Người Nôn Nao, Khó Chịu Là Bị Gì, Làm Sao Hết?

Cảm giác trong người nôn nao khó chịu không chỉ đơn thuần là phản ứng nhất thời trước các tác động bên ngoài như say tàu xe, tác dụng phụ của thuốc hay thai nghén. Dưới lăng kính Đông y, đây còn là biểu hiện của sự mất cân bằng âm dương, khí huyết nghịch loạn hoặc tạng phủ (đặc biệt là tỳ vị) đang bị tổn thương. Tình trạng này nếu kèm theo viêm loét dạ dày, trào ngược (GERD) hay các bệnh lý cấp tính cần được nhận diện đúng nguyên nhân để có phương pháp khắc phục hiệu quả.

Người bị nôn nao khó chịu do đâu dưới góc nhìn Đông – Tây y

Nôn nao khó chịu là triệu chứng thường gặp ở mọi lứa tuổi. Theo y học hiện đại, đây là kết quả của việc não bộ bị kích thích, phát sinh phản ứng buồn nôn nhưng không nôn được. Trong khi đó, Đông y gọi tình trạng này là chứng “vị khí thượng nghịch” – thay vì đi xuống để tiêu hóa thức ăn (thuận), khí lại đẩy ngược lên trên gây ra cảm giác bứt rứt, nôn nao.

Để tìm ra cách giải quyết triệt để, chúng ta cần phân tích các nhóm nguyên nhân từ sinh lý đến bệnh lý sau đây:

1. Lạm dụng rượu bia gây thấp nhiệt nội sinh

Rượu bia vốn mang tính nóng (nhiệt) và kích thích mạnh. Việc tiêu thụ quá mức khiến thấp nhiệt tích tụ tại tỳ vị, làm tổn thương tân dịch, dẫn đến trạng thái nôn nao, uể oải, khát nước và mệt mỏi vào ngày hôm sau.

Y học hiện đại giải thích rằng rượu làm tăng bài tiết nước tiểu, gây mất cân bằng điện giải. Đồng thời, cồn kích thích dạ dày sản sinh axit dư thừa, dẫn đến cảm giác nôn nao và đau thượng vị.

2. Dấu hiệu mang thai và sự biến đổi khí huyết

Khi thụ thai, cơ thể phụ nữ có sự biến đổi lớn về huyết mạch để nuôi dưỡng thai nhi. Sự thay đổi đột ngột này thường làm rối loạn công năng tỳ vị, gây ra hiện tượng ốm nghén với các biểu hiện nôn nao, chóng mặt, ăn không ngon trong những tháng đầu thai kỳ.

đừng bỏ qua: buồn nôn khi mang thai là như thế nào? làm sao để ăn uống?

3. Say tàu xe do rối loạn vận hóa

Chứng say tàu xe có liên quan chặt chẽ đến hệ tiền đình (Tây y) và tình trạng khí hư, đàm thấp (Đông y). Khi cơ thể di chuyển, sự rung lắc khiến đàm thấp trào lên, che lấp thanh khiếu gây đau đầu, nôn nao và mửa.

4. Viêm ruột thừa cấp – Tình trạng nhiệt độc tích tụ

Viêm ruột thừa là một dạng cấp cứu ngoại khoa nghiêm trọng. Dưới góc nhìn y học cổ truyền, đây là tình trạng nhiệt độc tích tụ tại đại trường. Biểu hiện là đau bụng dữ dội vùng hố chậu phải kèm theo nôn nao, sốt nhẹ. Nếu không xử lý kịp thời bằng phẫu thuật, ruột thừa có thể vỡ gây nguy hiểm đến tính mạng.

xem thêm: triệu chứng bệnh viêm ruột thừa giúp phát hiện và điều trị bệnh sớm

5. Viêm loét dạ dày tá tràng: Khi “vị hỏa” quá vượng

Viêm loét dạ dày tá tràng thường do chế độ ăn uống thất thường hoặc vi khuẩn HP gây ra. Trong Đông y, việc lo âu quá độ làm tổn thương tạng can, “can khí phạm vị” gây ra những cơn đau thượng vị và cảm giác nôn nao khó chịu thường trực, đặc biệt là sau khi ăn đồ cay nóng hoặc uống rượu.

