Người Bị Đau Dạ Dày Nên Ăn Gì Và Kiêng Gì?

Chế độ ăn uống hợp lý không chỉ hỗ trợ cải thiện các triệu chứng đau dạ dày mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa tình trạng này trở nên tồi tệ hơn. Để quản lý hiệu quả các cơn đau dạ dày, việc biết được nên ăn và kiêng những thực phẩm gì là điều rất cần thiết.

Theo quan điểm của Y học cổ truyền, dạ dày (vị) được coi là “bể chứa ngũ cốc”, nơi thu nạp và làm nhừ thức ăn để chuyển hóa thành nguồn năng lượng nuôi dưỡng toàn cơ thể. Khi Vị khí không thông hoặc bị tà khí (như hàn, nhiệt) xâm nhập, công năng kiện vận bị rối loạn sẽ dẫn đến các cơn đau tức, đầy trướng. Việc kết hợp giữa y lý Đông y và bằng chứng khoa học Tây y trong chế độ dinh dưỡng chính là chìa khóa vàng để phục hồi tạng phủ từ gốc.
“Trong Đông y, chúng tôi quan niệm ‘vị dĩ thông vi dụng’, tức là dạ dày phải thông suốt thì mới khỏe mạnh. Khi bị đau dạ dày, tức là sự lưu thông này bị đình trệ. Việc chọn thực phẩm không chỉ là cung cấp dinh dưỡng, mà chính là dùng ‘dược thực đồng nguyên’ để điều hòa lại chính khí, làm dịu đi sự xung khắc của dịch vị (axit) lên niêm mạc.”
Bác sĩ Tuyết Lan
Người bị đau dạ dày nên ăn gì để dưỡng Tỳ Vị?
Những cơn đau tức dạ dày, ăn uống không tiêu gây ra không ít toái đối với sức khỏe và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Dưới góc độ Đông y, thực phẩm phù hợp là những loại có tính bình, tác dụng kiện tỳ, ích khí, giúp niêm mạc mau chóng lành lại.
Sữa chua – Bổ sung “lợi khuẩn” cho hệ tiêu hóa
Các chuyên gia khuyến nghị bệnh nhân đau dạ dày cần tăng cường bổ sung sữa chua. Dưới góc nhìn khoa học, sữa chua cung cấp Probiotics giúp ức chế vi khuẩn H.pylori – nguyên nhân gây viêm loét. Còn trong Đông y, sữa chua giúp điều hòa môi trường tại Vị, hỗ trợ quá trình “tư âm”, giúp hệ tiêu hóa bớt khô táo, giảm nhiệt hỏa.
Bánh mì nướng và Khoai tây – “Thấm hút” dịch vị dư thừa
Nếu dạ dày bạn đang trong giai đoạn đau cấp, hãy thử sử dụng bánh mì nướng hoặc khoai tây. Chúng có tác dụng như một lớp màng bảo vệ, thấm hút lượng axit dư thừa (vị toan) rất hiệu quả. Khoai tây trong Đông y có vị ngọt, tính bình, giúp bổ khí, kiện tỳ, rất tốt cho người có tỳ vị hư nhược.
Đu đủ chín – Thúc đẩy quá trình làm lành niêm mạc
Đu đủ chín giàu vitamin A, E, C và đặc biệt là enzym papain hỗ trợ phân giải protein. Thực phẩm này giúp làm giảm áp lực co bóp cho dạ dày, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Người bệnh nên ăn chín để tránh nhựa đu đủ gây kích ứng niêm mạc.
Bí đỏ – Thực phẩm vàng cho người đau bao tử
Bí đỏ là thực phẩm lành tính, chứa nhiều pectin giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày và tiêu diệt vi khuẩn có hại.

