Đau vai: Hiểu đúng căn nguyên từ gốc để phục hồi vận động bền vững

Đau vai là một triệu chứng phổ biến, ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, gây khó chịu, ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày cũng như tăng nguy cơ chấn thương, tổn thương hệ thống xương khớp.

Nguyên nhân gây đau vai dưới góc nhìn y học cổ truyền

Trong y học hiện đại, đau vai thường được khu trú tại các tổn thương thực thể như rách gân, viêm túi thanh mạc hay thoái hóa khớp. Tuy nhiên, Đông y nhìn nhận đau vai (thuộc phạm vi chứng Tý) ở một tầng sâu hơn, liên quan mật thiết đến sự vận hành của khí huyết và chức năng của các tạng phủ.

Theo y lý cổ truyền, “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – nếu khí huyết lưu thông thì không đau, nếu đau là do khí huyết bị bế tắc. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này:

• Ngoại tà xâm nhập: Các yếu tố Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm thấp) thừa lúc chính khí suy yếu để xâm nhập vào kinh lạc vùng vai. Khi các yếu tố này ngưng trệ, chúng làm cản trở sự lưu hành của khí huyết, gây đau nhức, tê mỏi.
• Chấn thương và huyết ứ: Các chấn thương cơ và gân xoay, thoát khớp vai hay gãy xương trong lao động và sinh hoạt gây ra tình trạng huyết ứ. Máu huyết không được lưu thông tại chỗ đau dẫn đến viêm sưng và đau dữ dội.
• Tạng phủ suy yếu: Can chủ cân (cơ gân), Thận chủ cốt (xương). Khi Can Thận hư suy, hệ thống xương khớp và dây chằng vùng vai không được nuôi dưỡng đầy đủ, trở nên yếu ớt, dễ bị căng cơ, viêm gân hoặc thoái hóa.
• Hội chứng gài vai và viêm dính bao khớp: Từ góc độ Đông y, đây thường là hệ quả của việc thấp nhiệt tích tụ lâu ngày hoặc khí trệ khiến các tổ chức quanh khớp bị xơ cứng, co rút.

“Khớp vai là nơi hội tụ của nhiều kinh lạc quan trọng. Một khi tà khí khu trú quá lâu mà không được giải tỏa, nó không chỉ gây đau tại chỗ mà còn làm suy kiệt chính khí của toàn cơ thể.”

Biểu hiện và sự biến hóa của các thể bệnh

Cơn đau vai không bao giờ đơn độc, nó luôn đi kèm với những dấu hiệu đặc trưng giúp chúng ta nhận diện thể bệnh:

• Thể Phong hàn: Đau vai kèm theo sợ gió, sợ lạnh, cơn đau thường tăng lên khi thời tiết chuyển mùa.
• Thể Kinh lạc bế tắc: Đau vai gáy có nguy hiểm không thường bắt đầu từ cảm giác đau nhức âm ỉ, sau đó lan ra cánh tay, cổ, gáy, gây hạn chế vận động rõ rệt.
• Thể Thấp nhiệt: Vùng vai có biểu hiện sưng tấy, nóng đỏ, cảm giác đau rát như lửa đốt, thường kèm theo tình trạng viêm khớp hoặc viêm túi chảy dầu.
• Tiếng lạo xạo và cứng khớp: Đây là dấu hiệu của việc tân dịch (dịch khớp) bị khô cạn hoặc do tình trạng viêm dính bao khớp vai kéo dài khiến khớp mất đi sự trơn tru vốn có.

Chẩn đoán đau vai trong sự kết hợp Đông – Tây y

Để đưa ra lộ trình hỗ trợ cải thiện chính xác, việc chẩn đoán cần sự tỉ mỉ. Ngoài các xét nghiệm hình ảnh hiện đại như chụp X-quang, MRI để phát hiện tổn thương cấu trúc, y học cổ truyền chú trọng vào việc đánh giá tổng thể cơ địa.

Bác sĩ sẽ kiểm tra phạm vi chuyển động, sức mạnh cơ bắp và lắng nghe lịch sử bệnh lý. Việc quan sát lưỡi, bắt mạch sẽ giúp xác định xem người bệnh đang ở thể hư (suy yếu bên trong) hay thể thực (tắc nghẽn bên ngoài). Đây là bước then chốt để quyết định nên “bổ” hay nên “tả” trong quá trình điều trị.

Phương pháp hỗ trợ cải thiện và chăm sóc khớp vai

Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng, chúng ta có thể kết hợp nhiều liệu pháp để phục hồi chức năng khớp vai:

• Điều chỉnh lối sống: Nghỉ ngơi và hạn chế các hoạt động gây áp lực lên vai. Thay đổi tư thế ngồi làm việc và nâng đồ đúng cách để tránh tổn thương thêm.
• Liệu pháp nhiệt: Sử dụng túi chườm lạnh khi có viêm sưng cấp tính và chườm nóng khi khớp bị cứng, giúp huyết mạch lưu thông dễ dàng hơn.
• Vật lý trị liệu và Trị liệu Y học cổ truyền: Các phương pháp như xoa bóp bấm huyệt, châm cứu giúp đả thông kinh lạc, giải phóng các điểm chèn ép. Bà con có thể tham khảo thêm cách chữa đau vai gáy của người nhật để áp dụng các kỹ thuật vận động nhẹ nhàng.
• Hỗ trợ bằng thuốc: Có thể sử dụng các loại thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) trong giai đoạn cấp. Tuy nhiên, về lâu dài, việc sử dụng các thảo dược giúp bổ can thận, mạnh gân cốt thường được ưu tiên để duy trì sự ổn định bền vững.

Biện pháp ngăn ngừa và bảo vệ sức khỏe xương khớp

Để phòng ngừa đau vai, chúng ta cần xây dựng những thói quen tốt hàng ngày:

• Duy trì tư thế đúng, tránh ngồi một chỗ quá lâu.
• Thực hiện các bài tập yoga chữa đau vai gáy đều đặn để tăng cường độ dẻo dai cho hệ thống gân cơ.
• Giữ ấm vùng cổ vai gáy, đặc biệt khi nằm điều hòa hoặc khi thời tiết chuyển lạnh.
• Thực hiện massage nhẹ nhàng hàng ngày để kích thích tuần hoàn máu vùng vai.

Đau vai không chỉ là vấn đề của tuổi tác mà là hệ quả của một quá trình tích tụ các yếu tố gây bệnh. Việc hiểu đúng bản chất và lắng nghe cơ thể sẽ giúp chúng ta có những bước đi đúng đắn trên hành trình bảo vệ sức khỏe xương khớp.

Có thể bạn quan tâm:

• Đau nửa đầu vai gáy nên uống thuốc gì tốt nhất?

Mọi thắc mắc về tình trạng đau nhức vai gáy và cách điều chỉnh chế độ sinh hoạt phù hợp theo cơ địa, bà con có thể trao đổi trực tiếp để nhận được lời khuyên từ chuyên gia qua Zalo 0972.606.773 hoặc Messenger Lão Tuấn.