năng vận hóa ngũ cốc, gây ra đau âm ỉ và đầy trướng.
• Trường hợp đau dạ dày do Can khí phạm vị: Liên quan mật thiết đến yếu tố tình chí (tâm lý). Việc lo nghĩ, căng thẳng, giận dữ quá mức khiến cho can khí bị uất kết, không sơ tiết được mà “đánh ngang” sang vị (dạ dày), làm cho can vị không điều hòa và dẫn tới cơn đau cấp tính hoặc co thắt.

5 bài thuốc Đông y chữa đau dạ dày theo từng thể bệnh

Đông y không dùng chung một bài thuốc cho mọi bệnh nhân mà chia đau dạ dày ra thành các thể lâm sàng khác nhau. Mỗi thể bệnh sẽ có phép trị (phương pháp điều trị) riêng biệt để đạt hiệu quả tối ưu:

1. Bài thuốc Đông y chữa đau dạ dày thể Hỏa uất

Đau dạ dày thể hỏa uất thường nảy sinh khi khí uất hóa thành hỏa. Người bệnh thường cảm thấy nóng rát vùng thượng vị như có lửa đốt, đau cự án (ấn vào đau thêm). Đi kèm là các triệu chứng đắng miệng, khô miệng, ợ chua, rêu lưỡi vàng và mạch huyền sác.

– Chuẩn bị: Chỉ thực 8g, thanh bì 8g, sài hồ 8g, xuyên khung 8g, chích thảo 4g, huyền hồ 8g, hương phụ 8g, bạch thược 12g và mai mực (ô tặc cốt) 12g.

– Thực hiện: Các vị thuốc trên đem sắc với khoảng 1 lít nước trên lửa nhỏ trong 30 phút. Chia nước sắc uống nhiều lần trong ngày. Duy trì 1 thang/ngày cho đến khi các triệu chứng hỏa nhiệt giảm dần.

2. Chữa đau dạ dày thể Khí trệ theo Đông y

Thể khí trệ thường gặp ở những người bị viêm loét dạ dày tá tràng do khí cơ không thông suốt. Cơn đau có xu hướng lan tỏa ra vùng sườn và lưng dưới, gây ợ hơi, đầy hơi chướng bụng thường xuyên.

Với thể bệnh này, bài thuốc Gia vị Tam hương thang thường được ưu tiên:

– Chuẩn bị: Lai phục tử 40 – 50g, hương phi 25g, phật thủ 15g, trần bì 15g, hoắc hương 15g, tam tiên 45g, binh lang phiến 10g và cam thảo 10g.

– Thực hiện: Sắc uống 1 thang/ngày. Tùy vào các triệu chứng đi kèm như tỳ hư, vị nhiệt hay âm hư mà thầy thuốc sẽ gia giảm thêm các vị như đảng sâm, bạch truật hay hoàng cầm cho phù hợp.

3. Bài thuốc Đông y chữa đau dạ dày thể Hư hàn

Thể bệnh này thường xuất hiện ở người có thể trạng yếu, trung dương kém. Người bệnh thường đau vùng thượng vị liên miên, thích xoa bóp và chườm nóng. Kèm theo là sợ lạnh, chân tay lạnh, nôn ra nước trong, phân sống nát.

– Chuẩn bị: Hoàng kỳ 60g, lá khôi 20g, di đường 50g, bạch thược 24g, quế chi 12g, sinh khương 12g, cam thảo 12g và đại táo 4g.

– Thực hiện: Sắc với 1 lít nước lấy nước uống hằng ngày. Bài thuốc giúp ôn trung tán hàn, bồi bổ tỳ vị dương khí đang bị suy giảm.