Bắp cải – “Vị thuốc” quý cho vết loét
Bắp cải chứa vitamin U (ulcus) – một thành phần có khả năng hỗ trợ phục hồi vết loét niêm mạc rất tốt. Chất xơ trong bắp cải mịn, dễ tiêu, giúp hệ tiêu hóa làm việc nhẹ nhàng, tránh tình trạng khí trệ gây đau tức.
Chuối chín – Trung hòa axit dịch vị
Chuối chín cây chứa các hợp chất giúp trung hòa axit, bảo vệ thành dạ dày. Lưu ý theo lời khuyên chuyên môn, bà con không nên ăn chuối khi đói vì có thể gây mất cân bằng magie và canxi trong máu, ảnh hưởng đến dạ dày.
“Nhiều người e ngại ăn trái cây khi đau dạ dày, nhưng thực tế các loại quả như bơ, táo hay chuối chín lại rất tốt. Chúng cung cấp enzyme tự nhiên và chất xơ hòa tan giúp ‘nhuận tràng thông tiện’, giảm bớt gánh nặng cho Tỳ Vị. Tuy nhiên, bà con nhớ quy tắc: ăn vừa đủ, không ăn quá no và tuyệt đối không ăn đồ chua cay khi bụng rỗng.”
Bác sĩ Tuyết Lan
Bệnh đau dạ dày cần kiêng ăn gì để tránh tổn thương?
Trong Đông y, việc “kiêng khem” chính là cách ngăn chặn ngoại tà và nội nhiệt bùng phát. Những thực phẩm dưới đây dễ gây hiện tượng “can khí phạm vị” (gan kích thích dạ dày) hoặc tích tụ nhiệt độc khiến cơn đau dữ dội hơn.
Thực phẩm có tính axit cao (Vị chua)
Dưa muối, cà muối, chanh, giấm… chứa lượng axit lớn gây kích ứng mạnh niêm mạc đang bị viêm. Việc nạp quá nhiều đồ chua khiến “vị toan” tăng cao, dễ dẫn đến trào ngược và làm sâu thêm các vết loét.
Sữa tươi chứa đường Lactose
Nhiều bệnh nhân lầm tưởng uống sữa giúp làm dịu cơn đau, nhưng Lactose trong sữa tươi thường rất khó tiêu hóa khi dạ dày đang yếu, dễ gây trướng bụng, đầy hơi (thấp nhiệt ứ trệ).
Gia vị cay nóng (Hành, tỏi, ớt)
Thực phẩm cay nóng giống như thêm dầu vào lửa, khiến nhiệt hỏa tại dạ dày bùng phát, gây cảm giác nóng rát thượng vị.

Đồ ăn dầu mỡ và thức ăn thô cứng
Các món chiên rán nhiều dầu mỡ gây hiện tượng “đình thực” (thức ăn đọng lại không tiêu), tạo áp lực cực lớn lên chức năng co bóp của dạ dày.
Lưu ý “dưỡng sinh” trong ăn uống cho người đau dạ dày
Bên cạnh việc chọn thực phẩm, cách ăn cũng quan trọng không kém để bảo vệ “chính khí” của hệ tiêu hóa:
- Nhai kỹ no lâu: Giúp thức ăn được hòa trộn với enzyme nước bọt, giảm tải cho dạ dày.
- Ăn uống đúng giờ: Giúp hình thành phản xạ có điều kiện cho dịch vị tiết ra đúng lúc, tránh tình trạng axit “tự tiêu hóa” niêm mạc khi bụng rỗng.
- Giữ tinh thần thoải mái: Đông y gọi là “lo nghĩ hại tỳ”. Nếu vừa ăn vừa làm việc hoặc căng thẳng, khí huyết không tập trung được vào dạ dày, khiến tiêu hóa đình trệ.
“Người bệnh an thì bác sĩ mới yên lòng. Chế độ ăn uống là gốc rễ của việc trị bệnh. Tôi luôn nhắn nhủ bà con, ngoài việc dùng thuốc, hãy lắng nghe cơ thể mình. Một bát cháo hạt sen, bí đỏ ấm nóng không chỉ nuôi dưỡng dạ dày mà còn giúp an thần, tĩnh tâm. Đó chính là cách chúng ta kết nối truyền thống và hiện đại để bảo vệ sức khỏe bền lâu.”
Bác sĩ Tuyết Lan
Việc hiểu rõ đau dạ dày nên ăn và kiêng gì không chỉ giúp giảm bớt những khó chịu hàng ngày mà còn là bước quan trọng trong việc phục hồi. Một chế độ ăn khoa học sẽ hỗ trợ tối ưu cho quá trình điều trị và phòng ngừa bệnh tật.
Có thể bạn quan tâm:
– Cách chữa đau dạ dày bằng nghệ hiệu quả ngay tại nhà
– Bao tử nhím chữa đau dạ dày có tác dụng tốt không?