6. Trào ngược dạ dày thực quản (GERD)

Hội chứng trào ngược xảy ra khi cơ vòng thực quản suy yếu. Đông y gọi đây là chứng “Vị khí nghịch”. Dịch vị trào ngược lên cổ họng không chỉ gây nôn nao mà còn kèm theo ợ chua, nóng rát lồng ngực và hôi miệng.

tìm hiểu thêm: bệnh trào ngược dạ dày thực quản có nguy hiểm không? [bs giải đáp]

7. Các nguyên nhân khác

• Căng thẳng thần kinh (Can khí uất kết): Stress kéo dài làm khí cơ toàn thân bị đình trệ, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tiêu hóa, gây chán ăn, nôn nao.
• Không dung nạp Lactose: Cơ thể thiếu men chuyển hóa sữa, dẫn đến “thực tích” (thức ăn không tiêu) gây đầy hơi, nôn nao và tiêu chảy.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc Tây y có tính “hàn” hoặc “nhiệt” quá mạnh làm kích ứng niêm mạc dạ dày.
• Ngộ độc thực phẩm và Nhiễm trùng: Ngoại tà xâm nhập cơ thể gây rối loạn vận hóa, dẫn đến nôn mửa, sốt và mệt mỏi dữ dội.

Cách khắc phục tình trạng nôn nao theo phương pháp tự nhiên

Để xoa dịu cảm giác nôn nao, giúp cơ thể phục hồi trạng thái cân bằng, bạn có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ tại nhà như sau:

• Bù đắp tân dịch: Uống đủ nước là ưu tiên hàng đầu, đặc biệt là nước ấm. Bạn có thể pha thêm chút muối và đường (oresol tự nhiên) để cân bằng điện giải.
• Sử dụng thảo mộc ấm: Một ly trà gừng tươi hoặc trà bạc hà có tác dụng tán hàn, giáng nghịch, làm êm dạ dày và cắt cơn nôn nao cực kỳ hiệu quả.
• Ăn nhẹ đồ ấm, dễ tiêu: Súp, cháo loãng hoặc bánh mì giúp thấm hút dịch vị dư thừa, giảm cảm giác cồn cào.
• Liệu pháp nghỉ ngơi và bấm huyệt: Dành 30 phút nằm nghỉ nơi thoáng mát. Bạn có thể tự bấm huyệt Nội quan (nằm ở cổ tay) để giúp định tâm, an thần và giảm buồn nôn.
• Tránh tác nhân kích thích: Tránh xa các mùi lạ như khói thuốc, hóa chất và tuyệt đối không ăn đồ dầu mỡ, cay nóng khi đang nôn nao.

Khi nào tình trạng nôn nao trở nên nguy hiểm?

Mặc dù đa số các trường hợp nôn nao có thể tự khỏi, nhưng đôi khi đây lại là triệu chứng của bệnh lý cấp tính. Đừng chủ quan nếu cảm giác nôn nao đi kèm các dấu hiệu sau:

• Đau bụng dữ dội hoặc đau quặn vùng hố chậu phải.
• Sốt cao liên tục không giảm.
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài ra phân đen, có mùi hôi tanh bất thường.
• Dấu hiệu mất nước nặng: lờ đờ, lú lẫn, chuột rút, da khô nhăn.
• Nôn mửa kéo dài trên 12 giờ đồng hồ không có dấu hiệu thuyên giảm.

Cảm giác nôn nao khó chịu có thể là phản ứng sinh lý thông thường nhưng cũng có thể là lời kêu cứu của tạng phủ. Việc lắng nghe cơ thể và kết hợp giữa lối sống lành mạnh cùng các bài thuốc dân gian đúng cách sẽ giúp bạn sớm lấy lại thể trạng khỏe mạnh.

tham khảo thêm:

• hiện tượng đau đầu chóng mặt buồn nôn là bệnh gì?
• hay buồn nôn khan là bệnh gì? dấu hiệu nhận biết và điều trị