4. Điều trị đau dạ dày thể Ứ huyết theo Đông y

Đặc trưng của thể ứ huyết là đau dữ dội tại một vị trí cố định, đau như dùi đâm, ấn vào rất đau. Đông y chia làm 2 loại nhỏ:

• Hư chứng (Thông lạc hoạt huyết): Dùng Sinh địa 40g, a giao 12g, chi tử 8g, cam thảo 6g, trắc bá diệp 16g và bồ hoàng 12g.
• Thực chứng (Lương huyết chỉ huyết): Dùng Hoàng kỳ 12g, bạch truật 12g, đẳng sâm 16g, bạch linh 12g, quy đầu 10g, đại táo 12g, bạch thược 12g, a giao 8g, táo nhân 8g, xuyên khung 10g, ngũ vị 6g, trần bì 6g, kỷ tử 12g, cam thảo 6g và sinh khương 4g.

5. Chữa đau dạ dày thể Hàn thấp bằng thuốc Đông y

Người bệnh thể này thường thấy đầy vị quản, miệng nhớt, ăn không ngon, đầu mình nặng nề, đại tiện lỏng. Đây là tình trạng thấp tà tích tụ gây trở trệ tỳ vị.

– Bài thuốc Vị linh thang: Xương truật 12g, trạch tả 12g, hậu phác 10g, phục linh 8g, bạch truật 8g, trư linh 8g, tang bì 6g, nhục quế 4g, cam thảo 4g và 5 lát sinh khương.

– Thực hiện: Sắc lấy khoảng 300ml nước, chia 3 lần uống trong ngày. Bài thuốc giúp hóa thấp, kiện tỳ, thông lợi vị quản.

6. Kết hợp châm cứu chữa đau dạ dày

Để nâng cao hiệu quả, Đông y thường kết hợp “trong uống ngoài châm”. Việc tác động lên các huyệt vị giúp điều hòa khí cơ nhanh chóng:

• Thể Khí trệ: Châm Trung quản, Nội quan, Túc tam lý, Kỳ môn…
• Thể Ứ huyết: Cứu vào Tỳ du, Can du, Cách du…
• Thể Hỏa uất: Châm tả Can du, Thái xung, Nội đình…

Ưu – Nhược điểm khi chữa đau dạ dày bằng Đông y

Mỗi phương pháp đều có hai mặt, người bệnh cần hiểu rõ để có kỳ vọng đúng đắn:

• Ưu điểm: Thảo dược tự nhiên lành tính, ít tác dụng phụ lên gan thận nếu dùng đúng cách. Thuốc không chỉ chữa triệu chứng mà còn bồi bổ cơ thể, phù hợp với người bệnh mạn tính hoặc có bệnh lý nền.
• Hạn chế: Tốn thời gian sắc thuốc (hiện nay đã có dạng cao hoặc thuốc sắc sẵn hỗ trợ). Tác dụng thường chậm, cần thời gian để dược tính ngấm sâu vào tạng phủ.

Lưu ý quan trọng khi dùng thuốc Đông y

Để đảm bảo an toàn và đạt kết quả tốt nhất, bà con cần chú ý:

• Thăm khám chuyên môn: Không nên tự ý bốc thuốc theo lời truyền miệng. Cùng một triệu chứng đau nhưng thể “Hàn” và thể “Nhiệt” sẽ dùng hai loại thuốc hoàn toàn trái ngược nhau.
• Dược liệu sạch: Hiện nay tình trạng dược liệu giả, kém chất lượng rất nhiều. Bà con nên tìm đến những địa chỉ uy tín, có nguồn gốc rõ ràng để tránh “tiền mất tật mang”.
• Chế độ ăn uống: Thuốc tiên cũng không chữa được nếu bà con vẫn giữ thói quen uống rượu bia, hút thuốc, ăn đồ cay nóng hoặc thức khuya. Hãy coi chế độ sinh hoạt là “vị thuốc thứ hai” trong điều trị.

Chữa đau dạ dày bằng Đông y là hành trình tìm về sự cân bằng của cơ thể. Bằng cách kết hợp các bài thuốc quý cùng lối sống lành mạnh, người bệnh hoàn toàn có thể đẩy lùi cơn đau và duy trì một hệ tiêu hóa khỏe mạnh lâu dài.

Có thể bạn quan tâm:

• Đang đau dạ dày nên ăn gì giúp cải thiện triệu chứng
• 10+ thuốc trị đau dạ dày tốt nhất – cách dùng và giá bán